دارایی های نامشهود شرکت‌ها عامل مهمی در حفظ و تحقیق مزیت رقابتی پایدار آن ها می‌شوند در مقایسه با سایر دارایی های مشهود، محیط کسب و کار آن ها را به طور شگفت انگیزی تغییر می‌دهد. در قرن ۲۱ برروی اطلاعات، فناوری اطلاعات، تجارت الکترونیک ، نرم افزارها، مارک ها، حق الاختراع، تحقیقات و نوآوری ها و www و … سرمایه گذاری می شود که همگی جز دارایی های نامشهود و سرمایه فکری دانش هستند تا جز دارایی های مشهود (سالیوان، ۲۰۰۰، ۹۱)^[۱۴].

در پارادایم صنعتی قدیم شرکت ها تحت اصول اقتصاد کمیابی عمل می‌کردند ولی امروزه این اصول صدق نمی کند. و شرکت ها در اقتصاد دانش تحت اصول اقتصاد فراوانی عمل می‌کنند. که این اقتصاد منابع و دارایی ها را به میزان فراوان در اختیار شرکت ها قرار می‌دهد که این نوع دارایی ها از نوع نامشهود است مثل فراوانی اطلاعات در اینترنت است ( همان منبع، ۹۲)^۲ .

در اقتصاد دانش مهمترین دارایی ، نامشهود هستند که استفاده از آن ها از ارزش آن ها کم نمی کند و حتی به ا رزش آن ها می افزاید . مثل دانش و سرمایه فکری و … هستند. در صورتی که دارایی هایی مثل زمین، ماشین آلات و سرمایه پولی و… هستند که استفاده از آن ها از ارزش آن ها می کاهد.

امروزه سازمان ها نیاز دارند تا بتوانند دارایی های خود را از نو طبقه بندی کنند و باید آن ها اهداف استراتژیک آن ها را حمایت کنند و سهم آن ها را از ارزش سازمان به صورت کمی در آورند تا بتوانند این دارایی ها را با دارایی های رقبای خود بررسی کنند.

در عصر حاضر این دارایی های نامشهود دارای ارزش هستند، چون وقتی شرکت ها (کسب و کارها) فروخته می شود و بخشی از ارزش آن ها به صورت سرقفلی نامگذاری و برچسب می‌خورد.

که بر طبق تفکر «هوریب» سرقفلی، تفاوت بین ارزش واقعی (بازاری) شرکت و ارزش دفتری آن است (بنیتس،۲۰۰۰، ۱۰۱)^[۱۵] .

در این زمینه شرکت‌ها نه تنها نیاز دارند دارایی های نامشهود خود را شناسایی، اندازه گیری و مدیریت کنند بلکه باید همواره سعی کنند تا این دارایی های نامشهود را به طور مستمر ارتقاء و بهبود بخشند. سازمان هایی که نتوانند دارایی های دانشی خود را به طور مستمر ارتقا دهند بقاء خود را با خطر از دست دادن و فنای خود، مبادله خواهند کرد( همان منبع، ۱۰۲)^[۱۶].

۲-۲-۲- تعاریف مختلف سرمایه فکری

در رابطه با سرمایه فکری تعاریف مختلفی ارائه شده است که در ادامه به برخی از آن ها اشاره خواهد شد:

۱- بنتیس (۱۹۹۶) و (۱۹۹۹) که سرمایه فکری به عنوان منبع جدیدی برای سازمان، جهت رقابت و موفقیت در بازار به شمار می‌آید. در تعریفی دیگر وی معتقد است که سرمایه فکری تلاش برای استفاده مؤثر از دانش در مقابل اطلاعات می‌باشد ( همان منبع، ۱۰۲)^[۱۷].

۲- روس و روس (۱۹۹۷) که سرمایه فکری مجموع دارایی های پنهان شرکت مانند نمادهای تجاری، حق اختراع و … می‌باشد که در برگیرنده کلیه دارایی هایی است که در صورت های مالی منعکس نمی گردد. سرمایه فکری به عنوان مهمترین منبع ایجاد مزیت رقابتی شرکت به حساب می‌آید (روس و همکارانش، ۱۹۹۷، ۴۲۶-۴۱۳)^[۱۸].

۳- استیوارت در سال ۱۹۹۷ سرمایه فکری را بدین گونه تعریف ‌کرده‌است که شامل دانش، اطلاعات، دارایی فکری و تجربه می‌باشد که به عنوان ذهن برتر با دانش کلیدی تلقی می‌گردد.

۴- ادوینسون و مالون نیز در سال ۱۹۹۷سرمایه فکری به تفاوت بین ارزش بازار و ارزش دفتری شرکت اشاره دارد تعریف کرده‌اند.

۵- سویبی در سال ۱۹۹۸ سرمایه فکری را دانشی تعریف ‌کرده‌است که در راستای ارزش آفرینی استفاده می‌گردد. طبق این تعریف سرمایه فکری به عنوان دانش ، مهارت و توانایی هایی است که می‌تواند به ثروت و ارزش هایی تبدیل شود که نتیجه آن ارزش آفرینی است.

۶- اندریسن واستم در سال ۲۰۰۴ سرمایه فکری را منابع نامشهود در اختیار یک شرکت بوده تعریف کرده اندکه مزیت متناسبی به شرکت ارائه داده وترکیب آن ها، منافع آتی به دنبال دارد.

۲-۲- ۳- مدل های طبقه بندی سرمایه فکری

در زمینه طبقه بندی اجزاء سرمایه فکری تاکنون مدل های زیادی ارائه شده است که هر یک از این طبقه بندی ها از جهاتی به تبیین اجزای سرمایه فکری پرداخته است که در ادامه این طبقه بندی ها را با نام محققان آن ها ذکر می‌کنیم ولی باید توجه داشت که همانند، سرمایه فکری ، هنوز یک تعریف طبقه بندی جهانشمولی دربارۀ اجزا سرمایه فکری وجود ندارد لذا از جهات زیادی شباهت هایی بین تعاریف مختلف مشاهده می شود و تمامی این طبقه بندی ها و تعاریف بر این اصل استوار است که سرمایه فکری، مجموع دارایی‌های ناملموس سازمان اعم از دانش بخشی از سرمایه انسانی^[۱۹]،سرمایه ساختاری^[۲۰]، سرمایه ارتباطی، سرمایه سازمانی، سرمایه داخلی و سرمایه خارجی^[۲۱] است برخی از طبقه بندی های ارائه شده به شرح زیر است :

جدول ۱-۲ : برخی طبقه بندی های ارائه شده سرمایه فکری

طراحی شده توسط

چهارچوب

مدل طبقه بندی

ماچلوپ(۱۹۶۲)

کار ویژه تولید دانش

سرمایه گذاری در سرمایه دانشی – هزینه های تولید رشد اقتصادی

اسویپی(۱۹۹۷)

کنترل دارایی های نامحسوس

ساختار داخلی – ساختار خارجی – شایستگی

کاپلان و نورتون (۱۹۹۲)

کارت امتیازی متوازن

دیدگاه فرآیندهای داخلی – دیدگاه مشتری – دیدگاه یادگیری و نوآوری – دیدگاه مالی

ادوینسون و مالون (۱۹۹۷)

شمای ارزشی اسکاندیا

سرمایه انسانی – سرمایه ساختاری

ببر (۲۰۰۰)

کارت امتیازی متوازن

عواید کلی ، عواید دارایی های محسوس، عواید سرمایه دانشی، سرمایه دانشی

۲-۲-۳-۱- ادوینسون و مالونه (۱۹۹۷)

این دو از طرح ارزش اسکاندیا خود، سرمایه فکری را به دو جزء سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری ارائه کرده‌اند.

نمودار ۱-۲ : طرح ارزش اسکاندیا

منبع : (کاپلان، ۱۹۹۶، ۸۵-۷۵)^[۲۲]

در این طبقه بندی «ادوینسون» و «مالونه» سرمایه مشتری را در زیر و زمره سرمایه ساختاری قرار داده است که در بیشتر طبقه بندی های دیگر این کار صورت نگرفته است و برای سرمایه ساختاری دو سرمایه سازمانی و مشتری را در نظر گرفتند و برای سرمایه سازمانی نیز دو سرمایه فرآیندی و نوآوری را مطرح کردند . در این طبقه بندی سرمایه سازمانی شامل فلسفه سازمان، سیاست ها و سیستم هایی برای استفاده از قابلیت های سازمان است و سرمایه فرآیندی شامل مالکیت معنوی و سایر دارایی های نامشهود است.

۲-۲-۳-۲-سویبی^[۲۳] (۱۹۹۷)

«سویبی» طبقه بندی خود را به صورت ساختار داخلی، ساختار خارجی و شایستگی کارکنان ارائه ‌کرده‌است. این طبقه بندی بنام ناظر دارایی نامشهود معروف است.

منظور از شایستگی کارکنان همان سرمایه انسانی مطرح شده در طبقه بندی های قبلی است و منظور از ساختار داخلی، سرمایه ساختار یا سازمانی و منظور از ساختار خارجی ، سرمایه مشتری یا ارتباطی است البته باید توجه داشت که سویبی چهار حوزه کلیدی را در سه جزء خود قرار داده که عبارتند از رشد ، کارایی، پایداری و بازسازی. ‌بر اساس این چهارچوب یک سری شاخص هایی استخراج کردند . مشکل این طبقه بندی به صورت زیر است.

نمودار ۲-۲: طبقه بندی سویبی از طریق چهارچوب ناظر دارایی نامشهود

منبع: (برینان و همکاران، ۲۰۰۰، ۱۷۰)^[۲۴]

نشانه های مرضی: در این پژوهش شامل مجموع نتایجی است که از بررسی تاثیر شناخت- رفتار درمانگری سالمندی بر بهبود ادراک بیماری، اختلال خواب، افسردگی، اضطراب، اختلال عملکرد اجتماعی و نشانه­ های جسمانی کسب می­ شود.

ادراک بیماری: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر در ادراک بیماری IPQ در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند و از ۴۰ امتیاز بیشتر دارای ادراک بیماری بالا محسوب شدند.

اختلال خواب: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از خرده مقیاس اختلال خواب پرسشنامه سلامت عمومی در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند و از ۱۰ امتیاز به بالا دارای اختلال خواب محسوب شدند.

افسردگی: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از خرده مقیاس افسردگی پرسشنامه سلامت عمومی در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند و از ۱۰ امتیاز به بالا افسرده محسوب شدند.

اضطراب: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از خرده مقیاس اضطراب پرسشنامه سلامت عمومی در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند و از ۱۰ امتیاز به بالا مضطرب محسوب شدند.

کنش اجتماعی: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از خرده مقیاس کنش بیماری پرسشنامه سلامت عمومی در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند و از ۱۰ امتیاز به بالا دارای اختلال در کنش اجتماعی محسوب شدند.

نشانه­ های جسمانی (هیپوکندریا): میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از خرده مقیاس خود بیمار انگاری پرسشنامه سلامت عمومی در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند و از ۱۰ امتیاز به بالا دارای اختلال خود بیمار پنداری محسوب شدند.

همبسته­های شناختی: در پژوهش حاضر شامل مجموع نتایجی است که از بررسی تاثیر شناخت- رفتار درمانگری سالمندی بر متغیرهای حافظه روزمره، انواع توجه و انعطاف پذیری شناختی به دست می ­آید.

حافظه روزمره: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از پرسشنامه ساندرلند و همکاران در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند. نمره‌دهی سئوالات بر اساس سیستم نمره‌دهی از صفر تا نه است که نمره ۵۸ به بالا نشان‌دهنده حافظه روزمره متوسط در فرد است.

توجه: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از آزمون توجه گزینشی و توجه توزیع شده در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند.

انعطاف پذیری شناختی: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از آزمون انعطاف پذیری استروپ در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند.

رفتارهای مرتبط باسلامت: شامل مجموعه نتایجی است که از بررسی تاثیر شناخت- رفتار درمانگری سالمندی بر متغیرهای خودکارآمدی، کیفیت زندگی، عملکرد جنسی، سازگاری اجتماعی و پیروی دارویی به دست می ­آورند.

خودکارآمدی: میزان نمره‌ای است که سالمندان موردنظر از پرسشنامه خودکارآمدی شرر در طی دو بار سنجش (یک بار قبل از مداخله و یک بار پس از آن) به دست آوردند. نمره‌دهی سئوالات بر اساس سیستم نمره‌دهی از صفر تا پنچ است که نمره ۵۱ و بالاتر نشان‌دهنده خودکارآمدی مطلوبی در فرد است.

کیفیت زندگی: نمره‌ای که فرد از پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی به دست می‌آورد. نمره‌دهی سئوالات بر اساس سیستم نمره‌دهی از صفر تا چهار است و با جمع نمرات سئوالهای هر بعد نمره آن به دست می‌آید که نمره ۶۰ و بالاتر نشان‌دهنده کیفیت زندگی مطلوبی در فرد است.

عملکرد جنسی: نمره‌ای که فرد از پرسشنامه بررسی عملکرد جنسی روزن^[۱۲۹] (۲۰۰۰) به دست می‌آورد. نمره‌دهی سئوالات بر اساس سیستم نمره‌دهی از صفر تا پنج است و با جمع نمرات سئوالهای هر بعد نمره آن به دست می‌آید که نمره بالاتر نشان‌دهنده عملکرد جنسی مطلوب تر است.

سازگاری اجتماعی: عبارت از نمره­ای که آزمودنی در پرسشنامه سنجش سازگاری اجتماعی بل به دست ‌می‌آورد.

پیروی دارویی: نمره‌ای که فرد از پرسشنامه پیروی دارویی مارسیسکی(۱۹۹۲) به دست می‌آورد. نمره‌دهی سئوالات بر اساس سیستم نمره‌دهی از صفر تا چهار است، نمره ۱۰و پایین­تر نشان‌دهنده پیروی دارویی مناسب در فرد است.

فصل دوم

ادبیات و پیشینه پژوهش

۲-۱ مقدمه

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی شناخت- رفتار درمانگری سالمندی بر نشانه­ های مرضی، همبسته­های شناختی و برخی رفتارهای مرتبط باسلامت است لذا در این فصل بامروری بر سوابق نظری و پژوهشی سالمندی، بیماری پارکینسون درسالمندان و شناخت رفتار درمانگری سالمندی تلاش می‌شود درک روشنتری از مفاهیم مذکور پیدا کرده و متغیرهایی که با این مفاهیم در ارتباط هستند. شناسایی شوند. بدون شک آشنایی با ادبیات پژوهشی موضوع تحقیق، ضمن آنکه ما را از دوباره کاری­های بی‌دلیل باز می‌دارد. این امکان را فراهم می‌سازد تا با بصیرتی که نسبت به موضوع پیدا می‌کنیم وبا بهره‌ای که از تجارب قبلی به دست می‌آوریم دانش بشری را در حوزه‌ای که فعالیت داریم به پیش برده و ارتباط بین یافته های تحقیق خود را با یافته های تحقیقات قبلی توضیح دهیم.

۲-۲ سالمندی:

پدیده سالمندی یکی از مراحل حیات است که پس از دوران جوانی و میانسالی ظاهر شده و با سپری شدن، وقتی به نقطه نهایی رسید منجر به مرگ می‌شود. سالمندی همراه با مفاهیم اضمحلال و پیری در مقابل کودکی و جوانی و میانسالی است. سالمندی را سن سوم، عصر سوم حیات، مرحله واپسین در تکامل شخص و سنین طلایی نیز نامیده‌اند. در اکثر جوامع سن بازنشستگی را شروع سالمندی می‌دانند (قائمی، ۱۳۷۰) به عبارت دیگر سالمندی آخرین مرحله تکامل است که از ۶۵ سالگی شروع می‌شود تا مرگ ادامه دارد و از دید بعضی از صاحب‌نظران به عنوان سال‌های ناتوانی و از نظر بعضی دیگر سال‌های ضعف نامیده می‌شود (بیلینگ^[۱۳۰] و استک^[۱۳۱] ۱۹۸۷).

اصطلاحاتی مانند سالمند، سالخورده، مسن، کهنسال و پیر و نظایر آن ‌در مورد کسانی به کار برده می‌شود که ۶۰سال یا بیشتر از سن آن ها گذشته باشد ولی به طور کلی پیری یک امر نسبی است و به عبارت دیگر پیری به معنای واقعی وجود ندارد. احساس پیری یک مسئله درونی و روانی است و در افراد متفاوت است (شاملو، ۱۳۶۷).

در انسان سه نوع سن شرح داده شده است.

۱- سن زمانی (تقویمی) که ‌بر اساس تقویم مشخص می‌شود.

۲- سن فیزیکی (جسمی) که بر حسب تحولات بدنی انسان تعیین می‌شود.

۳- سن روانی که بر حسب هوش،‌عواطف و احساس و سایر عوامل روانی تعیین می‌شود (مجیدی، ۱۳۶۷).

تقسیم بندی سازمان بهداشت جهانی ‌در مورد سن سالمندی:

۴۵ تا ۵۹ سالگی میانسال، ۶۰ تا ۷۰ سالگی مسن، ۷۵ تا ۹۰ سالگی سالمند (پیر)، ۹۰ سالگی به بالا خیلی پیر (معماریان، ۱۳۷۸).

فیپس^[۱۳۲] و دیگران نیز سه درجه وجه مشخصه فرایند پیری را چنین بیان می‌کنند:

۱- پیری بیولوژیک که در نتیجه بالا رفتن سن، تغییرات بیولوژیک در فرد ظاهر می‌شود.

۲- پیری سایکولوژیک، که با گذشت سن ظرفیت سازشی تطابق فرد با محیط تغییر می‌کند.

۳- پیری اجتماعی، که با گذشت سن نقش فرد در خانواده و محل کار و اجتماع و نیز علایق و فعالیت‌های فرد تغییر می‌یابد (جهرمی، ۱۳۷۸).

۲-۱۹ سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی^[۷۰]

سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، یکی از مهم ترین گنجینه های فرهنگ مکتوب در ایران و جهان اسلام است. درباره ی تاریخ و چگونگی تأسیس کتابخانه آستان قدس رضوی نمی توان مطلبی به روشنی یاد کرد. برخی سال ۳۲۷ قمری را که قدیمی ترین جزوه قرآنی خطی توسط فردی به نام کشوادبن املاس (حکمران اصفهان) به روضه منوره رضوی وقف گردیده است را سال تأسیس و تشکیل قرآن خانه و کتابخانه ی آستان مقدس حضرت رضا (علیه السلام) می دانند. با این حال از مفاد برخی از وقف نامه ها چنین بر می‌آید که کتابخانه آستان مقدس رضوی در سال ۸۶۱ قمری دایرو مورداستفاده ی عموم بوده است.

از حدود سال ۱۱۵۰ قمری، مکان ویژه ای برای کتابخانه در نظر گرفته شد؛ اما توجه جدی به جایگاه کتابخانه به اوایل قرن چهاردهم خورشیدی بر می‌گردد. همین امر، سبب شتاب در روند توسعه کتابخانه و اقبال روزافزون پژوهشگران و کتاب خوانان ‌به این نقطه به شمار می رود. اگرچه محل کتابخانه در طول سالیان دراز بارها تغییر یافته؛ اما همواره در جوار مرقد مطهر و داخل حوزه اماکن متبرکه قرار داشته است. ساخت بنای باشکوه کنونی در سال ۱۳۷۲ با مساحت ۲۸ هزار و ۸۰۰ مترمربع زیربنا به پایان رسید و از فروردین ۱۳۷۴ مورد بهره برداری قرار گرفت.

در رأس سازمان، هیئت مدیره و رئیس سازمان قرار دارند. هم اکنون سازمان از سه معاونت (هماهنگی، امور کتابخانه‌های وابسته و موزه ها)، دو مدیریت (مدیریت اسناد و مطبوعات و کتابخانه دیجیتال)، اداره ی امور عمومی، اداره ی روابط عمومی و امور بین الملل، اداره فناوری اطلاعات و چند واحد کارشناسی تشکیل شده است. معاونت هماهنگی و رئیس کتابخانه مرکزی شامل سه اداره است: اداره مخطوطات؛ اداره کتابخانه عمومی؛ اداره خدمات کتابداری و معاونت امور کتابخانه‌های وابسته، شامل دو گروه است: امور کتابخانه‌های شهر مشهد؛ امور کتابخانه‌های شهرستان ها و معاونت امور موزه ها شامل سه اداره است: اداره گنجینه ها؛ اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی؛ اداره پژوهش و معرفی آثار و مدیریت امور اسناد و مطبوعات، شامل دو گروه است: اسناد؛ مطبوعات. اداره امور عمومی، اداره روابط عمومی و امور بین الملل، مدیریت کتابخانه دیجیتال، اداره فناوری اطلاعات، کارشناسان آموزش، انتشارات، پژوهش، نظارت و بهره وری، سیستم اطلاعات مدیریت، و مدیر اجرایی ‌فصل‌نامه ی پژوهشی کتابداری و اطلاع رسانی و نشریه ی الکترونیکی شمسه، به طور مستقیم زیر نظر رئیس سازمان انجام وظیفه می نمایند.

سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در چشم انداز ۲۰ ساله (سال ۱۴۰۴) غنی ترین و فعال ترین مرکز کتابخانه ای، موزه ای و اسنادی در منطقه و جهان اسلام خواهد بود. این سازمان در افق بیست ساله ویژگی های زیر را خواهد داشت: پویا است و همواره تلاش می‌کند در وضعیت عالی تری قرار گیرد؛ در همه ابعاد کیفیت ها مورد توجه خواهد بود چه از جهت نوع منابعی که در اختیار می‌گیرد یا تجهیزات یا برنامه های نرم افزاری و غیره همواره کیفیت عالی را طلب می‌کند و می پذیرد؛ روز آمد است، در رفع نیازهای مراجعان و محققان به روز است؛ در ارائه خدمات رتبه ممتاز دارد، با مدیریت های خلاق و با تدبیر می کوشد بهترین خدمات و تسهیلات را به مراجعان خود ارائه کند؛ از فن آوری های جدید در همه حوزه های فعالیت و تلاش خود بهره می‌گیرد؛ برای تحقق امکانات بالقوه آستان قدس در حوزه کتابخانه، موزه و مرکز اسناد تلاش مستمر و سیستماتیک خواهد داشت؛ با اولویت دادن به کیفیت ها برای پر کردن خلاء های موجود در حوزه کتابخانه بخصوص در مناطقی که آستان قدس دارای موقوفات می‌باشد، در حد امکانات و در چارچوب برنامه های کلی آستان قدس تلاش خواهد نمود؛ موزه های آستان قدس بر محور موجودی خزانه و نذورات نفیس اهدائی و متناسب با موقعیت قدسی آستان مقدس حضرت رضا علیه السلام رشد مستمر کیفی و کمی پیدا کرده و به عنوان الگوهای مورد توجه در خدمت شهروندان و زایران گرامی حضرت رضا علیه‌السلام خواهد بود؛ در گردآوری، سازماندهی و حفاظت فنی از اسناد مرتبط با آستان قدس رضوی، مشهد مقدس ‌و خراسان وضعیت ممتازی خواهد داشت؛ فضاهای متناسب با شأن و موقعیت آستان قدس برای موزه مرکزی و مرکز اسناد مطابق با آخرین استاندارد های علمی و جهانی برای خود تدارک می‌کند.

۲-۲۰ وظایف ادارات، بخش ها و واحدهای مرتبط با فعالیت برون سپاری در سازمان کتابخانه‌ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی

فعالیت ها و وظایف اداره خدمات کتابداری عبارتند از: سفارش، فراهم آوری؛ سازماندهی و طبقه بندی منابع فارسی و عربی؛ سازماندهی و طبقه بندی منابع لاتین، فرانسه و سایر زبان ها؛ سازماندهی وطبقه بندی مواد دیداری و شنیداری؛ سازماندهی و طبقه بندی مواد الکترونیکی و …؛ آماده سازی انواع منابع کتابخانه ای

مهم ترین وظایف اداره مخطوطات عبارتند از: تهیه، نگهداری و فهرست نگاری کتاب های خطی و چاپ‌سنگی، جزوه ها و دست نوشته های خطی؛ تهیه میکروفیلم، لوح فشرده و دیجیتال سازی نسخه های خطی و چاپ‌سنگی و ارائه خدمات به پژوهشگران و نهادهای فرهنگی داخل و خارج از کشور. آمار موجودی اداره ی مخطوطات، عبارت است از: بیش از ۷۵ هزار نسخه خطی؛ بیش از ۴۱ هزار نسخه کتاب چاپ سنگی؛ حدود ۴۷ هزار حلقه میکروفیلم و بیش از ۹۵ هزار نسخه منبع دیجیتال شده خطی که قابل ذکر است کل نسخه های خطی موجود در سازمان با احتساب موجودی اداره مخطوطات و کتابخانه‌های وابسته بیش از ۸۴ هزار نسخه و کتاب های چاپ سنگی نیز بیش از ۴۴ هزار نسخه می‌باشد.

از مهم ترین وظایف اداره حفاظت و مرمت می توان به حفظ و نگهداری آثار تاریخی خزانه و موزه های آستان قدس رضوی به روش علمی و روزآمد، و مرمت و صحافی کتاب های خطی و چاپی، اسناد و مطبوعات سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اشاره کرد.

اداره گنجینه ها دارای شانزده گنجینه است و بیش از پنج هزار شیء از اشیاء و آثار فرهنگی و تاریخی در این گنجینه ها به نمایش گذاشته شده است. این شانزده گنجینه عبارتند از: ۱٫ گنجینه قرآن و نفایس ۲٫ گنجینه هدایای مقام معظم رهبری ۳٫ گنجینه فرش ۴٫ گنجینه تاریخ مشهد ۵٫ گنجینه مدال ۶٫ گنجینه هنرهای تجسمی ۷٫ گنجینه آبزیان ۸٫ گنجینه ظروف ۹٫ گنجینه سلاح ۱۰٫ گنجینه مردم شناسی ۱۱٫ گنجینه تمبر ۱۲٫ گنجینه اسکناس ۱۳٫ گنجینه مسکوکات ۱۴٫ گنجینه نجوم ۱۵٫ گنجینه ساعت ۱۶٫ تالار آثار اهدایی استاد فرشچیان

اداره کتابخانه عمومی با یک مخزن اصلی کتاب های چاپی و ۲۱ تالار و کتابخانه ی تخصصی در خدمت پژوهشگران و مراجعان می‌باشد. تعداد کتاب های چاپی موجود در کتابخانه مرکزی، بیش از یک میلیون و ۷۸۰ هزار جلد می‌باشد و تعداد کل اعضاء تا پایان سال ۱۳۹۰، حدود ۱۷۵ هزار نفر بوده است. تعداد کتابخانه‌های وابسته سازمان عبارتند از: ۱۷ کتابخانه در سطح شهر مشهد؛ ۲۱ کتابخانه در سایر شهرها و یک کتابخانه در کشور هندوستان. کتابخانه‌های وابسته در مجموع، دارای ۱۰۹۳۷ نسخه کتاب خطی، حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار نسخه کتاب چاپی و بیش از ۳۲۴ هزار نفر عضو می‌باشند.

کادبری در سال ۱۹۹۲ حاکمیت شرکتی را چنین بیان می‌کند:” سیستمی که شرکت‌ها با آن هدایت و کنترل می‌شوند.”

حاکمیت شرکتی عبارت است از… فرایند نظارت و کنترل برای تضمین عملکرد مدیر شرکت مطابق با منافع سهام‌داران (پوشنر^[۴]، ۲۰۰۹).

… رابطۀ بین سهام‌داران و شرکت‌های آنان و روشی که سهام‌داران به کمک آن، مدیران را به بهترین عملکرد تشویق می‌کنند ( مثلا با رأی‌ گیری در مجامع عمومی و جلسات منظم با مدیر ارشد شرکت‌ها).

کیزی و رایت در سال ۱۹۹۳ نوشته اند:”حاکمیت شرکتی عبارت است از: ساختارها، فرایندها، فرهنگ‌ها و سیستمهایی که عملیات موفق سازمان را فراهم کنند.”

ابزاری که هر اجتماع، به وسیله آن جهت حرکت شرکت را تعیین می‌کند و یا، حاکمیت شرکتی عبارت است از روابط میان ‌گروه‌های مختلف در تعیین جهت گیری و عملکرد شرکت. ‌گروه‌های اصلی عبارتند از: سهام‌داران، مدیرعامل و هیئت مدیره. سایر گروه ها شامل کارکنان، مشتریان، فروشندگان، اعتباردهندگان و اجتماع.

سیستم حاکمیت شرکتی را می‌توان مجموعه قوانین، مقررات، نهادها و روش‌هایی تعریف کرد که تعیین می‌کنند شرکت‌ها چگونه و به نفع چه کسانی اداره می‌شوند.

حاکمیت شرکتی تنها مربوط به اداره عملیات شرکت نیست بلکه به هدایت، نظارت و کنترل اعمال مدیران اجرایی و ‌پاسخ‌گویی‌ آن ها به تمام ذینفعان شرکت (اجتماع) نیز مربوط است (تریگر ۱۹۸۴).

بررسی تعریف‌ها و مفاهیم حاکمیت شرکتی و مرور دیدگاه های صاحب‌نظران، حکایت از آن دارد که حاکمیت شرکتی یک مفهوم چند رشته‌ای (حوزه‌ای) است، و هدف نهایی حاکمیت شرکتی دستیابی به چهار مورد زیر در شرکتهاست:

‌پاسخ‌گویی‌

شفافیت

عدالت ( انصاف )

رعایت حقوق ذی نفعان(مولر و اسپیز^[۵]، ۲۰۱۱).

۲-۴)سهام‌داران و حاکمیت شرکتی ^[۶]

نیاز به حاکمیت شرکتی از تضاد منافع بالقوه بین افراد حاضر در ساختار شرکت ناشی می شود. این تضاد منافع که اغلب به آن مشکل نمایندگی^[۷] اطلاق می شود. از دو منبع اصلی ناشی می شود. اولا” افراد مختلف حاضر در ساختار شرکت دارای اهداف و ترجیحات متفاوتی هستند. ثانیاً” اطلاعات افراد مذبور از اعمال، دانش و ترجیحات دیگر افراد حاضر کامل نمی باشد. برل و مینز^[۸] (۱۹۳۲) این تضاد منافع را از طریق آزمون تفکیک مدیریت از مالکیت و یا به عبارت دیگر تفکیک کنترل از مالکیت گزارش نمودند. آن ها بیان داشتند که در شرایط عدم وجود سایر مکانیسم های حاکمیت شرکتی، تفکیکی مالکیت از کنترل این امکان را به مدیران می‌دهد که در جهت منافع شخصی خود به جای منافع سهام‌داران اقدام نمایند. با وجود این، فعالیت های مدیران توسط تعدادی عوامل که در برگیرنده و تاثیرگذار بر حاکمیت شرکتی هستند، محدود می شود. این عوامل مواردی از قبیل هیات مدیره (که حق استخدام، اخراج و پاداش دادن به مدیران را دارند) قراردادهای تامین مالی، قوانین و مقررات، قراردادهای کارگری، بازار برای کنترل شرکت و حتی محیط رقابتی را در بر می‌گیرد. به طور کلی عوامل فوق را می توان در دو قالب مکانیسم های کنترل داخلی (همانند هیات مدیره) و مکانیسم های کنترل بیرونی (همانند کنترل بازار) در نظر گرفت(با تاچاری و گراهام^[۹]، ۲۰۱۱).

یکی از مکانیسم های کنترلی بیرونی مؤثر بر حاکمیت شرکتی که به طور جهان مشمول دارای اهمیت فزاینده ای می‌باشد، ظهور سرمایه گذاران نهادی^[۱۰] به عنوان مالکین سرمایه می‌باشد. سهام‌داران نهادی دارای توان بالقوه تاثیرگذاری بر فعالیت های مدیران به طور مستقیم از طریق مالکیت و به طور غیرمستقیم از طریق مبادله سهام خود می‌باشد. تاثیر غیر مستقیم سهام‌داران نهادی می‌تواند خیلی قوی باشد. برای مثال سهام‌داران نهادی ممکن است در قالب یک گروه از سزمایه گذاری در یک شرکت خاص خودداری نمایند. و از این طریق موجب افزایش هزینه سرمایه شرکت شوند. زیرا جذب سرمایه برای شرکت های مذبور سخت تر و در نتیجه گران تر خواهد بود.در ارتباط با حاکمیت شرکتی تعاریف مختلفی ارائه شده است. گیلان و استارکس^[۱۱] حاکمیت شرکتی را در قالب منافع اقتصادی افراد مرتبط با شرکت تعریف می‌کنند. طبق نظر ایشان حاکمیت شرکتی به روش هایی مربوط می شود که بر اساس آن ها تامین کنندگان سرمایه از بازگشت سرمایه خود اطمینان حاصل می‌کنند. با تغییر محیط شرکت ها، فعالیت های حاکمیت شرکتی نیز تغییر یافته اند. هر چند این تغییر در کشورهای مختلف متفاوت بوده است، لیکن در اقتصادهایی که بانک دارای، بازار سرمایه و سیستم های حقوقی تغییرات چشم گیری داشته اند، این تغییرات معمول بوده است. تغییرات در کشورهایی که به طور نسبی از سرمایه گذاری نهادی بالاتر برخوردارند، گسترش بیشتری داشته است. طبق نظر گیلان و استارکس (۲۰۰۳) سهام‌داران نهادی و به ویژه سهام‌داران نهادی خارجی، نقش اصلی را در شکل گیری تغییرات در بسیاری از سیستم های حاکمیت شرکتی داشته اند(پوشنر، ۲۰۰۹).

۲-۵)ترکیب مالکیت و حاکمیت شرکتی

ساختار مالکیت^[۱۲] از موضوعات مهم حاکمیت شرکتی به شمار می رود زیرا انگیزه و اشتیاق مدیران را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بدین ترتیب در کارایی هر شرکت مؤثر است . برای سال یان متمادی درگذشته، اقتصاددانان فرض می‌کردند که تمامی ‌گروه‌های مربوط به یک شرکت سهامی برای یک هدف مشترک فعالیت می‌کنند. اما در ۳۰ سال گذشته موارد بسیاری از تضاد منافع بین گروه ها و چگونگی مواجهه شرکت‌ها با این گونه تضادها توسط اقتصاددانان مطرح شده است. ای ن موارد به طور کلی، تحت عنوان “تئوری نمایندگی” بیان می­ شود. سؤال اساسی که در این زمینه مطرح می­ شود این است که آیا متفاوت بودن ساختار مالکیت شرکت ها بر عملکرد و ارزش آن ها تأثیر دارد؟ و در صورت مثبت بودن پاسخ، کدامیک از ترکیب های متفاوت مالکیت، در بهبود عملکرد و افزایش ارزش شرکت و ثروت سهام‌داران شرکت مؤثرتر است؟

تعاریف متعددی با عبارات گوناگون از ترکیب مالکیت ارائه شده و واژه های مختلفی مانند ترکیب سهامداری و ساختار مالکیتی برای این مفهوم به کار رفته است. ساختار مالکیت یا ترکیب سهامداری به معنی نحوه توزیع سهام^[۱۳] و حقوق مالکیت به لحاظ حق رأی^[۱۴] و سرمایه^[۱۵] به علاوه ماهیت و موجودیت ^[۱۶] مالکان سهام^[۱۷] است. ساختار مالکیت یک شرکت از ابعاد گوناگون قابل توجه است و در وهله اول بر حسب دو متغیر شامل سهام‌داران درونی یا سهام در اختیار سهام‌داران داخلی^[۱۸] و سهام‌داران بیرونی تعریف می شود . بر این اساس، سهام در اختیار سهام‌داران نهادی^[۱۹] و دولت از بخش های اصلی مالکیت بیرونی شرکت ها تلقی می شود . سهام در اختیار سهام‌داران داخلی بیانگر درصدی از سهام در دست سهام‌داران^[۲۰] است که در تملک مدیران و کارکنان شرکت قرار دارد. سهام تحت مالکیت سهام‌داران نهادی به درصدی از سهام شرکت اشاره می­ کند که در تملک سرمایه گذاران نهادی و حقوقی است(سارین و همکاران، ۲۰۰۹).

همچنین ترکیب مالکیت یک شرکت را علاوه بر درونی یا بیرونی بودن می توان از ابعاد مختلفی مانند تمرکز یا عدم تمرکز مالکیت، نهادی یا حقیقی بودن و مدیریتی یا غیر مدیریتی بودن سهام‌داران مورد توجه قرار داد.

۲-۶)ترکیب مالکیت و سهام‌داران عمده

به علت ضعف قابلیت شرطی شدن ، برون گراها بازداری کمتری را در رفتار ضداجتماعی تجربه می‌کنند . ‌بنابرین‏ جنایتکارها به برون گرایی تمایل دارند . برون گرایی در ترکیب با روان رنجور خویی توسعه و گسترش جنایتکاری را تسهیل می‌کند ؛ زیرا روان رنجورها افراد نسبتاً مضطربی هستند و اضطراب پاسخ دهی به رفتار ضد اجتماعی را تشویق می‌کند .

روان پریشی گرایی (سایکوتیک) :

روان پریشی که به عنوان معادل «سایکوز» انتخاب شده است، غالباً شدیدترین حالت در فرد مبتلا به اختلال روانی محسوب می‌شود. در نقطه مقابل وقتی فرد مبتلا دچار «اختلالات خلقی یا اضطرابی» شناخته می‌شود، هر چقدر هم اختلال شدید باشد، ارتباط بیمار با جهان پیرامون حفظ می‌شود و یا خدشه‌دار شدن این ارتباط در حداقل خود است؛ در حالی که فرد روان پریش یا «پسیکوتیک» معمولاً در جهانی غیرواقعی سیر می‌کند و ذهنیات او با روند منطقی تفکر، همخوانی ندارد.

کلمه روان پریش برای توصیف شرایطی به کار می رود که روی سیستم اعصاب تأثیر گذارده و موجب اختلال در ارتباط فرد با واقعیت شود. زمانی که کسی ‌به این صورت بیمار شود ( ارتباط فکر و ذهن وی با واقعیت قطع گردد)، روان پریش نامیده می شود. روان پریشی بیشتر در افراد جوان اتفاق می افتد و حدود سه تا پنج نفر از هر صد نفر حالاتی از روان پریشی را تجربه می‌کنند . این میزان بیشتر از شیوع دیابت ( بیماری قند) می‌باشد. غالب مردم از این دوره بیماری رهایی پیدا می‌کنند.روان پریشی ممکن است برای هر کسی اتفاق بیفتد و مثل هر بیماری دیگری می‌تواند درمان شود.روان پریشی انواع مختلفی دارد؛ مانند: اسکیزو فرنیا، افسردگی روان پریشی ، بیماری دو قطبی دو اختلال هذیانی. اسکیزوفرنیا از موارد شایع بیماری های روان پریش است که حدود۵/۱ -۱ درصد افراد جامعه را در طول عمر مبتلا می‌سازد .

علایم روان پریشی : روان پریشی می‌تواند موجب تغییرات خلق و تفکر و بروز عقاید غیر طبیعی گردد و مجموعه این عوامل باعث می‌شوند که نتوان احساسات شخص بیماری را درک کرد. برای فهم تجربیات مربوط به روان پریشی بهتر است به چند علامت مشخص آن اشاره کنیم:

تفکر گیج و مبهم ( سردر گمی): در این حالت افکار روزمره مبهم شده و ارتباط معمول و طبیعی یکدیگر را از دست می‌دهند؛صحبت های شخص نامشخص و نامفهوم می‌شوند؛شخص ممکن است در تمرکز ، دنبال کردن مکالمه و یا یادآوری مسائل مشکل داشته باشد و سرعت افکار ممکن است بسیار تند و یا کند شوند.

اعتقادات غلط( هذیان): کسی که یک دوره روان پریشی را تجربه می‌کند ممکن است دچار عقاید غلط و نابجایی که هذیان نامیده می شود گردد. در این حالت شخص چنان به عقاید خود مطمئن است که بحث های منطقی نمی توانند تغییری در آن ها ایجاد کنند به عنوان مثال، ممکن است شخصی از چگونگی توقف اتومبیل ها در بیرون منزلش ، اظهار کند که پلیس او را تحت نظر دارد .

توهم : در روان پریشی شخص چیزهایی را می بیند ، می شنود، حس می‌کند ، می چشد و یا به مشامش می‌رسد که وجود ندارند. به عنوان مثال، چیزهایی می شنود که فرد دیگری نمی شنود و چیزهایی می بیند که وجود ندارد. علائم در افراد مختلف تفاوت هایی دارند و ممکن است در طی زمان تغییر کنند.

یک دوره روان پریشی در سه مرحله اتفاق می افتد. طول این دوره ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است .

۱٫مقدماتی : در این مرحله علائم گنگ و مبهم هستند و به سختی می توان متوجه آن ها شد. ممکن است تغییراتی در چگونگی بیان احساس، ادراک و افکار ایجاد شود؛ مثلاً فرد کمی مشکوک و بدبین می شود؛ دیر بخواب می رود؛ مرتب دلشوره دارد؛ انگیزه قبلی خود را برای کارکردن از دست می‌دهد و زود عصبانی می شود.

۲٫حاد: در این مرحله علائم روان پریشی چون توهم هذیان و یا تفکر مبهم به وضوح تجربه می‌گردند. ۳٫ بهبودی: گروهی از بیماران روان پریشی قابل درمان هستند. الگوی رفع علایم از فردی به فرد دیگر فرق دارد ورفع علائم بیمار تدریجی می‌باشد.گروهی از بیماران بعد از اولین دوره روان پریشی بهبود می‌یابند و هرگز دوره دیگری از روان پریشی را تجربه نمی کنند.

انواع روان پریش: روان پریش نامی است که به مجموعه علائم مشخص، بدون در نظر گفتن علت بیماری اطلاق می‌گردد. تجربه هر فردی از روان پریشی متفاوت است و دادن یک نام خاص یا قرار دادن برچسب بیماری روان پریش روی فرد، در مراحل اولیه همیشه مفید نمی باشد.

تشخیص به معنای شناختن یک بیماری از طریق تفسیر علائم موجود و عامل بروز بیماری و طول مدت علائم می‌باشد. زمانی که فردی برای نخستین بار دوره روان پریشی را تجربه می‌کند، تشخیص دقیق نوع روان پریشی بسیار دشوار است؛ زیرا بسیاری از عوامل توصیف کننده هنوز واضح نیستند. با وجود این، برخی از انواع آن به شرح زیر است:

روان پریشی ناشی از مواد: استفاده یا ترک موادی مانند: الکل، حشیش، شیشه، قرص اکستازی و سایر مواد می‌تواند با ظهور علائم روان پریشی مرتبط باشد. گاهی این علائم پس از رفع اثر یک ماده از بین می‌روند. در موارد دیگر، بیماری ممکن است طولانی شود یا پس از ترک مواد تظاهر نماید.

روان پریشی به علت صدمات مغزی: برخی اوقات روان پریشی ممکن است علامت صدمات وارد شده به سر یا مربوط به بیماری فیزیکی که عملکرد مغز را مختل ساخته نظیر: انسفالیت ( تورم مغز )، ایدز یا سرطان باشد. در این گونه موارد ، غالباً علایم دیگری نظیر مشکلات حافظه یا اختلال جهت یابی و همچنین علائم جسمی (مثلاً تب، درد، یا جراحت) نیز وجود دارند.

روان پریشی واکنشی گذرا: علائم روان پریشی ممکن است به طور ناگهانی به دنبال یک استرس ( فشار روانی) در زندگی فرد، مثل مرگ یکی از اعضای خانواده یا تغییر محیط زندگی بروز کنند. علائم می‌تواند شدید باشند ،اما غالباً فرد به سرعت در عرض تنها چند روز بهبود می‌یابد.

اسکیزوفرنیا: نوعی روان پریشی است که تغییرات رفتاری و علائم آن حداقل ( شش ) ماه طول بکشد. علایم و طول مدت بیماری از فردی به فردی دیگر متفاوت است.

اختلال اسکیزوفرنی فرم : این بیماری شبیه اسکیزوفرنیا است به استثنای اینکه علایم آن کمتر از (شش) ماه طول می کشد.

اختلال دوقطبی (مانیک دپرسیو، شیدایی- افسردگی): اختلال دوقطبی، اختلال خلقی است که در جریان آن شخص به طور متناوب دچار خلق بالا ( شیدایی) و یا کاهش خلق ( افسردگی) می شود. در صورت بروز نشانه های روان پریشی ، این نشانه ها اغلب با خلق سازگار خواهند بود. به عنوان مثال ممکن است بیماران افسرده صداهایی را بشنوند که از او می‌خواهد خود کشی کند. بیمار ممکن است بیش از حد هیجان زده شود و یا خوشحال باشد و فکر کند که فرد بسیار مهمی است؛ یا به انجام افراطی شیرین کاری های سرگرم کننده مبادرت ورزد.

اختلال اسکیزوفرنیا افکتیو: این تشخص زمانی مطرح می شود که فرد هم بیماری خلقی ( نظیر افسردگی یا شیدایی) و هم روان پریشی را به صورت همزمان دارا باشد. به عبارت دیگر تابلوی بیماری، شبیه هیچ یک از اختلالات خلقی یا اسکیزوفرنیا ( به تنهایی) نیست.

افسردگی روان پریش: