لازم به تذکر است که داوران در رسیدگی به موضوع اختلاف و صدور رأی استقلال کامل دارند، ولی موظف هستند که مقررات دادرسی دیوان را رعایت کنند و دیوان از این لحاظ بر جریان داوری نظارت دارد. دیوان داوری اتاق بازرگانی بین ­المللی در سال ۱۹۲۳ میلادی به وجود آمد و هر سال شمار قابل توجهی از اختلافات بازرگانی بین ­المللی را مورد بررسی قرار می­دهد.

گفتار چهارم : بررسی جریان داوری از درخواست داوری تا اجرای رأی‌ داوری در اتاق^[۸۷]

الف- مرحله اول:

از درخواست داوری تا امضای قرارنامه داوری

1. تسلیم درخواست داوری و پاسخ آن

نقطه​ آغاز داوری در اتاق بازرگانی بین​المللی، تسلیم «درخواست داوری» است که باید به دبیرخانه اتاق در پاریس داده شود یا از طریق کمیته ملی یکی از کشورها (اغلب کشور متبوع خواهان) به دبیرخانه فرستاده شود. معمولاً متقاضی داوری که «درخواست داوری» می​دهد، خواهان است اما هیچ مانعی ندارد که طرفین متفقاً درخواست داوری خود را به دبیرخانه تسلیم نمایند و داوران خود را معرفی و حتی موضوعات تحت اختلاف را مشترکاً تعریف و تعیین کنند و بخواهند که مرجع داوری فوراً وارد رسیدگی شود و رأی دهد.^[۸۸]

پس از وصول «درخواست داوری»، دبیرخانه آن را تحت شماره​ای ثبت می​کند و به یکی از مشاورین حقوقی دبیرخانه ارجاع می​کند و سپس دریافت درخواست را همراه با نام و مشخصات مشاوری که برای پرونده انتخاب شده و متصدی آن است، به هر دو طرف اعلام می​نماید. از این به بعد، کلیه مکاتبات و ارتباطات طرفین و داوران با دبیرخانه و دیوان داوری اتاق از طریق همین مشاور حقوقی انجام می​شود. به​هر حال، تاریخ وصول «درخواست داوری» به دبیرخانه، تاریخ شروع داوری است.

مطابق ماده ۴ (۳) قواعد داوری اتاق، خواهان باید در «درخواست داوری» خود نکات زیر را متذکر شود و توضیح دهد:

• • مشخصات طرفین (اصحاب دعوی) و آدرس آن ها.

• • شرح مختصری از نوع و ماهیت ادعاها و اوضاع و احوالی که منجر به بروز اختلاف و ادعا شده.

• • شرح خواسته مورد تقاضا که حتی​المقدور باید با ذکر مبلغ خواسته باشد.

• • ذکر قرارداد اصلی که منشأ اختلاف است، به​ویژه ذکر موافقت​نامه داوری برای مراجعه به داوری اتاق.

• • اظهارنظر درباره تعداد داوران، و نحوه انتخاب ایشان مطابق قواعد اتاق، به​ویژه معرفی داور توسط خواهان.

• اظهارنظر درباره محل داوری، زبان داوری، و نیز قانون حاکم.

دبیرخانه، قبل از ارسال درخواست داوری برای خوانده دعوی، مطابق جدول هزینه​ها مبلغی را به​صورت موقت برای هزینه​هایی که علی​القاعده برای این مرحله مقدماتی تا زمان تنظیم و امضای قرارنامه داوری لازم است، تعیین می​کند و به خواهان ابلاغ می​کند و مهلتی نیز معلوم می​نماید که آن را بپردازد. مطابق ماده ۵ (۴) قواعد، در صورتی که خواهان این پیش​پرداخت موقتی را نپردازد، پرونده در همین​جا بسته می​شود. معذالک خواهان می​توان مجدداً آن را طی دعوای جدیدی مطرح نماید. به​هر حال، پس از دریافت پیش​پرداخت هزینه​ها، دبیرخانه درخواست داوری را برای خوانده می​فرستد و خوانده ۳۰ روز مهلت دارد که به​ان پاسخ بدهد و در صورتی که ادعای متقابل دارد می​تواند ضمن همین جوابیه مطرح نماید (ماده ۵ (۵) قواعد). بعد از وصول جوابیه خوانده، دبیرخانه آن را برای خواهان می​فرستند، و اگر حاوی دعوای متقابل باشد خواهان نیز ۳۰ روز مهلت دارد که پاسخ ادعای متقابل را بدهد.

مطابق ماده ۵ (۱) قواعد، پاسخ خوانده به درخواست داوری باید از جمله، شامل نکات زیر باشد:

• • نام و مشخصات و آدرس کامل او (خوانده)

• • اعلام نظر درباره ماهیت اختلاف و اوضاع و احوالی که منجر به بروز اختلاف و ادعا شده

• • پاسخ به خواسته مورد تقاضا خواهان.

• • اعلام نظر درباره تعداد داوران و انتخاب ایشان در پرتو پیشنهادی که خواهان داده و نیز معرفی داور مورد نظر.

• اعلام نظر درباره محل داوری، زبان داوری و نیز قانون حاکم.

چنانچه خوانده بخواهد دعوای تقابل مطرح نماید، ادعای متقابل نیز باید حاوی موارد زیر باشد:

• • توضیح ماهیت اختلاف و نیز اوضاع و احوالی که منجر به بروز ادعای متقابل شده است.

• ذکر خواسته متقابل مورد تقاضا، و حتی​المقدور تعیین مبلغ آن.

اگر خوانده ظرف مهلت ۳۰ روزه پاسخی ندهد، مانع از ادامه جریان داوری نیست (ماده ۶ (۱) قواعد). معذالک خوانده می​تواند برای پاسخ به درخواست داوری، تقاضای تمدید مهلت بنماید، مشروط بر این​که در همین مقطع درباره تعداد داوران و انتخاب ایشان اظهار نظر کرده باشد و به​ویژه داور خود را نیز معرفی نماید (ماده ۵ (۲) قواعد). این تدبیر برای آن است که مرجع داوری هرچه زودتر تشکیل شود و خوانده نتواند به بهانه تمدید مهلت پاسخ یا عدم معرفی داور خود، از تشکیل هیئت داوری جلوگیری نماید یا آن را به تأخیر اندازد.

لازم به یادآوری است که «درخواست داوری» و نیز «پاسخ» آن و حتی دعوای متقابل که در این مرحله مقدماتی داده می​شود، دادخواست و دفاع به معنای مصطلح نیست، و همان‌ طور که در بالا دیدیم، محتویات آن ها عبارت است از اطلاعات اولیه و مقدماتی که برای ساماندهی جریان داوری و شروع رسیدگی لازم است. به​همین لحاظ است که در بین نکاتی که باید در درخواست داوری و پاسخ آن ذکر شود بجای طرح دعوی یا تبادل لوایح یا دفاع مثلاً گفته شده «اعلام نظر درباره ماهیت و نوع اختلاف و زمینه بروز آن»، یا ‌در مورد خواسته گفته شده «ذکر خواسته و در صورت امکان مبلغ آن»، زیرا در این مرحله مقدماتی چه​بسا هنوز ارزیابی خواسته و تعیین مبلغ دقیق آن ممکن نباشد. روش صحیح نیز همین است که در قواعد داوری اتاق آمده است، زیرا طرح مسائل ماهوی و تبادل لوایح و ارائه اسناد و مدارک باید نزد خود مرجع داوری که وظیفه رسیدگی و حل و فصل دعوی را دارد، انجام شود و ربطی به دبیرخانه دیوان که یک مرجع اداری است و تسهیلات و خدماتی را برای راه انداختن داوری ارائه می​کند، ندارد. به​هر حال، معمولاً پس از این​که جریان داوری وارد مرحله دوم شد، با دستور مرجع داوری، خواهان «دادخواست تفصیلی» می​دهد، خوانده دفاع ماهوی می​کند و هر دو طرف تبادل لوایح می​کنند و مطالب و دفاعیات اصلی خود را مطرح می​کنند.

۲) وجود موافقت​نامه داوری

از این نقطه نظر فرد باهوش کسی است که در هنگام قرار گرفتن در یک جمع بتواند احساسات و عواطف دیگران را بخوبی درک کند و با آن ها رابطه خوب برقرار کند( خسرو جاوید ۱۳۸۱، ۵۴).

کسلر^[۱۴] نیز در ابعاد غیر عقلانی هوش عمومی تأکید ‌کرده‌است . عبارت زیر بیانگر تأکید وکسلر بر مفهوم هوش هیجانی است .

سوال اصلی این است که آیا توانایی‌های غیر عقلانی یعنی هیجانی و نظری عوامل غیر عقلانی که تعیین کننده هوش اند وجود دارد چنان که مشاهده­ آتی تأیید کننده این فرضیه باشد نمی توان فرض کرد که بتوان هوش کلی را بدون لحاظ کردن عوامل غیر عقلانی محاسبه کرد (لیپر^[۱۵] ۱۹۴۸به نقل از بار- ان ۱۹۹۷، ۱۱۷) اظهار کرد : تفکر هیجانی قسمتی از تفکر منطقی است و به هوش کلی آن ها کمک می‌کند.

این فرضیات اولیه پس از نیم قرن دراندیشه استاد دانشگاه بار وارد گارنر تبلور شد وی دیدگاه سنتی متخصصان به اوایل قرن بیستم از هوش هیجانی راوسعت بخشید او معتقدبودکه هوش هیجانی (یا به قول خود او هوش شخصی) است. بعد هیجانی مفهوم هوش چند وجهی وی شامل دو جز کلی است که تحت عنوان (قابلیت های درون روانی) و (مهارت های بین فردی) مطرح شده اند.

هوش درون فردی هوشی است که به ما کمک می‌کند تا با آنچه انجام می‌دهیم افکارمان، احساساتمان و به تمامی روابطی بین این امور معنا ببخشیم با این وجود می‌توانیم یاد بگیریم خودمان وهیجاناتمان را به خدمت بگیریم.

هوش بین فردی هوشی است که به ما امکان تنظیم روابط با دیگران-همدلی با آن ها-برقراری ارتباطات شفاف –وبرانگیختن آن ها وفهم ارتباط بین آن ها رافراهم می‌سازد.با این هوشچ می‌توانیم به دیگران الهام ببخشیم واعتمادشان را به خودمان خیلی سریع جلب کنیم.

گاردنر(۱۹۹۷) خاطر نشان می‌کند که هسته هوش بین فردی (توانایی درک وارائه پاسخ مناسب به روحیات – خلق وخود – انگیزش ها – ‌و خواست های افراد دیگر است ). وی اضافه می‌کند که در هوش درون فردی کلید خود شناسی عبارت است از: آگاهی داشتن از احساسات شخصی خود وتوانایی متمایز کردن واستفاده از آن ها برای هدایت رفتار خویش.

کلمن( ۱۹۹۵) سالووی (۱۹۹۰) توصیف مبنایی خود را از هوش هیجانی بر اساس نظریه گاردو توسعه دادند. آن ها دریافتند که افراد در تشخیص احساسات خود ودیگران باهم متفاوت هستند وبرای نخستین بار مفهوم هوش هیجانی را بسط دادند (کلمن ۱۹۹۴، ۴۵-۱). و اوایل ۱۹۹۵ بر آن شدند که کتابی ‌در مورد سواد آموزی هیجانی تالیف کنند. آن ها برای این کار از تعدادی مدارس دیدن کردند تا ببینند مدارس بر رشد هیجانی دانش آموزان از چه روش هایی استفاده ‌می‌کنند. آن ها همچنین جهت تالیف خود مطالعاتی داشتند و سرانجام کتابی در سال ۱۹۹۵ تحت عنوان هوش هیجانی توسط کلمن تالیف می شود. اطلاعاتی پیرامون مغز –هیجانات ورفتار گرد آوری نموده وبرخی از عقاید خودرا نیز در بار-آن (۱۹۹۷) مدلی چند عاملی برای هوش هیجانی تدوین ‌کرده‌است وی معتقد است که هوش هیجانی مجموعه ای از توانایی ها و مهارت های است که فرد را برای کنار آمدن با محیط و کسب موفقیت در زندگی تجهیز می‌کند و در این کتاب عنوان ‌کرده‌است. صفت هیجان هوش رکن اساسی است که آن را از هوش شناختی متمایز کند از دیدگاه بار- آن (۱۹۹۹) هوش هیجانی دارای ابعاد عاملی است .وی ۱۵ بعد هیجان را عنوان می‌کند که با بهره گرفتن از خرده مقیاس­های پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن اندازه گیری می شود هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی- هیجانی طی زمان رشد تغیر می‌کند و می توان آموزش و برنامه ­های اصلاحی مانند تکنیک ها در زمان آن ها را بهبود بخشید.

۲-۳- مفهوم هوش هیجانی از دیدگاه بار-آن

اصطلاح هوش هیجانی هنوز در فرهنگ لغت نیامده است و تعریف و حدود آن هنوز کاملا مشخص نشده است افرادی که قصد تعریف این مفهوم را دارند باید تا جایی که ممکن است این مفهوم را روشن دقیق وعملیاتی تعریف کنند این رویکرد باعث می شود که مفهوم هوش هیجانی قابل لمس تر شود و در نتیجه اندازه گیری و کاربرد آن راحت تر شود هوش هیجانی به وسیله بار-آن ‌به این صورت تعریف شده است :

یک دسته از مهارت ها استعدادها وتوانایی های غیر شناختی که توانایی موفقیت فرد رادر مقابله با فشارها و اقتضاهای محیطی افزایش می‌دهد.

‌بنابرین‏ هوش هیجانی مدیران یکی از عوامل مهم در تعیین موقعیت دانشجو در دانشگاه است ومستقیما پیشرفت دانشجو را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

هوش هیجانی با سایر تعیین کننده­ های مهم (توانایی فرد در مقابله با اقتضاهای محیط)از قبیل آمادگی های زیست پزشکی –استعداد هوش شناختی و واقعیتها و محدودیتهای محیطی در تعامل است.این رویکرد مطابق با دیدگاه تعاملی است که به وسیله آلن بیرو پذیرفته شد که تأکید می‌کند سنجش باید به طور جدی به عوامل شخصی وشرایط محیطی در پیش‌بینی رفتار توجه داشته باشد(اپستین^[۱۶]۱۹۷۹، ۵۵۸-۵۴۷). همچنین برای این دیدگاه تأکید می‌کند و بیان می‌کند که این سوال از بین موقعیت کدامیک مهمتر است؟ یک سوال بی معنایی است چرا که یک رفتار همیشه یک تابع مشخص از شخص و موقعیت است .

از آن جای که رفتار هرگز در خلائ رخ نمی دهد و همیشه در متن یک موقعیت رخ می‌دهد این بی معنی است که درباره مشخصات رفتار فرد صحبت کنیم بدون این که موقعیتی را که رفتار در ان اتفاق افتاده را مشخص کنیم(بار-آن ۱۹۹۷، ۱۱۱).

مدل بار-آن از هوش هیجانی چند عاملی و مربوط به استعداد برای عملکرد است تا خود عملکرد این مدل همچنین فرایند مدار است تا نتیجه مدار. ماهیت جامع این مدل مفهومی ‌بر اساس گروهی از مؤلفه‌ های عاملی(مهارت های هوش هیجانی)و روشی که آن ها تعریف می‌شوند قرار دارد.

بار-آن اصطلاح هوش هیجانی را ‌به این دلیل برای این سازه به کار برده است که هوش هیجانی مجموعه ­ای از توانای­ها، مهارت ها و ظرفیتهایی است که برای سازگاری مؤثر با زندگی استفاده می شود. صفت هیجان به معنای تأکید بر این نکته که این نوع خاص از هوش شناختی متفاوت است به کاربرده شده است.

استفاده بار-آن از اصطلاح هوش شبیه تعریف کسلر از هوش است در نهایت اصطلاح موفقیت که در این تعریف بار-آن از هوش هیجانی به کار رفته است ‌به این صورت تعریف می شود نتیجه نهایی تلاش‌های یک فرد برای موفق شدن وبه اتمام رساندن این اصطلاح خیلی ذهنی است وتحت تاثیر شرایط اجتماعی است به عنوان مثال موفقیت در یک مطالعه می‌تواند در نظر برخی از افراد به صورت گرفتن نمرات بالا، رفتن به یک مدرسه خوب، دریافت بورس تحصیلی، دریافت تقدیر نامه تحصیلی و دریافت مدرک خاص تفسیر شود.

گلمن” در هوش هیجانی ۵ مؤلفه‌ را مد نظر قرار می‌دهد:

۱-خودآگاهی

به معنی “درک عمیق و روشن از احساسات، هیجان ها، نقاط ضعف وقوت، نیازها و سائق های خود”.

۲-خود مدیریتی

خودتنظیمی ازنظر گلمن (۱۳۶۸) به معنی توانایی تنظیم احساسات خودو به کارگیری درست هیجانات و هدایت آن ها درجهت رسیدن به اهداف است، که این تواناییمتکی بر توانایی خودآگاهی است. او معتقد است که خودکنترلی قابل یادگیری است.

۳-خودانگیزی

رسانه ها هم می‌توانند از جمله عوامل مؤثر بر انگیزه‌بخشی برای شرکت در انتخابات باشند و هم از جمله عوامل بازدارنده از شرکت در انتخابات. بر اساس نتایج تحقیقاتی که در نهادها و مراکز علمی مانند دانشگاه‌ها صورت پذیرفته است رسانه هایی مانند تلویزیون در این زمینه نقش مهم‌تری ‌داشته‌اند و از این روست که می‌بینیم در کشورهای مختلف به آن اندازه که به تلویزیون بها می‌دهند به رسانه هایی مانند مطبوعات اهمیت نمی‌دهند. رادیو و تلویزیون می‌توانند جریان‌ساز باشند و در رویداد مهمی همچون انتخابات موجب پیروزی یا شکست گروه یا جریانی بشوند. البته در همین جا باید تأکید کنم که رسانه ها فقط یکی از عوامل بسیار مؤثر در انتخابات هستند.

قطعاً‌ رسانه ها نسبت به نظامی که در آن ایفای نقش می‌کنند، متعهد هستند و این وظایف نیز ناشی از همین تعهد است. هیچ رسانه‌ای را، در هیچ کجای دنیا نمی‌توان تصور یا مشاهده کرد که نسبت به نظامی که در آن فعالیت می‌کند، بی‌تفاوت باشد و اصولاً چنین رسانه‌ای اجازه فعالیت رسانه‌ای پیدا نمی‌کند؛ از دیگر سو، رسانه ها نیز در برابر مخاطبان تعهداتی دارند و ‌به این دلیل نمی‌توانند نسبت به آن ها بی‌تفاوت باشند زیرا بی‌تفاوتی آنان می‌تواند منجر به عدم توجه و جذب مخاطب به رسانه‌شان ‌شود. رسانه ها خود را در زمینه ‌پاسخ‌گویی‌ به نیازهای خبری، تفسیری و راهنمایی مخاطبان متعهد می‌دانند.

پس می‌توان گفت در زمان‌های حساس نظیر زمان انتخابات، غفلت و بی‌توجهی رسانه ها به آن منجر به کاهش مشارکت و حضور مردمی می‌شود و این امر در طول تحقیقاتی که هم در ایران و هم در غرب صورت پذیرفته، ثابت شده است. (کیا، مصاحبه با همشهری)

۳-۲-۲- اخلاق رسانه ای

در صنعت ارتباطات، هیچ چیز مهمتر از به دست آوردن اعتماد مخاطبان و ایجاد اعتماد به رسانه ­ها نیست.
گاه در رسانه ­ها، به برخی مطالب برمی­خوریم که اتهام­هایی را متوجه افراد و گروه­هایی ‌کرده‌است، بدون آن که منبع در خور اعتمادی داشته باشد. یکی از راه­های پیشگیری از وقوع چنین حوادث تأسف باری، دقت اصحاب رسانه و پایبندی آن ها به اصول اخلاقی و متعهد بودنشان است.
به یاد داشته باشیم که حق نداریم به هر قیمت در صحنه های انتخاباتی پیروز شویم و به بهای ریختن آبروی دیگران و پاگذاشتن بر حیثیت آن­ها، به اهداف خود برسیم؛ زیرا رعایت نکردن اخلاق رسانه ای، باعث سلب اعتماد مخاطبان از ما خواهد شد. ‌بنابرین‏، باید عوامل بروز بی اعتمادی را که به تعدادی از آن ها اشاره می­کنیم برطرف کرد:
۱٫ صداقت نداشتن در اطلاع رسانی( تناقض گویی، مبالغه و اغراق، تحریف و سانسور)؛
۲٫ موثق نبودن پیام ها؛
۳٫ عینی و واقعی نبودن پیام ها؛
۴٫ عدم بی طرفی.

۴-۲-۲- اثر گذاری رسانه ها

عوامل اثرگذاری رسانه ­ها در انتخابات بدین قرار است:
۱٫ معتبر بودن پیام­رسان که معمولاً در رسانه های دولتی صدق می­ کند؛ البته در صورتی که دولت از دید مخاطبان مشروع باشد.
۲٫ برد وسیع پیام رسانی که می ­تواند اخبار، اطلاعات و پیام ها را با سرعت به افراد فراوانی برساند.
۳٫ اثرگذاری پیام­ها، به دلیل مستقیم بودن و عدم دخالت واسطه­هاست.
غیر از رسانه­های مطرح، منابع دیگری نیز در اجتماعی کردن رفتار سیاسی مردم و در نهایت رأی دهی آن­ها اثر دارند. مهمترین این منابع عبارتند از: خانواده ، مدرسه، سازمان­ های دولتی، گروه ­های هم­سال، محیط­های کاری و به طور کلی همکاران، احزاب سیاسی و محیط اجتماعی و فرهنگی.
پخش رایگان مطالب گوناگون سیاسی و اجتماعی در صدا و سیما، به­ ویژه در مبارزات و مسائل انتخاباتی، به دو دلیل در گسترش و مشارکت مردم مؤثرتر است:
الف) برای زمان تخصیص یافته، پولی پرداخت نمی­ شود و افراد فاقد ثروت مالی نیز اجازه رقابت پیدا ‌می‌کنند.
ب) مردم ‌به این نتیجه می­رسند که آن­چه می­بینند، درست است؛ زیرا می­دانند نامزدهای انتخاباتی یا احزاب، برنامه ­های پخش شده را کنترل نمی­کنند بلکه مسؤولان پخش برنامه این کار را انجام می­ دهند.(کریمی، ۱۳۸۲:۱۷۸)

۵-۲-۲-دیدگاه­ های مربوط به تأثیر رسانه ­ها در مبارزات انتخاباتی

مبارزات انتخاباتی در نگاه اول به نظر نمایشی جذاب است که دنیایی از اعمال ارتباطات سیاسی را ‌می‌توان در آن به تماشا نشست. همچنین ‌می‌توان آن را آزمایشگاهی دانست که فرضیه های بحث برانگیز در این زمینه را بتوان در آن محک زد. شواهدی که در طول دهه گذشته جمع‌ آوری شده، موجب بازبینی دیدگاه ­ها ‌در مورد رفتار نسبت به مبارزات انتخاباتی و تأثیر این مبارزات بر مردم گردیده است. جای تعجب نیست که یافته ­های مطالعات کلاسیک در این زمینه در دهه های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ علی رغم مبارزات انتخاباتی در دوران حاضر دیگر چندان کسی را جلب نمی­کند.

پل لازارسفلد و گروه تحقیقاتی وی در سال ۱۹۴۰ در تحقیقی درباره آثار تبلیغات بر روی رأی دهندگان در انتخابات ریاست جمهوری امریکا ‌به این نتیجه رسیدند که اثر تبلیغات بر روی رأی دهندگان ناچیز است و رأی دهندگان از مدت ها پیش از شروع انتخاباتی تصمیم خود را می­ گیرند. به عبارتی دیگر، رأی دهندگان دارای گرایش­های سیاسی ثابت هستند که ریشه در محیط خانوادگی، زندگی شغلی و محیط فرهنگی آن ها دارد و با مطالعه­ این زمینه­ ها به راحتی ‌می‌توان جهت گیری سیاسی آن ها را پی بینی کرد.

گفتار دوم : طبقه بندی جرایم رایانه ای

سازمان ملل متحد اولین سازمانی است که با انتشار کتابچه راهنمای سازمان ملل برای پیشگیری وکنترل جرایم رایانه ای به طور رسمی دو دسته از جرایم رایانه ای با ماهیت مختلف اشاره کرد.

جرایم رایانه ای مورد نظر سازمان ملل عبارتند از :

1. 1. فعالیت های مجرمانه رایانه ای دارای ماهیت سنتی،

1. فعالیت های مجرمانه رایانه ای محض .

«در این کتابچه بر اقدامات شورای اروپا و سازمان همکاری اقتصادی و توسعه مبنی بر احصاء مصادیقی از جرایم رایانه ای تأکید شده است. سپس تعدادی از جرایم رایانه ای محض را به عنوان جرایم مشترک و عمومی، یعنی جرایمی که جرم بودن آن ها از نظر اکثریت کشورها پذیرفته شده، احصاء ‌کرده‌است و تعدادی از اعمال دیگر که مجرمانه بودن آن ها هنوز از جانب اکثریت کشورها پذیرفته نشده ولی مشکلاتی را برای حقوق خصوصی و فردی ایجاد کرده‌اند، ذکر ‌کرده‌است.»^[۷۶]

انواع مشترک و عمومی جرایم رایانه ای ( محض) از دید سازمان ملل به شرح زیر است :

1. 1. کلاهبرداری رایانه ای

1. 1. جعل رایانه ای

1. 1. ایراد خسارت ( تخریب ) یا تغییر داده ها و برنامه های رایانه ای

1. 1. دستیابی غیر مجاز به سیستم ها و خدمات رایانه ای

1. تکثیر غیر مجاز برنامه های رایانه ای حمایت شده.

دبیر کل سازمان ملل متحد در اجرای قطعنامه شماره ۶/۵۵ مصوب چهارم دسامبر سال ۲۰۰۰ گزارشی را تحت عنوان ” نتایج مطالعه ‌در مورد معیارهای مؤثر برای پیشگیری و کنترل جرایم مرتبط با رایانه و فنـاوری

برتر” تهیه کرده و جهت طرح در اجلاس دهم کمیسیون پیش گیری از جرم و عدالت کیفری سازمان ملل متحد ( ۸ تا ۱۷ می سال ۲۰۰۱)، تقدیم این کمیسیون نموده است. این گزارش به عنوان یکی از اسناد اجلاس دهم این کمیسیون به شماره E/CN.15/2001/4 ثبت و منتشر گردیده است. در این گزارش جرایم رایانه ای به سه دسته تقسیم شده اند. که عبارتند از :

دسته اول – جرائم ارتکابی علیه تکنولوژی ها و کاربران آن ها هستند که شامل موارد زیر می‌باشند:

1. 1. دستیابی غیر مجاز به رایانه یا سیستم های رایانه ای،

1. 1. استفاده غیر مجاز از سیستم های رایانه ای،

1. 1. خواندن، کپی کردن یا گرفتن بدون مجوز داده ها،

1. ایجاد یا تمهید برنامه های مهاجم،

تخریب داده ها و سیستم های رایانه ای مورد استفاده عموم^[۷۷]

سابوتاژ رایانه ای .^[۷۸]

دسته دوم :« جرایم سنتی با بهره گرفتن از رایانه یا فناوری ارتباطی هستند که شامل موارد زیر می‌باشند:

1. 1. جرایم مربوط به محتوای مجرمانه

1. 1. کودک ربایی اینترنتی ( به منظور سوء استفاده جنسی)

1. 1. کلاهبرداری

1. 1. جاسوسی صنعتی یا تجاری

1. 1. جرایم مالکیت فکری

1. قاچاق

۷- پول شویی»^[۷۹]

دسته سوم – استفاده از فناوری برای حمایت از فعالیت های مجرمانه دیگر است.

استفاده از فناوری باعث می شود مرتکب در پوشش یک شغل مشروع ظاهر شده و به طور ناشناس با هزینه

کم و در سطح جهانی اقدام به فعالیت مجرمانه نماید و یا از فناوری شبکه برای حمایت از اشکال جدید جرائم و سازمان های مجرمانه از قبیل قاچاق مواد مخدر استفاده نماید.

به موجب قطعنامه^[۸۰] مجمع عمومی سازمان ملل متحد، یکی از ‌گروه‌های کاری چهارگانۀ کنگره دهم پیشگیری از جرم و درمان مجرمین سازمان ملل متحد، گروه کاری ” جرایم مرتبط با شبکه های رایانه ” بود مؤسسه پیشگیری از جرم و درمان مجرمین آسیا و خاوردور سازمان ملل متحد، در پاسخ به قطعنامه شماره۱۲۵/۵۴ مصوب ۱۷ دسامبر ۱۹۹۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد و قبل از تشکیل کنگره دهم، دو همایش با حضور متخصصین جرایم رایانه ای تشکیل داد. این همایش ها منجربه تهیه یک سند شد که اساس کارگروه کاری جرایم مرتبط با شبکه های رایانه ای کنگره دهم پیشگیری از جرم و درمان مجرمین سازمان ملل متحد قرار گرفت. در این سند جرایم رایانه ای به دو دسته به شرح زیر تقسیم شده اند: «۱- جرایم سایبر ‌در معنی مضیق ( جرم رایانه ای ) شامل: هر رفتار غیر قانونی می شود که به طور مستقیم به وسیله اقدامات الکترونیکی، امنیت سیستم های رایانه ای و داده های پردازش شده به وسیله آن ها را مورد هدف قرار می‌دهد، ۲- جرایم سایبر در معنی موسع جرایم مرتبط با رایانه شامل: هر رفتار غیر قانونی می شود که به وسیله یک سیستم ی شبکه رایانه ای یا در ارتباط با یک سیستم یا شبکه رایانه ای یا در ارتباط با یک سیستم یا شبکه رایانه ای ارتکاب یابد. چنین جرایمی شامل داشتن، عرضه و توزیع غیرقانونی اطلاعات رایانه ای به وسیله سیستم یا شبکه رایانه ای می‌شوند.»

گروه کاری جرایم مرتبط با شبکه های رایانه ای کنگره دهم پیش گیری از جرم و درمان مجرمین سازمان ملل متحد ، ضمن پذیرش طبقه بندی فوق نام جرایم مرتبط با رایانه ای را برای هر دو طبقه جرم رایانه ای انتخاب کرده و در گزارش خو می‌گوید : « اصطلاح ” جرایم مرتبط با رایانه ” به نحوی گسترش پیدا کردکه هر دو گروه جرایم زیر را در بر می‌گیرد. ۱- جرایم رایانه ای که هدف آن ها سیستم رایانه ای یا کاربران آن ها است. ۲- جرایم سنتی که در حال حاضـر به وسیله و یا به کمک تجهیزات رایانه ای ارتکاب می‌یابند.»

همان‌ طور که در نشـریه بین‌المللی سیاست جـنایی سازمان ملل اشاره شده، رایانه علاوه بر آنکه راه هـای تازه ای برای سوء استفاده به وجود آورده که باید جرم انگاری شوند، وسیله و ابزاری برای ارتکاب جرایمـی

که ماهیت سنتی دارند نیز می‌باشد. ‌بنابرین‏ به طور کلّی جرایم رایانه ای را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

۱- جرایم رایانه ای سنتی؛

۲- جرایم رایانه ای مدرن.

هریک از جرایم رایانه ای سنّتی و مدرن را به طور مختصر می‌تواند اینگونه تعریف کرد:

جرایم رایانه ای سنّتی، جرایمی هستند که با همان شرایط قانونی و از طرق مرسوم ارتکاب می یابنـد. لذا

اینگونه جرایم به وسیله رایانه نیز ارتکاب می‌یابند و قانون‌گذار، ارتکاب به وسیله رایانه را به عنوان جزئی از اجزاء عنصر مادی آن ها یا عامل تشدید و یا تخفیف مجازات آن ها ذکر نکرده باشد.

جرایم رایانه ای مدرن، جرایمی هستند که غالباً پس از پیدایش رایانه ای به وجود آمده اند و با پیشرفت رایانه تحول پیدا کرده‌اند، که به موجب قانون رایانه به عنوان موضوع و یا ابزار جرم و جزئی از اجزاء تشکیل دهنده عنصر مادی آن ها را تشکیل می‌دهند.

جرایم رایانه ای سنتی را می توان به پنج دسته به شرح زیر تقسیم کرد:

۱- جرایم رایانه ای علیه اشخاص؛

۲- جرایم رایانه ای علیه اموال؛

۳- جرایم رایانه ای علیه آسایش و امنیت عمومی؛

۴- جرایم رایانه ای علیه عصمت، عفّت و اخلاق حسنه؛

۵- جرایم رایانه ای علیه خانواده.

جرایم رایانه ای مدرن را نیز می توان به شش دسته به شرح زیر تقسیم کرد:

1. 1. کسب سهم ویژه ای در بازار

1. 1. فروش به مشتریان خاص

1. وفادار شدن مشتریان به محصول

مقیاس راهبرد تمایز شامل تکرار کاربرد نوآوری محصول، تمایل غلبه کردن بر رقبا در بازار، نوآوربودن ، پیگیری رقابت جسورانه و سطح ریسک می‌باشد . مقیاس راهبرد رهبری هزینه ، اندازه گیری گستره حداقل سازی هزینه ها، کاربرد کنترل هزینه در تمام شرکت و جسارت در فرایند تصمیم‌گیری را شامل می شود. دیدگاه اساسی در ایجاد مزیت رقابتی از طریق راهبرد تمایز، معرفی محصولات نوآورانه است که مـنحصر به فردتر از محصولات رقبا هستند‌. راه هایی که شرکت‌ها می‌توانند محصول یا خدماتشان را متمایز سازند:

۱)ظاهر کالا: یکی از راه هایی که می توان توسط آن روی قوه ادراک و احساس مشتری تاثیر گذاشت ایجاد خاصیتی ویژه ‌در ظاهر کالا یا خدمات فروشی است.

۲) ایجاد ارتباط بین وظایف مختلف (توسعه خط محصول): یکی دیگر از راه های ایجاد تمایز در کالا برقراری ارتباط و پیوند بین بخش‌های مختلف در شرکت می‌باشد. از نمونه این کاراتصال دو بخش فروش و خدمات رسانی در شرکت می‌باشد(ایرلاند و وب، ۲۰۰۹).

۳)تنظیم وقت: معرفی یک محصول جدید فقط در زمان صحیح می‌تواند به تمایز آن منجر شود.از آنجا که در این راهبرد هدف ارائه محصول جدید پیش از سایر رقبا می‌باشد باید در نظر داشت که اولین ‌حرکت‌ها در این جهت باید ‌با تنظیم زمان و سرعت مناسب انجام شود.

۴)موقعیت فیزیکی (راحتی دسترسی مشتری): اگر شرکت در محلی واقع باشد که مشتریان بتوانند راحت به کالای آن دسترسی داشته باشند،این یک امتیاز برای آن شرکت در ایجاد تمایزنسبت به رقبا می‌باشد.

۵) آمیختن محصولات: آمیختن کالاها یا خدماتی که توسط یک شرکت ارائه می شود نیز می‌تواند به عنوان یک منبع ایجاد تمایز محسوب شود.

۶) ارتباط با دیگر شرکت‌ها: راه دیگری برای ایجاد تمایز کالا برقراری ارتباط بین محصولات یک شرکت و کالاها و خدمات شرکت‌های دیگر می‌باشد .به عنوان مثال ارتباط بین شرکت‌های تولید کننده کارت‌های اعتباری و شرکت‌های بیمه.

۷) شهرت و اعتبار: یکی از قویترین پایه های ایجاد کالایی متمایز میزان شهرت و اعتبار شرکت و کالاها و خدمات ارائه شده آن است. شهرت اغلب به سختی به وجود می‌آید اما پس از ایجاد تا مدتهای طولانی باقی می ماند.البته توان یک شرکت در توسعه،حفظ و افزایش شهرت و اعتبارش به تجربیات مصرف کنندگان ‌در مورد کالاها و خدمات آن برمی گردد.

۸) ساخت سفارشی کالا: کالاها به میزانی که طبق سلیقه مشتری یا ‌بر اساس نیازهای قشر خاصی
از مشتریان تهیه گردند نیز متمایز می‌شوند.

۹) پیچیدگی کالا

۱۰) بازاریابی مصرف کننده

۱۱) کانال‌های توزیع

۱۲)خدمات و پشتیبانی(ایرلاند و وب^[۳۶]، ۲۰۰۹).

۲-۱-۳-۲) راهبرد رهبری هزینه

شرکتهایی که این راهبرد را دنبال می‌کنند،سعی دارند کالا و خدمات را با پایین ترین قیمت عرضه کنند. راهبرد رهبری هزینه این امکان را به شرکت می‌دهد که بدون متضرر شدن قیمتهای خود را در جریان رقابت پایین بیاورد. کاهش هزینه اغلب از طریق حذف ضایعات و در نتیجه کاهش هزینه شکست صورت می‌گیرد. شرکتهایی که راهبرد رهبری هزینه را دنبال می‌کنند عمدتاً برای ایجاد این موقعیت، یک یا چند عامل زیر را به کار می گیرند(کووین ئو میلز^[۳۷]، ۲۰۰۹). عوامل ایجاد راهبرد رهبری هزینه به شرح زیر می‌باشند:

۱) استفاده از حداکثر ظرفیت: هنگامی که تقاضای مشتریان بالا بوده و ظرفیت شرکت(فضا، کارکنان، تجهیزات) به طور کامل مورد استفاده قرار می‌گیرد، هزینه های ثابت روی واحدهای بیشتری از محصول سر شکن می‌شوند ولذا مجموع هزینه های واحد محصول پایین تر می‌آید. ۲)صرفه جویی به مقیاس: عامل اصلی دیگر که توان ایجاد مزیت های هزینه را دارد،صرفه جویی به مقیاس می‌باشد. این عامل یک مزیت هزینه است که به جای بهره گیری بیشتر از تسهیلات موجود،به تسهیلات بزرگتر مربوط می شود.

۳) پیشرفت‌های تکنولوژیکی: شرکتهایی که در تکنولوژی های کاهنده هزینه سرمایه گذاری می‌کنند، با افزایش در هزینه های ثابت به دنبال پایین آوردن هزینه های متغیر خود می‌باشند.در حالی که این نوع سرمایه گذاری ها عمدتاً با فعالیت‌های تولیدی یک کارخانه ارتباط می‌یابند،اما شرکت‌های بسیار دیگری نیز وجود دارندکه در زمینه اتوماسیون اداری و خدماتی اقدام به چنین سرمایه گذاریهایی می نمایند.

تاثیرات یادگیری وتجربه عامل نهایی تاثیر گذار بر ساختار هزینه شرکت،اثرات یادگیری می‌باشد. منحنی یادگیری بیان می‌کند که زمان مورد نیاز برای انجام یک کار با تعداد دفعات تکرار آن کاهش می‌یابد. ‌بر اساس این تئوری در هر مرتبه که میزان تولید تجمعی دوبرابر می شود، زمان مورد نیاز برای انجام کار با درصد نسبتا یکنواختی کاهش می‌یابد.صرفه جوییهای قابل توجه در زمان به صرفه جویی در هزینه منجر می‌گردد.

تاثیرات تجربه نیز مشابه تاثیرات یادگیری است،در سازمان‌های امروزی تاثیرات تجربه حتی مهمتر از تاثیرات یادگیری نیروی کار است،نیروی باتجربه در مذاکرات و قراردادهای خود اثربخش تر و کارامد تر عمل می کندکه این موجب افزایش سطح کارایی و اثربخشی سازمان با تعداد کمتری نیروی کار می شود(کووین و میلز، ۲۰۰۹). همچنین مؤلفه های راهبرد کاهش هزینه به شرح زیر قابل طبقه بندی هستند:

۱) ارائه محصول یا خدمات غیر تجملی

یک راه ساده برای دستیابی به هزینه پایین،حذف کلیه تجملات و چیزهای اضافی از محصول یا خدمات است. دلایل مختلفی برای یک مزیت هزینه ای غیر تجملی که پایدار نیز می‌باشد وجود دارد؛ اول این که رقبا نمی توانند به سادگی خدمات پیشنهادی را که مشتریان انتظار دارند، متوقف سازند. دوم اینکه،عملیات وتسهیلات رقبا با توجه به چنین خدماتی طرح ریزی شده است و به راحتی قابل تغییر نیست.

۲)طراحی محصول

طراحی یا ساخت یک محصول می ‌تواند صرفه جویی هایی در هزینه ایجاد کند. روش دیگر،استفاده از وسایل جانبی یا اضافی برای یک محصول است تا بتوان ارزش ادراکی بیشتری برای مشتری فراهم کرد.تعدادی از شرکت‌های کامپیوتری، سیستم‌های کم هزینه ای نظیر نرم افزارها یا چاپگرها را به دستگاه های خود اضافه می‌کنند. هنگامی که فشارهای قیمتی وجود دارد،کوچک کردن محصول،راه حل دیگری می‌باشد.این راه حل، به (راه حل هرشی )معروف است؛‌زیرا شرکت هرشی برای اولین بار از آن استفاده کرد. هرشی هنگامی قیمت کاکائو افزایش یافت،شکلات های خود را کوچک ساخت(کووین ئو میلز، ۲۰۰۹).

۳)تولید(عملیات)