بند د : مبتنی بر دانش و اطلاعات بودن حقوق مالکیت فکری

تعریف دقیقی از اطلاعات وجود ندارد ولی بدون شک هر اطلاعات و دانشی ارزش مالی ندارد. نه تنها افکار و اندیشه به تنهایی حمایت نمی شود بلکه اطلاعات و دانش خارج از اذهان نیز به طور مطلق مورد حمایت نیست. دنیای حاضر ” عصر اطلاعات ” است و ارزش اطلاع رسانی و دسترسی به اطلاعات بسیار زیاد است و هرجا اطلاعات ازرشمند تلقی شود حقوق مورد بحث احترام و ازرش بیشتری خواهند داشت. همه انواع حقوق مورد بحث مبتنی بر دانش و اطلاعات هستند. این امر به نوبه خود متضمن آثاری است.

علاوه بر مواردی که ذکر شد جا دارد به موارد دیگری نیز اشاره شود از جمله اینکه در جنبه مادی حقوق مالیت فکری دارای محدودیت مکانی است یعنی حمایت از حقوق مادی مالک تنها محدود به قلمرو جغرافیایی کشوری است که حقوق مالکیت معنوی در آن کشور به وجود آمده است .^[۸]

البته از جنبه معنوی عدم محدودیت مکانی وجود دارد یعنی منظور از محدود نبودن به مکان این است که تفاوتی ندارد که اثر یک پدید آورنده در چه محل و کشوری پدید آمده یا عرضه گردیده است .

از سایر موارد غیر قابل انتقال بودن است یعنی حمایت از شخصیت پدید آورنده اقتضاء می‌کند حقوق معنوی او بعد از مرگ به وسیله ی کسانی که قائم مقام او هستند اعمال شود و از طرفی نباید حقوق مذبور با فوت پدید آورنده از بین برود . ( صفایی , ۱۳۸۳ , ص۴۳)

ضمنا باید عنوان کرد که جنبه اخلاقی مالکیت فکری به دلیل وابستگی با شخصیت پدید آورنده و تظاهر شخصیت پدید آورنده در آن ها قابل اسقاط نمی باشند . به عبارتی پدید آورنده نمی تواند مالکیت خود را که از جهت اخلاقی نسبت به اثر به وجود آمده اسقاط نماید در ضمن حقوق ایران در خصوص قابل توقیف نبودن حقوق اخلاقی مالکیت فکری ساکت است با وجود این نتیجه منطقی و عقلایی غیر قابل انتقال بودن و غیر مادی بودن این حقوق آن است که قابل توقیف نباشد .‌بنابرین‏ اگر خود اثر ادبی یا هنری به عنوان حقوق مالی و نتایج مالی از آن قابل توقیف است اما طلبکاران پدید آورنده نمی توانند حقوق اخلاقی مالکیت فکری را توقیف کنند . هرچند قوانین مالکیت فکری در راستای حفاظت از سرمایه های فکری و اعطای حقوق مبتکران و نوآوران پدید آمده اند اما در بعضی موارد نارسایی هایی دارند و مشکلاتی را در پی خواهند داشت .عده ای این اشکال را بر مالکیت فکری وارد می‌دانند که با حمایت از مالکیت فکری و ایجاد انگیزه برای پدید آورنده ، ممکن است آزادی استفاده دیگران گرفته شود و امکان بهره گیری کامل از دست آوردهای سرمایه فکری از بین برود و از طرفی به انحصار در آمدن نتایج سرمایه فکری و ثبت ایده ها برای اشخاص و سازمان ها، اگر چه از یک طرف موجب ایجاد انگیزه می شود اما از طرف دیگر میزان تولید پدیده فکری را پایین می آورد .پاسخ ‌به این اشکال را میتوان این گونه بیان کرد : حمایت از پدیده فکری و شناخت حقوق پدیدآورنده مانع آزادی دیگران نمی شود بلکه مانع بهره برداری رایگان از آن می شود. علاوه بر این با وجود حمایت قانونی از مالکیت فکری ، پدید آورنده می‌تواند یافته های علمی خود را در جامعه مطرح کند تا دیگران از نتیجه افکار او بهره مند شوند ، اگر از اثر او حمایت نشود چه بسا پدید آورنده به سوی مخفی نگه داشتن نتایج پژوهش و کار فکری خود هدایت گردد .این اصل که حمایت از سرمایه فکری شخص و قبول مالکیت فکری، برای او و دیگران نسبت صرف هزینه و زمان برای پرورش سرمایه های فکری و دستیابی به نوآوری ، ایجاد انگیزه می‌کند مورد پذیرش قرار گرفته است .با نگاه اقتصادی به مالکیت فکری ، پدیدآورنده در صنف تولید کننده و کسانی که از آثار فکری او استفاده می‌کنند در طبقه مصرف کننده قرار می گیرند . حال اگر نظام مالکیت فکری را بپذیریم ، میزان فایده ی یک پدیده فکری به میزان مصرف آن بستگی دارد هر مقدار مصرف کالا افزایش یابد ، فایده حاصل برای تولید کننده بیش تر می شود در نتیجه افراد صاحب فکر و خلاق ، توجه خود را به خواست مصرف کننده معطوف می دارند.(اسدی , ۱۳۹۰ , ص۴۹)

گفتار دوم : توجیه نظری وقف حقوق مالکیت فکری از دیدگاه حقوق موضوعه

بند الف : توجیه وقف اموال غیر مادی ( مالکیت فکری ) از دیدگاه حقوق موضوعه

شناسایی حقوق اموال غیرمادی از دستاوردهای جدید بشری و تابع نیازهای امروزه انسان است. در مقابل، وقف از احکام امضایی فقه اسلامی است. با در نظر گرفتن شرایط قانونی و فقهی وقف، شبهات زیادی ‌در مورد قابلیت وقف حقوق (مالکیت) معنوی به وجود می‌آید. ادعای عدم امکان وقف حقوق (مالکیت) معنوی ناشی از دو نوع استدلال است: شرایط و ویژگی های مال موضوع وقف و خود وقف و خصایص و ویژگی های حقوق (مالکیت) معنوی

بطلان وقف حقوق (مالکیت) معنوی به دلیل ویژگی های خود نهاد وقف:
در این مورد چند استدلال مختلف مطرح می شود:

۱: لزوم عین بودن مال موقوفه
تعریف فقهی و حقوقی وقف به «تحبیس عین و تسبیل منفعت» و روایات و احادیثی که به معنای شناسایی صحت عمل وقف و تعیین ارکان آن می‌باشد، تردیدی در آن باقی نگذاشته است که فقهای شیعی ” مال موقوفه ” را در عین منحصر بدانند. با نگاهی گذرا به تعاریف غالب فقها (اعم از شیعه و سنی) به اهمیت و جایگاه ” عین ” موقوفه در این مباحث پی می بریم. اهمیت این موضوع به حدی است که غالباً یکی از ارکان وقف عین معرفی می شود ( محقق ثانی , ۱۴۱۰ ه ق , ص۴۴۳ ).

از نظر فقها عین موقوفه باید قابل قبض و اقباض باشد و خود قبض جزو ارکان سازنده تراضی است. بدین معنا که تا زمانی که مال موقوفه به قبض داده نشود وقفی محقق نخواهد شد. منظور از لزوم قبض مال موقوفه تسلیم آن به موقوف علیه یا حاکم به نحوی است که از ید واقف به طور کامل خارج گردد و به طور کامل و برای همیشه در اختیار موقوف علیه قرار گیرد. مراد از قبض تسلیم مادی مال است. چنان چه با توجه به عبارات برخی از فقها که از قبض به عنوان «در دست نهادن و از دست بیرون کردن موقوفه توسط واقف» نام می‌برند همین معنا به ذهن متبادر می شود.

قانون مدنی ایران نیز همان گونه که گفته شد، مال قابل قبض را تنها مال شایسته وقف می‌داند و به طور ضمنی آن را به عین منحصر ‌کرده‌است.^[۹]

به هر حال، حقوق مورد بحث به دلیل این که قابل جابجایی مادی یا دست به دست شدن و امکان در اختیار قرار گرفتن و دادن را ندارند، نمی توانند به عنوان مال موقوفه انتخاب شوند(نمایه شماره ۴ )

۲ : مال موقوفه باید ماندگار باشد

• • • گوش دادن، یکی دیگر از عوامل درون سازمانی است. اعضای یک سازمان، حرف­های زیادی برای گفتن دارند. شنیدن این حرف ها در سطح مدیریت ارشد بسیار ارزشمند است. برای مثال:

    

  

• • نمایندگانی انتخاب کنید.

• • مدیریت در حال چرخش در میان پرسنل داشته باشید.

• • بازخوردرا به اجرا بگذارید.

• • نظام پیشنهادات داشته باشید.

• • برنامه صحبت ‌و گفتگو به صور ت عام داشته باشید.

• • مدیریت با درهای باز داشته باشید.

• حمایت رهبران با اعتماد به نفس از تیم های توانمند

اعتمادبه نفس تیم های توانمند، یکی دیگر از عوامل سازمانی، دادن آزادی عمل به کارکنان در ارتباط با فعالیت های مربوط است.( باون و لاولر^[۷۷] ،۱۳۷۱، ۴۴).

کلی^[۷۸](۱۳۷۲) سه نوع آزادی عمل را بیان ‌کرده‌است:

• • آزادی عمل عادی^[۷۹]: جایی اعمال می شود که کارکنان یک گزینه را از میان فهرستی از گزینه ها برای انجام کار خود انتخاب کنند.

• • آزادی عمل خلاق^[۸۰]: جایی اعمال می شود که خود کارکنان روش های جایگزینی برای انجام وظایف ابداع کنند.

• آزادی عمل منحرف^ِ[۸۱]: شامل رفتار­هایی می‌باشد که جزء شرح شغل افراد نیست و ازحدود و اختیارات آن ها خارج است.

ب) عوامل برون سازمانی

با توجه به افزایش انتظارات مشتریان، تشدید رقابت، انتظار سهام­داران، انتظار دولت و قانون، توسعه تکنولوژی، سرعت نو آوری و خلاقیت، تغییر ماهیت سرمایه مالی به نیروی انسانی و اطلاعاتی و عکس العمل سریع نسبت به تغییرات محیطی، توانمند سازی یک ضرورت است. پیشرفت تکنولوژی مستلزم تغییر مهارت های فرد در سازمان است. تغییر مهارت ­ها مستلزم توانمندی فرد در بعد روانی،فکری، دانشی، انگیزشی وعملکرد وی است.

۲-۲-۱۰- فرهنگ توانمند سازی

هر چند فرهنگ عنصر پیچیده ای است، اما عده­ای فرهنگ سازمانی را اساس شکل گیری توانمند سازی می­دانند.سازمان­هایی موفق به اجرای فرایند توانمندسازی می­شوند که دارای اصول ارزشی(ارزش­ها تقویت کننده فعالیت­ها هستند) تعریف شده باشند. مدیرانی که از ارتباط میان توانمند سازی با فرهنگ سازمانی آگاهی دارند، قادرند کارکنان خود را تشویق به توانمندی کنند. وقتی یک گروه کاری موفق است که محیطی فراهم شود تا اعضای آن بتوانند با به کارگیری استعداد­ها، دانش­ها، مهارت و تجربیات برای تحقق اهداف سازمان گام بر دارند، ‌به این فرایند فرهنگ توانمند سازی گفته می­ شود.

فرهنگ توانمندسازی از کارکنان رده پایین وعملیاتی سازمان آغاز و به صورت پله ای تا مدیریت عالی سازمان جاری می­ شود. توانمندی کارکنان مترادف با ناتوانی مدیر نمی ­باشد، بلکه آن ها قادرند از دو عامل زمان و انرژی به نحو مؤثری استفاده کنند. در سازمانی مانند مزدا، با به کارگیری این فرایند ضمن افزایش شوق وانگیزش، کارکنان توانستند از مهارت­ های خود برای رسیدن به اهداف سازمان استفاده کنند. یکی از عواملی که در کنار فرهنگ توانمند سازی می ­تواند نقش سازنده­ای داشته باشد وجود منابع است. کارکنان توانمند، اگر برای رسیدن به اهداف منابع لازم را نداشته باشند به فعالیت­هایی می­افتند که به آن تله منابع انسانی می­گویند.

۲-۲-۱۱- توانمندسازی، اختیار و قدرت

دو مفهوم توانمندسازی^[۸۲] و توانا ساختن^[۸۳] لازم و ملزوم یکدیگرند. به کار بردن اولی بدون دومی خطرناک است. هرچند توانمندی از واگذاری قدرت به فرد دیگر حاصل می­ شود، اما فرد باید توانمند شدن را برای خودش بپذیرد. منبع توانمند شدن در درون انسان است. قدرت هر فرد بادیگری در تعارض است. اما با توانمند شدن یک فرد، مقام یا موقعیت فرد دیگری تحت تاثیر قرار نمی­گیرد.

(توماس و ولتهووس،۱۹۹۰) بعد جدیدی از قدرت و توانمند سازی را مورد توجه قرار دادند. به اعتقاد آن ها قدرت معنای مختلفی دارد. در اصطلاح حقوقی، قدرت به معنای اختیار است وممکن است برای تشریح صلاحیت(توان انجام کارها)، یعنی همان کفایت نفس(کانگر و کاننگو )، به کار گرفته شود.قدرت به معنای انرژی نیز هست. از طرف دیگرتوانمندسازی هم به معنای نیرو بخشیدن( نیرو بخش بودن ) توسعه پیدا کرد. به باور آن ها اصطلاح توانمندسازی به عنوان الگوی جدید انگیزش، زمانی گسترش پیدا کردکه رقابت های جهانی، انجام پژوهش های متعدد برای یافتن شکل های جدیدی از مدیریت را ضروری دانست که ‌افراد را به ریسک پذیری، تعدد و نوآوری تشویق و ترغیب کند. این امر بر اهمیت ترغیب به انجام وظیفه به جای تحمیل آن و معنادار ساختن کارها، تعیین هویت و شفاف سازی مشاغل تأکید می­ورزد. آن ها توانمندسازی را به عنوان فرایند افزایش انگیزش درونی وظیفه، تعریف کرده­­اند.

انگیزش درونی وظیفه،تجارت مثبتی است که افراد، مستقیم از وظیفه شان کسب می‌کنند و شرایط نیروزایی است که به آن ها در ارتباط مستقیم با وظیفه، انگیزش و رضایتمندی می‌دهد. این تجارت ها عبارتند از احساس مؤثر بودن، شایستگی، معناداری وحق انتخاب و… که با توجه به اهمیت هریک از موارد فوق به توضیحاتی در آن خصوص پرداخته شده است:

۱٫خود اثربخشی یا احساس برتری شخصی

افراد توانمند شده نه تنها احساس شایستگی، بلکه احساس اطمینان دارند که می‌توانند کار را با کفایت انجام دهند و معتقدند که می‌توانند با چالش های تازه تر روبرو شوند.خود اثر بخشی بر بهداشت جسم و روح نیز اثر دارد. سه شرط لازم است تا افراد احساس خود اثربخشی کنند(باندورا، ۱۳۶۶، ۵۸):

• • باور به اینکه توانایی انجام کار را دارند.

• • باور به اینکه ظرفیت به کار بستن تلاش لازم را دارند.

• باور به اینکه هیچ مانع خارجی آن ها را از انجام دادن کار مورد نظر باز نخواهد داشت.

۲.خود سامانی( داشتن حق انتخاب ) ^[۸۴]

به معنی تجربه احساس انتخاب ‌در اجرا وتنظیم بخشیدن شخص به فعالیت­های مربوط به خود است. (دنسی و همکاران^[۸۵] ،۱۹۸۹،۳۵). اشخاص توانمند ‌در مورد فعالیت­های خویش احساس مسئولیت و مالکیت ‌می‌کنند و چنین است که بر آنچه برای آنان اتفاق می افتد کنترل دارند.

۳٫ پذیرفتن نتیجه شخصی^[۸۶]

احساس توانایی ‌در تغییر نتایج و اینکه می‌توانند نتایج را تغییر دهند. اعتقادات فرد در یک مقطع مشخص از زمان ‌در مورد توانایی اش برای ایجاد تغییر در جهت مطلوب، از دست دادن اندکی کنترل شخصی ، از لحاظ جسمی و عاطفی زیان آور است و داشتن آن برای سلامتی و نیز توانمندی ضروری است. از طرف دیگرحتی توانمندترین افراد نمی توانند آنچه را برای آنان اتفاق می افتد به طور کامل کنترل کنند. باوجوداین، توانمند شدن به افراد کمک می‌کند تا شمار نتایجی را که می‌توانند کنترل کنند افزایش دهند.

۴٫ معنی دار بودن^[۸۷]

افراد توانمند برای اهداف فعالیتی که به آن اشتغال دارند ارزش قائل اند. معنی دار بودن به نگرش ارزشی معطوف است. افراد به کاری که احساس می‌کنند معنی دار است بیشتر به آن می پردازند.

۵٫ اعتماد^[۸۸]

۳-۱-روش پژوهش

پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه ی بین سبک های دلبستگی و عزت نفس باکیفیت زندگی انجام گرفت. ‌بنابرین‏ روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی است.

۳-۲-جامعه آماری

جامعه آماری در این پژوهش شامل کلیه ی دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی مقطع کارشناسی ارشد واحد کرمانشاه است که در سال ۱۳۹۳ مشغول به تحصیل بودند.

۳-۳-روش نمونه گیری

در این پژوهش، از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. حجم نمونه در این پژوهش شامل۳۰۰ نفر از دانشجویان است.

۳-۴-متغیرهای پژوهش

متغیر مستقل: سبک های دلبستگی و عزت نفس

متغیر وابسته: کیفیت زندگی

متغیر کنترل: دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد

۳-۵-ابزار پژوهش

۳-۵-۱- پرسشنامه سبک های دلبستگی بزرگسالان

این آزمون که توسط هازان و شاور(۱۹۸۷) ساخته شده، یک ابزار خودگزارش دهی است که بر مبنای سبک های دلبستگی سه گانه اینزورث(ایمن، اجتنابی، دوسوگرا)

طراحی شده است. این مقیاس شامل توصیف هایی در زمینه ی احساسات فرد درباره ی ادراک او از روابط خود با افراد مهم زندگی فعلی وی می‌باشد. طاهری قابلیت اعتماد این پرسشنامه را به وسیله ی همسانی درونی سبک های دلبستگی ۵۵% تا ۷۴% به دست آورده است و قابلیت اعتماد آن را با بهره گرفتن از روش بازآزمایی در دلبستگی ایمن (۸۴%=r) و در دلبستگی ناایمن دوسوگرا و اجتنابی (۷۸%=r) گزارش ‌کرده‌است. فینی و همکاران و همچنین بالدوین و همکاران درستی صوری و محتوایی این پرسشنامه را مورد تأیید قرار دادند(طاهری و همکاران،۱۳۸۹).در این پژوهش آلفای کرونباخ پرسشنامه محاسبه و ۷۹/۰ به دست آمد.

در این مقیاس سه سبک دلبستگی ایمن، اجتنابی، دوسوگرا برحسب ۲۱ سوال در مقیاس ۵ درجه ای لیکرت(هیچ:۰ ؛ کم:۱ ؛ متوسط:۲ ؛ زیاد:۳ ؛ خیلی زیاد:۴ ) از هم متمایز می‌شوند.

۱)سبک دلبستگی ایمن: ۱-۳-۷-۱۲-۱۴-۱۷-۱۹٫

۲)سبک دلبستگی اجتنابی: ۲-۴-۸-۱۳-۱۵-۲۰٫

۳)سبک دلبستگی اضطرابی یا دوسوگرا: ۵-۶-۹-۱۰-۱۱-۱۶-۲۱٫

۳-۵-۲-پرسشنامه عزت نفس روزنبرگ

این پرسشنامه شامل ۱۰ عبارت کلی می‌باشد و در آن ۵ جمله ی اول با لغات مثبت و ۵ جمله ی بعدی با لغات منفی بیان شده است. پاسخ موافق به هر یک از عبارت های ۱ تا ۵ ، ۱+ و پاسخ مخالف به آن ها ۱- دریافت می‌کند. همچنین پاسخ موافق به هر یک از عبارت های ۶ تا ۱۰، ۱- و پاسخ مخالف به آن ها ۱+ دریافت می‌کند. به هر سوال بر اساس مقیاس دو گزینه ای موافق و مخالف نمره داده می شود. برای تفسیر نتایج، جمع جبری کل نمرات به دست آورده می شود. حداقل نمره ۱۰- و حداکثر نمره ۱۰+ است.

همبستگی آزمون- آزمون مجدد در دامنه ۸۸/۰ -۷۷/۰ قرار دارد. این مقیاس از روایی درونی رضایت بخشی(۷۷/۰) برخوردار است. همچنین همبستگی بالایی با پرسشنامه ملی نیویورک و گاتمن در سنجش عزت نفس دارد، ضرایب همسانی درونی ماده ها در کل نمونه دانشجویی را ۸۴/۰ و ضرایب همبستگی بین هر یک از ماده های مقیاس با نمره کل ماده ها را ۵۶/۰ تا ۷۲/۰ متغیر و همگی را در سطح ۰۰۱/۰>p معنادار ذکر ‌کرده‌است. در پژوهش حاضر پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ ۸۴/۰ به دست آمد.

۳-۵-۳-پرسشنامه کیفیت زندگی

پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت(۲۶-WHOQOL)^[87] در سال(۱۹۹۵) توسط سازمان بهداشت جهانی ارائه گردید. شامل۲۶ سوال است که زندگی فرد را از جنبه‌های مختلف بررسی می‌کند. در این پرسشنامه، سوالات۱و۲ در جهت سنجش کلی کیفیت زندگی طراحی شده اند و مابقی سوالات۴ بعد سلامت جسمانی، روان شناختی، روابط اجتماعی و وضعیت زندگی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

۱-بعد بهداشت و سلامت جسمی(فعالیت های فیزیکی، وابستگی به مواد و داروهای کمکی، تحرک، درد، احساس ناراحتی، خواب و توانایی انجام کارها).

۲-بعد روان شناختی(احساس نسبت به وضع ظاهری بدن، احساسات مثبت و منفی، یادگیری، تفکر، حافظه، تمرکز، اعتماد به نفس، روحیه و رفتارهای شخصیتی).

۳-بعد روابط اجتماعی(روابط شخصی، حمایت اجتماعی و فعالیت های جنسی).

۴-بعد محیط اجتماعی(منابع مالی، آزادی، امنیت فیزیکی، دسترسی به مراقبت های بهداشتی، فرصت های اجتماعی، دسترسی به اطلاعات جدید و مهارت های مختلف، فرصت شرکت در فعالیت های اجتماعی، محیط فیزیکی مانند: آلودگی، سر وصدا، ترافیک و حمل ونقل(هدایتی فرد،۱۳۹۰).

نجات در سال۱۳۸۶ مطالعه ای به منظور ترجمه و اعتبار سنجی پرسشنامهWHOQO-BREF برای اولین بار در ایران انجام داد. ابزار اندازه گیری عمومی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی، به دو صورت WHOQO-BREF و WHOQO-100 می‌باشد. نتایج حاصل از این دو پرسشنامه همخوانی رضایت بخشی را در مطالعات مختلف نشان داده‌اند، این پرسشنامه شامل چهار حیطه سلامت جسمانی، سلامت روانی، روابط اجتماعی و سلامت محیط می‌باشد. برای اعتبار سنجی این ابزار۱۱۶۷ نفر از مردم تهران به صورت تصادفی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. شرکت کنندگان بر اساس وجود یا عدم وجود بیماری مزمن یا غیر مزمن به ادعای خود به۴ گروه تقسیم گردیدند. پایایی پرسشنامه با بهره گرفتن از آلفای کرونباخ و همبستگی درون خوشه ای حاصل از آزمون مجدد سنجیده شد. روایی پرسشنامه کیفیت زندگی با قابلیت تمایز این ابزار در ‌گروه‌های سالم و بیمار با بهره گرفتن از رگرسیون خطی مورد ارزیابی واقع شد و جهت سنجش عوامل ساختاری پرسشنامه از ماتریس همبستگی سوالات با حیطه ها استفاده شد. مقادیر همبستگی درون خوشه ای و آلفای کرونباخ در تمام حیطه ها بالای۷۰/۰ به دست آمد ولی در حیطه روابط اجتماعی مقدار آلفای کرونباخ۵۵/۰ بود، که می

1. 1. -Berck ↑

1. 1. -Feeney, J.A.and Noller, P. ↑

1. 1. -Coopersmit ↑

1. 1. – Homeostasis of behavior ↑

1. 1. – Ainsworth ↑

1. 1. – spenser ↑

1. 1. – sadock & sadock ↑

1. 1. – Bottonari et al ↑

1. 1. – Masen ↑

1. 1. – Mikolinser & florien ↑

1. 1. – Bloem ↑

1. 1. -Belesky ↑

1. 1. ^۲-Goldsmit & Alansky ↑

1. 1. ^۳-Sasmsn- stilman ↑

1. 1. – Belesky ↑

1. 1. – Sharfe ↑

1. 1. – Hamilton ↑

1. 1. – Fraley ↑

1. 1. – Kaslow & et al ↑

1. 1. – Thompson ↑

1. 1. – Lewis & et al ↑

1. 1. – Tarjectory ↑

1. 1. – Pathways model ↑

1. 1. – Brown ↑

1. 1. – Logo & Harashi ↑

1. 1. – Pre attachment phase ↑

1. 1. – Attachment in making phase ↑

1. 1. – Clearcut , attachment phase ↑

1. 1. – Insecure – Avoidant ↑

1. 1. – Insecure – Resistant ↑

1. 1. – Insecure – Ambivalent ↑

1. 1. – Belsky , Rovin & Taylor ↑

1. 1. – Miake , chen & campos ↑

1. 1. – Weiss ↑

1. 1. – Armsden & Greenberg ↑

1. 1. – Surofe ↑

1. 1. – Berline ↑

1. 1. – Blatt & levy ↑

1. 1. – Lafirenirere ↑

1. 1. – Miake ↑

1. 1. – Blascovich , J. & Tomaka , J ↑

1. 1. – Sasoun ↑

این استدلال که چند هیجان محوری وجود دارد تا حدودی وامدار کشفیات پل اکمن ،استاد دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو است . وی معتقد است افراد متعلق به فرهنگ های مختلف در سراسر دنیا ، از جمله افرادی که به فرهنگ های نانویسا تعلق دارند و به احتمال زیاد از سینما یا تلویزیون تاثیر نپذیرفته اند . متوانند حالت های چهره ی حاکی از چهار هیجان (ترس –خشم – اندوه و لذت ) را تشخیص دهند . و همین امر جهان شمول بودن این هیجان‌ها رانشان می‌دهد . اکمن تصاویری از طرز چهره افراد را که با دقت تکنیکی زیادنشانگر حالت های روحی آنان بود، به افرادی نشان داد که به فرهنگ های بسیار دور افتاده ای همچون قبیله فور در گینه ی نو تعلق داشتند – قبیله ی منزوی که در ارتفاعات دوردست در وضعیت عصر حجر زندگی می‌کنند- و دریافت ساکنان تمام نقاط دنیا همان چند هیجان پایه را تشخیص می‌دهند . شایدبتوان گفت اولین باد داروین به موضوع جهان شمول بودن حالت های بیانگر چهره در ابراز هیجان توجه کرد. وی این امر را گواهی بر این امر می‌دانست که نیروی تکامل ،این نشانه ها را در سیستم عصبی مرکزی انسان ثبت کرده‌اند.(گلمن /پارسا ۱۳۸۳)

تاریخچه ی هوش هیجانی

دو هزار سال پیش افلاطون گفت: « تمام یادگیری ها دارای یک زیربنای هیجانی و عاطفی هستند». بر اساس گفته ی افلاطون از آن زمان تا کنون دانشمندان، پژوهشگران و فیلسوفان زیادی در جهت اثبات یا نفی نقش احساسات در یادگیری، مطالعات زیادی انجام داده‌اند (آقایار، ۱۳۸۶).

اقدامات اولیه ی روانشناسان در زمینه ی هوش، متمرکز بر جنبه‌های شناختی همچون حافظه و حل مسأله بود. در مطالعه ی هوش عمدتاًً در کاربرد انطباقی و مناسب مؤلفه های شناختی آن توجه داشته اند (مانند پیاژه، ۱۹۵۰ و کسلر، ۱۹۵۸؛ به نقل از چان، ۲۰۰۳). وکسلر درباره هوش هیجانی می نویسد:

“کوشیده ام نشان دهم که علاوه بر عوامل غیر هوشی ویژه ای نیز وجود دارد که می‌تواند رفتار هوشمندانه را مشخص کند نمی توانیم هوش عمومی را مورد سنجش قرار دهیم مگر این که آزمون ها ومعیارها یی نیز برای برای سنجش عوامل غیر هوشی در بر داشته باشیم.”

وکسلر در صدد آن بود که جنبه‌های غیر شناختی و شناختی هوش عمومی را با هم بسنجد و تلاش او در این زمینه را میتوان دراستفاده وی از کار برد خرده آزمون های تنظیم تصاویر و درک و فهم – که دو بخش عمده آزمون وی را تشکیل می‌دهند –دریافت . در خرده آزمون درک و فهم ، ” سازگاری اجتماعی ” و در تنظیم تصاویر شناخت و تمیز” موقعیتهای اجتماعی ” مورد بررسی قرار می‌گیرد.( به نقل از رستمی۱۳۸۲)

اما به تدریج دیدگاه های مبتنی بر هوش شناختی جای خود را به مطالعه ی سایر توانایی‌های مؤثر بر عملکرد انسان دادند. برای مثال ثرندایک (۱۹۲۰؛ به نقل از نیرسام، دی و کاتانو، ۲۰۰۰) رفتار هوشمندانه را شامل هوش عینی (مهارت ساختن و به کار بردن ابزار و وسایل )، هوش انتزاعی ( توانایی کاربرد کلمات، اعداد و اصول علمی ) و هوش اجتماعی ( شناخت افراد و توانایی عمل خلاقانه در روابط انسانی ) می‌دانست.

لیپر (۱۹۴۸) نیز بر این باور بود که “تفکر هیجانی ” بخشی از تفکر منطقی است و ‌به این نوع تفکر – یا به معنای کلی تر ” هوش ” کمک می‌کند.( به نقل از رستمی ۱۳۸۲)

سازه ی هوش اجتماعی وی بسیار شبیه به اصطلاح هوش هیجانی امروزه بوده است. همچنین گاردنر (۱۹۹۹ و ۱۹۸۳) و استرانبرگ (۱۹۹۶ و ۱۹۸۸) از جمله ی کسانی بودند که اعتقاد داشتند هوش نه تنها توانایی‌های شناختی را شامل می شود، بلکه چگونگی تجربه و بیان هیجانات را نیز در بر می‌گیرد ( به نقل از چان، ۲۰۰۱).

گاردنر (۱۹۸۳، به نقل از ‌بار آن، ۲۰۰۱) در نظریه ی هوش چندگانه، به هوش های فردی نیز اشاره می‌کند که شامل دو مؤلفه ی مهم می‌باشد: هوش درون فردی؛ یعنی توانایی به هم پیوسته و درونی در ایجاد الگوی دقیق و عینی از خویشتن و استفاده از آن در جهت عمل مؤثر و کار آمد در زندگی، دستیابی به زندگی احساسی خویشتن و تمایز میان هیجان ها جهت فهم و هدایت رفتار خود، هوش بین فردی، که توانایی درک سایر افراد از جهت تفاوت در خلق، مزاج، انگیزش، هدف، علاقه به دیگری و همدلی را در بر می‌گیرد (به نقل از دهکردی، ۱۳۸۶) و حوزه های دیگری به رشد و گسترش مفهوم هوش هیجانی کمک کردند، که از جمله ی آن ها می توان به مفهوم نبوغ هیجانی اشاره کرد که از برخی جهات به ظهور زودتر مفهوم هوش هیجانی کمک کرد (دابروکسی و پیکورسکی، ۱۹۷۷؛ به نقل از شهبازی۱۳۸۵). لئونل اولین بار مفهوم هوش هیجانی را به زبان آلمانی در سال ۱۹۶۶ به کار برد (آقایار، ۱۳۸۶). چارچوب هوش هیجانی، تعریف رسمی آن و پیشنهاد ‌در مورد اندازه گیری آن، برای اولین بار در دو مقاله ی مایر و سالووی که در سال ۱۹۹۰ چاپ شد، ظاهر گشت (مایر، دیپائلو و سالووی، ۱۹۹۰، سالووی و مایر، ۱۹۹۰؛ به نقل از اکبرزاده، ۱۳۸۳). این دو روانشناس آمریکایی با اطلاع از مقدمات اولیه یی که ‌در مورد جنبه‌های غیرشناختی هوش انجام شده بود، تحقیق در زمینه ی هوش هیجانی را آغاز کردند. آن ها هوش هیجانی را به عنوان یک شکل از هوش اجتماعی در نظر گرفتند که شامل توانایی بازبینی هیجانات خود و دیگران و تمیز بین آن ها و به کار بردن این اطلاعات برای هدایت افکار و اعمال خود بود (دهکردی، ۱۳۸۶) در سال ۱۹۹۰ همچنین ‌بار آن، مفهوم بهره ی هیجانی (EQ ) را مطرح کرد تا بر اساس آن بتواند روش خود را برای ارزیابی هوش کلی توضیح دهد. او معتقد بود هوش هیجانی توانایی ما در کنار آمدن موفقیت آمیز با دیگران، توأم با احساسات درونی را منعکس می‌سازد (‌بار آن، ۲۰۰۱؛ به نقل از دهکردی، ۱۳۸۶).

دانیل گلمن (۱۹۵۵) با انتشار کتاب هوش هیجانی، اطلاعات جالبی ‌در مورد مغز ، احساسات و رفتار عرضه کرد. او اعتقاد داشت که توانایی‌های شخصی و بین شخصی (هوش هیجانی) نسبت به IQ دارای اهمیت بیشتری در موفقیت های شخصی، اجتماعی و حرفه ای افراد است. و نیز معتقد بود هوش و استعداد فقط می‌تواند به اندازه ی ۲۰ درصد در موفقیت فرد نقش داشته باشد و ۸۰ درصد بقیه به عوامل دیگری از جمله هوش هیجانی افراد مربوط می شود (چان، ۲۰۰۳؛ به نقل از دهکردی، ۱۳۸۶).

روان شناسان دیگر نظیر مایر ۱۹۹۳ ، سالوی نیز پژوهش های خود را بر جنبه‌های هیجانی هوش متمرکز کرده‌اند . پژوهشگران از طریق سنجش مفاهیمی مانند مهارت‌های اجتماعی ، توانمندی های بین فردی ، رشد روان شناختی و آگاهی های هیجانی که همگی مفاهیمی مرتبط با هوش هیجانی هستند ، به بررسی ابعاد این نوع هوش پرداخته‌اند.(به نقل از رستمی ۱۳۸۲)

هم اکنون و در مرحله ای که از سال ۱۹۹۸ آغاز شده است، اصطلاحات و پالایش های متعددی در ابعاد نظری و پژوهشی حوزه ی هوش هیجانی به عمل آمده و مقیاس های جدیدی برای اندازه گیری هوش هیجانی تهیه شده است و پژوهش های بنیادی تری در این حوزه انجام گرفته است. در واقع پیچیدگی حوزه ی هوش هیجانی ‌به این دلیل است که این حوزه در بر گیرنده ی جنبه‌های علمی و نیز جنبه‌های عامه پسند آن می‌باشد. نکته ی قابل ذکر دیگر این است که تاریخچه ی هوش هیجانی هنوز در حال نوشته شدن است (مایر، ۲۰۰۳؛ به نقل از شهبازی، ۱۳۸۵).

تعاریف هوش هیجانی:

البته تردیدی نیست که این به عنوان یک حکم و به منظور به رسمیت شناختن این طبیعت نوع بشر می‌باشد و منافات ندارد که حکم دیگری متناسب با مراحل بالاتر رشد و کمال انسان وجود داشته باشد و انسان ها به سمت آن تشویق و ترغیب شوند . همان گونه که می بینیم به دنبال آیات ، سخن از عفو ، گذشت و صبر و مقاومت است و این بهتر و والاتر دانسته شده است مانند :

« فمن عفی و اصلح فاجره علی الله » ^[۴۹]

باز اگر کسی عفو کرده و بین خود و خصم اصلاح نمود اجر او با خدا است .

« ولئن صبرتم لهو خیر للصابرین » ^[۵۰]

و ارگ صبوری کنید البته برای صابران اجری بهتر خواهد بود .

الف: کیفیت و احکام قصاص جراحت و قطع اعضاء

برای قصاص جراحت، موی محل مورد قصاص را اگر مزاحم باشد می‌تراشند. باید مجرم را به چوب یا چیزی ببندند تا به هنگام قصاص حرکت نکند. سپس محل زخم را اندازه می‌گیرند و دو طرف جراحت را تعیین و در روی بدن جانی نشانه‌گذاری می‌کنند. بعد از یک نشانه به نشانه دیگر می‌شکافند، و اگر جراحت دارای عرض باشد می‌توان آن را در چند نوبت انجام داد تا قصاص کامل شود. اما اگر به سبب حرکت جانی مقدار جراحت در قصاص بیشتر شود قصاص کننده مسئول نیست و در قصاص اطراف چنانچه به سبب شدت گرما و سرما بیم سرایت رود، قصاص را تا هنگام اعتدال هوا در روز به تأخیر می‌افکنند. برای ارفاق به جانی هم ممکن است در قصاص تأخیر کنند اگر چه مجنی علیه راضی نباشد. هر گاه اجرای قصاص سبب شود که جراحت همه عضو جانی را فرا گیرد و حال آنکه در مجنی علیه به سبب درشتی اندام او ‌به این حد نرسیده باشد این امر سبب نمی‌شود که قصاص انجام نگیرد و مجرم به همان مقدار که مرتکب جنایت شد، مورد کیفر قرار می‌گیرد.^[۵۱]

ب: عفو از قصاص

قصاص یک مجازات الزامی نیست . بنا به ماهیت حق الناسی بودن آن قابل عفو و مصالحه می‌باشد در فقه اسلامی بر آن تأکید فراوان نیز شده است در آیات و روایات متعدد، عفو مجنی علیه در جنایات مادون النفس نافذ است و همان تاکیداتی که ‌در مورد عفو از قصاص النفس وارد شده در این مورد هم جاری است.^[۵۲]

در قانون مجازات اسلامی برای این مهم مطالبی آورده شده است که به موضوع ارتباطی ندارد.

پیشینه

زبان از نعمت های بزرگ خدا و از لطایف صنع احدیت است زبان نعمتی است که از آن برای رساند مقاصد به دیگران استفاده می‌کنیم . آدمی در ظاهر خود اعضاء و قوایی دارد که با هر یکی از آن ها چیز هایی را از این جهان ادارک می‌کند ، مانند گوش که به آن صدا ها را می شنود و مانند چشم که با آن شکل ها و رنگ ها را می بیند و مانند بینی که با آن بوها را می‌یابد و و پوست بدن که با آن تری ، خشکی ، و … را می فهمد این ها اعضاء و قوای انسان هستند و آنچه آدمی با هر یک از این ها می فهمد در باطنش جمع می شود و می ماند و تمام آنچه در باطنش جمع شده با زبان بیان می‌کند . همچنین هر یک از قوای ظاهر از دیگری بی خبر هستند چنان که چشم از آنچه گوش می فهمد بی خبر است و بالعکس همچنین باقی قوا ، اما زبان آنچه همه ی این قوا فهمیده اند و در باطن جمع شده است ، ظاهر می‌سازد . این نکته اهمیت و جایگاه زبان را می رساند شاید بتوان گفت اهمیت زبان نسبت به خیلی اعضاء مبرهن است . ^[۵۳]

علاوه بر آنچه قوای ظاهر می فهمد ، آدمی چیز هایی را با عقلش درک می‌کند و چیزهایی با وهمش در می‌یابد و چیز هایی به خیالش می‌رسد که با آن قوای ظاهر به آن ها نمی رسد ، زبان آن ها را نیز بیان می‌کند و ظاهر می‌سازد . خلاصه زبان پرده دار روح وسیع و باطن نامحدود است و مهمترین دریچه ای می‌باشد که به روح انسان کشیده می شود .

غزالی در کتاب آفات زبان از جلد سوم احیاء علوم الدین می‌گوید :

زبان از نعمت های بزرگ و صنعت های دقیق و لطیف خدا است . این عضو با آنکه حجم و جرمش کوچک است طاعت و جرمش بزرگ است .

در کنار این بحث باید اشاره ‌به این موضوع داشته باشیم زبان از دو جنبه قابل بحث و گفت و گو می‌باشد یکی آنکه زبان را فقط از جانب یک جسم به جان نگاه کنیم و یا آنکه نگاهمان به زبان از بعد معنوی آن هم می‌باشد لذا ‌در مورد تاریخ و پیشینه زبان باید گفت که زبان از دیرباز تاکنون یک استفاده از آن می شده که همان ایجاد ارتباط با یکدیگر بوده است . اما اینکه از چه زمانی از زبان به عنوان سخن گفتن صحبت شده است ‌در مورد آن باید مطالبی را در ذیل مطرح نمائیم . اما گر بخواهیم به توضیحاتی تاریخی و عقلایی در باره منشاء استفاده از زبان به عنوان سخن گفتن با یکدیگر این وسیله ارتباط که منحصر به انسان است و او را از بقیه حیوانات جدا می‌کند دسترسی پیدا کنیم بایستی بپذیریم که هنوز در محدوده فرضیات و حدسیات قرار داریم .

سه سوال مهمی که در این ارتباط مطرح است عبارتند از :

1. 1. چرا انسان تنها موجود روی زمین است که می‌تواند سخن بگوید ؟

1. 1. چگونه این اتفاق روی داده است ؟

1. در چه زمانی زبان به عنوان یک جسم در بدن برای سخن گفتن استفاده شده است ؟

مبانی فقهی و حقوقی جبران خسارت های وارده بر زبان

از آنجایی که قوانین و مقررات موضوعه ایران بر پایه فقه امامیه است و البته این قوانین برگرفته از آداب و سنن فرهنگ های مختلف ایرانی می‌باشد که در همه آن ها کم و بیش رنگ و بوی مسائل دین اول اسلام به چشم می‌خورد و همین یکپارچگی در فرهنگ های متفاوت و البته غنی ایرانی ، قانون‌گذار را به سمت تصویب قوانین کشانده است که مورد پذیرش علمای دینی و به تبع آن مردم عادی باشد .

چونانکه اگر در هر برهه از زمان قانونی تصویب شده باشد که مقررات دینی و اسلامی را به یدک نکشانده باشد ، با مخالفت بزرگان دینی و علمای مذهبی همراه بوده و مردم را وادار به انعکاس های منفی نسبت به تصویب آن ‌کرده‌است .

‌در مورد موضوع مورد بحث ما ، یعنی شیوه های جبران خسارت های وارده بر زبان قواعد مختلفی در فقه غنی اسلامی وجود دارد و از این نظر نباید راه را اشتباه رفت .

زیرا برخلاف تصور بسیاری از فقهای معاصر ( بخصوص فقهای شورای نگهبان) که در جبران خسارت های وارده متضررین در انواع و اقسام مختلف سخت گیری های دور از عدالت قضایی را انجام می‌دهند ، دین اسلام و فقه امامیه و عامه در خصوص جبران خسارت های وارده بر زبان و ماهیت خسارت های وارده ، نرمش ها و قواعد بسیار دقیقی را پیش روی مسلمین قرارداده اند تا موجبات عسر و حرج مردم در زمان بروز خسارت به وجود نیاید و حقوق کسی حتی کفار و غیر مسلمین تضییع نشود و از این نظر یعنی جبران خسارت نباید بر دین مبین خرده گرفت .