۲-۲-۳ مقایسه بانکداری الکترونیکی و سنتی

در جدول (۱) برخی از تفاوت های بانکداری الکترونیکی و سنتی نشان داده شده است (فراست، ۲۰۰۹).

جدول (۲-۱). مقایسه بانکداری الکترونیکی و سنتی

بانکداری سنتی

بانکداری الکترونیکی

بازار محدود

رقابت بین بانک ها

خط تولید محدود

تولید و ارائه محصولات و خدمات یک شکل

تکیه بر شعب

تمرکز بر هزینه

کسب درآمد از طریق حاشیه سود

بازار با مکانی نامحدود

رقابت میان نام های تجاری

گستردگی فراوان محصولات

ارائه خدمات و تولید طبق سفارش مشتری

نوآوری در بانک های چند منظوره مجهز به امکانات الکترونیک

تمرکز بر هزینه و رشد درآمد

کسب درآمد از طریق دریافت کارمزد

۲-۲-۴ مزیت های بانکداری الکترونیک

مزایای بانکداری الکترونیک را می توان از دو جنبه مشتریان و مؤسسات مالی مورد توجه قرار داد. از دید مشتریان می توان به صرفه جویی در هزینه ها، صرفه جویی در زمان و دسترسی به کانال های متعدد برای انجام عملیات بانکی نام برد. از دید مشتریان و عوامل دولتی و اجتماعی عبارتند از:

۱- استفاده از موجودی حساب در هر زمان و مکان

۲- صرفه جویی در زمان

۳- کاهش مراجعه به بانک

۴- کاهش سفرهای غیرضروری

۵- کاهش آلودگی هوا و مصرف انرژی

۶- کمک به افزایش امنیت اجتماعی

۷- کاهش هزینه های چاپ و امحا اسکناس

۸- کاهش هزینه های عمومی

۹- صرفه جویی در زمان

۱۰- کاهش هزینه ارائه خدمات بانکی (کهزادی ۱۳۸۲، ۱۴).

از سویی دیگر می توان مهم ترین مزیت های مجهز شدن بانک ها به فناوری های نوین اطلاعات و ارتباطات که در قالب خدمات الکترونیکی و بانکداری الکترونیک نمود یافته است را به شرح زیر زیر بیان کرد:

۱- ارتقای کارایی، بهره وری و سرعت در برقراری ارتباطات و کاهش هزینه های عملیاتی

۲- ایجاد و افزایش اعتبار بانک ها در نوآوری و ارائه خدمات و محصولات

۳- حفظ مشتریان صرف نظر از جغرافیای مکانی ارائه خدمات

۴- ایجاد فرصت برای جستجوی مشتریان جدید در بازار و گسترش محدوده جغرافیایی فعالیت

۵- تمرکز بر کانال های جدید و غیر حضوری ارائه دهنده خدمات بانکی

۶- استفاده از راهبردهای تجارت الکترونیک (برهانی ۱۳۸۸، ۴).

بانکداری الکتونیک از دیدگاه کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت دارای مزیت های بالقوه ای است که این مزیت ها از دیدگاه DM به شرح زیر است:

• مزیت های کوتاه مدت بانکداری الکترونیک

دراینجا عبارت کوتاه مدت به دوره زمانی یک ساله پس از آغاز بانکداری الکترونیک اطلاق می شود که اهم ویژگی های این دوره عبارتند از: رقابت یکسان، نگهداری مشتری و جذب مشتری

هنگامی که بانک ها وارد بازارهای الکترونیک و ارئه خدمات به هنگام می‌شوند با افزایش فشار رقابتی از طرف رقبا روبرو می‌شوند در این شرایط رقبای سنتی و تازه وارد، خدمات متنوعی را همانند رقبا به مشتریان ارائه دهد و هدف بانک ها، در این مقطع زمانی (کوتاه مدت) شناساندن خود به مشتریان و برطرف کردن نیازهای ان ها است. علاوه بر این، در این مقطع زمانی بانک ها باید اطمینان حاصل کنند که مشتریان آن ها به سمت رقبا کشیده نخواهند شد و سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا بانک ها در صورت ارائه خدمات الکترونیک با ریسک تغییر بانک توسط مشتریان روبرو خواهند شد؟ نتایج به دست آمده از تحقیقاتی که DM بر روی خدمات بانکداری الکترونیک انجام داده حاکی از ان است که مشتریان هیچ گونه تمایلی برای تغییر بانک ها و حساب هایشان ندارند. در برخی از کشورهای اروپایی به ویژه انگلستان مشتریان برای استفاده از خدمات بانکداری الکترونیک حساب دیگری را باز کرده‌اند و بدون اینکه حساب هایشان را تغییر دهند با افتتاح حساب از این خدمات بهره می‌برند. یا به زبانی دیگر مشتریان با توجه به سهولت گشایش حساب جدید حتی به خود زحمت بستن حساب قبلی را نمی دهند که عملا در نتیجه بانک ها نمی توانند به صورت ملموس دریابند که مشتریان خود را از دست داده‌اند و لذا در درازمدت شاید امکان جلوگیری از خسارت های وارده به راحتی میسر نباشد.

• مزیت های میان مدت بانکداری الکترونیک

اهم ویژگی این دوره عبارت است از: یکپارچه سازی کانال های مختلف، مدیریت اطلاعات، گستردگی طیف مشتریان، هدایت مشتریان به سوی کانال های مناسب با ویژگی های مطلوب، کاهش هزینه

یکی از پیامدهای مهم پیاده سازی و اجرا سیستم های بانکداری الکترونیک ادغام کانال های مختلف توزیع خدمات است و اصولا ادغام این کانال ها، بانک ها را در ارائه خدمات مناسب به مشتریان توانا ساخته و در نتیجه بانک ها می‌توانند از طریق این کانال ها خدمات متنوعی را به مشتریان ارائه دهند. علی‌رغم این، مشکلی که بانک ها در حال حاضر به منظور ارائه خدمات مناسب به مشتریان مختلف با آن روبرو هستند وجود پایگاه های اطلاعاتی مختلف است، به طوری که یک شعبه دارای پایگاه های اطلاعاتی خاص خود است و بانکداری تلفنی نیز دارای یک پایگاه اطلاعاتی دیگر که باعث می شود بانک ها نتوانند خدمات مناسبی را به مشتریان مختلف ارائه دهند. راه برطرف کردن این مشکل، ادغام و یکپارچه سازی پایگاه های اطلاعاتی مختلف است که از مزیت های این ادغام اطلاح مدیریت اطلاعات و مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) است. بانک ها از طریق این پایگاه اطلاعاتی قادر به جمع‌ آوری و پردازش بهینه اطلاعات ‌در مورد مشتریان سودآور خود هستند و می‌توانند خدمات ویژه ای را به آن ها ارائه دهند.

• مزیت های بلند مدت بانکداری الکترونیک

در اینجا عبارت بلند مدت به دوره زمانی ۱۸ ماه پس از شروع بانکداری الکترونیک اطلاق می شود که در این دوره بانک ها از طریق کاهش هزینه و صرفه جویی نسبت به مقیاس، درآمدهایشان افزایش می‌یابد. اهم این ویژگی ها به شرح زیر است: کاهش هزینه پردازش معاملات، ارائه کالاها و خدمات به مشتریان بازار هدف، ایجاد درآمد.

همان طوری که بانک ها در جهت پردازش معاملات از طریق اینترنت و ابزار الکترونیک حرکت می‌کنند، با افزایش حجم معاملات، آن ها به صرفه جویی نسبت به مقیاس دست خواهند یافت و در نتیجه این صرفه جویی هزینه پردازش معاملات را کاهش خواهد داد. علاوه بر این مشتریان نیز می‌توانند با بهره گرفتن از کانال های تعاملی با بانک ها ارتباط برقرار کرده و اطلاعات مورد نیازشان را دریافت کنند ( کهزادی ۱۳۸۰، ۲۳-۲۲).

۲-۲-۵ سرویس های بانکداری الکترونیک

بانکداری الکترونیک شامل سیستم هایی است که مشتریان مؤسسات مالی را قادر می‌سازد تا در سه سطح اطلاع رسانی، ارتباط و تراکنش از خدمات و سرویس های بانکی استفاده کنند:

الف) اطلاع رسانی: این سطح ابتدایی ترین سطح بانکداری اینترنتی است. بانک اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکه های عمومی یا خصوصی معرفی می‌کند (بصیری و ربیع، ۱۳۸۶).

مجنی علیه را مؤثر در ماهیت جرم نشناخته و آن را از کیفیات موجهه جرم قلمداد نکرده اند. حداکثر می توان گفت رضایت مجنی علیه می‌تواند از جهات تخفیف مجازات به شمار آید . از آنجایی که قانون جزا از قوانین آمده در جهت استقرار نظم عمومی محسوب می شود ، رضایت مجنی علیه به ارتکاب افعالی که به حیات و سلامت ‌و تمامیّت جسمانی او آسیب بزند مانند رضایت به انتقال ایدز، قتل ، ضرب و جرح بی اثر است. تاثیر استثنایی رضایت مجنی علیه به عنوان شرط اباحه عمل نیز، فقط در صورت فقدان منع شرعی، و مبتنی بر اجازه قانون است. رضایت به درمان یا عمل جراحی یا طبی مشروع ، از این نوع رضایتهای صحیح به شمار می‌آید .

مبحث سوم : ابراءجانی

چنانچه گذشت، رضایت مجنی علیه نمی تواند ‌از اسباب اباحه عمل مجرم بشمار آمده و رفتار مجرمانه وی را بدون عقوبت واگذارد ، اما آیا بزه دیده از حق ابراء جانی برخوردار می‌باشد و آیا اصولاً می‌تواند او را مورد عفو قرار دهد ؟ به فرض مثال ، اگر بزه دیده پس از آنکه به واسطه عمل جانی مبتلا به ایدز گردد آیا می‌تواند تا قبل از مرگ خویش، جانی را از قصاص ابراء نماید ؟

فقها در این رابطه قائل به سه قول شده اند :

الف : برخی فقها نظیر شهیدین در (غایه المراد) و (الروضه ) ، مقدس اردبیلی و شیخ در (مبسوط) ، ابراء جانی توسط مجنی علیه را صحیح دانسته اند . شیخ می فرمایند^[۷۱] :

اگر جرح به نفس سرایت نماید لزومی در قصاص نفس نخواهد بود زیرا بزه دیده ، قصاص در انگشتان را مورد عفو قرار داده است پس هنگامی قصاص در انگشتان منتفی شود قصاص به طور کلی منتفی خواهد شد . دلیل این حکم نیز بر این است که قصاص تبعیض بردار نمی باشد . استدلال بیان شده بر این نظر قرار زیر است :

– عموم آیه ۴۵ سوره مائده است که در آن آمده : « فمن تصدق به فهو کفاره له ) هر کس که به جای قصاص به صدقه (دیه) راضی شود ، نیکی کرده و کفاره گناه او محسوب خواهد گردید .

کلمه (من) در آیه از صیغه های عموم بوده و چون بعداً نیز تخصیص نیافته است فلذا عمومیت آن خود مجنی علیه را نیز شامل شده و او یز حق عفو و گذشت از قصاص را خواهد داشت .

– حکومت اصل صحت : اصل صحت بر صحت عفو جانی توسط مجنی علیه می‌باشد . حصول چنین اصلی به دلیل روایات وارده باب استجاب عفو جانی است . شیخ حر عاملی در کتاب ارزشمند وسایل در بابی تحت همین عنوان آورده است : « و به استناده عن جعفربن بشیر عن معلی ابن عثمان عن ابی عبدالله (ع) قال : سالته عن قول الله عزوجل «فمن تصدق به فهو کفارته له » « قال یکفو عنه من ذنوبه علی قدر ما عفی من العمد »^[۷۲] یعنی : ‌در مورد معنای فوق از رسول خدا پرسیدم ، ایشان فرمود به هر اندازه که وی از جنایت عمدی گذشت نماید خداوند به همان اندازه از گناهان وی خواهد گذشت .

– وجوب وفای به عهد و عموم آیه شریفه « المومنون عند شروطهم» : در محل خود آشکار است که جمع محلی به (ال) از صیغه های عموم بوده و پس از فحص و یاس از وجود مخصص ، بزه دیده را نیز شامل می‌گردد .

ب: برخی دیگر از فقها شیخ طوسی در (خلاف) ‌و علامه در(قواعد)با پذیرش صحت ابراء جانی، آن را تا ثلث نافذ دانسته اند. دلیل این گروه این است که عفو جانی توسط مجنی علیه ، (ابراء مالم یجب) بشمار می‌آید زیرا فرض بر آن است که قصاص از آن وارث است نه مجنی علیه که در این صورت (پذیرش نظر نخست) ملتزم به اسقاط حق دیگری که همانا ولی دم باشد خواهیم شد. زیرا عفو وی در چنین حالتی به منزله وصیت بشمار آمده و در محل خود نیز روشن است که وصیت میت تا ثلث اموال او نافذ می‌باشد. شیخ در کتاب خلاف خود با توجه ‌به این نکته می‌گوید:^[۷۳] اگر کسی انگشت دیگری را قطع نماید ، بزه دیده می‌تواند جانی را از قصاص عضو و یا دیه آن عفو نماید. پس اگر چنین نمود و پس از آن جرح مذبور به نفس سرایت کرد و موجب مرگ وی گردید ، عفو انجام شده تا اندازه ثلث اموال وی نافذ خواهد بود زیرا عفو مذبور در حکم وصیت میت است که تا ثلث جاری است و چنانچه بیشتر از ثلث باشد ، مازاد آن را باید پرداخت نماید. علامه نیز در این رابطه می فرمایند : اگر قاتل به صحت چنین عفوی قبل از سرایت جرح شویم از باب نفوذ وصیت میت و در حکم آن می‌باشد.^[۷۴]

ج: قول سوم منسوب به فقهایی نظیر محقق حلی است . طبق نظر ایشان عفو جانی توسط مجنی علیه به هیچ صحیح نمی باشد. ایشان در شرایع آورده است : اگر بزه دیده در جرحی که هم اکنون وجود دارد صراحت بر عفو نماید به اندازه دیه آن پذیرفته خواهد شد اما اگر از هم اکنون قصاص نفس یا دیه آن را نیز در فرض سرایت جرح ، مورد عفو قراردهد، در قبول آن تردید وجود دارد زیرا وی چیزی را مورد ابراء قرار داده که هنوز خود آن چیز به وجود نیامده است . به نظر محقق عفو جانی قبل از فوت مجنی علیه بنا بر قاعده ابراء مالم یجب اساساً صحیح نبوده و بعد از فوت وی نیز اختیار عفو منحصراًً با ولی الدم می‌باشد فلذا مجنی علیه قبل از مرگ نمی تواند ‌در مورد سرنوشت پس از مرگ خود که از حیطه اختیار او خارج است تصمیم گیری نماید.^۲

در ماده ۵۴ قانون حدود و قصاص ومصوب ۱۳۶۱ چنین مقرر بود : « با عفو مجنی علیه قبل از مرگ، حق قصاص ثابت نمی شود و اولیای دم می‌توانند پس از مرگ او، قصاص را مطالبه نمایند». این ماده در تطابق قول برخی فقهایی آورده شده بود که عفو جانی قبل از مرگ را نپذیرفته بودند. در سال ۹۲ در ماده ۳۶۵ ق.م.ا نظر نخست را پذیرفت. در این ماده آمده است : «در قتل و سایر جنایات عمدی مجنی علیه می‌تواند پس از وقوع جنایت و پیش از فوت از حق قصاص گذشت کرده یا مصالحه نماید و اولیای دم و وارثان نمی توانند پس از فوت او حسب مورد مطالبه قصاص

یا دیه کنند لکن مرتکب به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می شود.» در تحلیل این ماده اختلاف نظرهای عمده ای وجود دارد ولی با توجه به منطوق صریح ماده نمی توان در مقابل نص، اجتهاد کرد و چنانچه اعمال این ماده در جامعه با مشکلی مواجه شود باید باتغییر مفاد آن از مجاری قانونی اقدام کرد . نکات مهم در این ماده عبارتند از :

الف) تسری اختیار اسقاط حق قصاص اولیای دم به مجنی علیه قبل از مرگ ، مقید به شرطی نیست . ‌بنابرین‏ اعم از اینکه مجنی علیه بیماری به پزشک اذن به قتل بدهد ، دیگری را به اکراه وادار به قتل خود نماید یا پس از مصدوم شدن ، جانی را از قصاص نفس عفو کند همگی مشمول حکم این ماده خواهند بود . به عبارت دیگر وضعیت و یا انگیزه مجنی علیه تاثیری در اختیار او به عفو قاتل ندارد .

ب) اذن قاتل، قتل نفس را از بین نمی برد ولی موجب اسقاط حق قصاص است کما اینکه گذشت اولیای دم هم نافی حرمت عمل قاتل نیست ولی مقن با ابتنا بر موازین شرعی به مقتول حق عفو قاتل را قبل از مرگ داده است^[۷۵] .

“بررسی موانع درون سازمانی بازاریابی مؤسسه های ورزشی ایران” عنوان پژوهشی است که توسط آقازاده در سال (۱۳۸۵) در ارتباط با موانع درونی و موانع بیرونی مؤثر در توسعه بازاریابی مؤسسات ورزشی و با تأکید بر موانع درونی صورت گرفته است، که موانع درونی مؤسسه های ورزشی در قالب موانع مربوط به) مدیریت (۵ مؤلفه،) اهداف و راهبرد (۳ مؤلفه، )نظام بازاریابی) ۶ مؤلفه،) فرهنگ سازمان( ۳مؤلفه، )کارکنان (۳ مؤلفه، و) ساختار سازمانی (۳ مؤلفه شناسایی شدند. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که از نظر خبرگان، کلیه مؤلفه ها به عنوان موانع بالقوه توسعه بازاریابی در مؤسسه های ورزشی کشور مورد تأیید بوده، اغلب از وضعیت نامساعد و بازدارنده ای در فضای کسب و کار ایران برخوردارند و اولویت زیادی برای رفع سریع این موانع در راستای توسعه ورزش عمومی، تخصصی و قهرمانی در سطح کشور و بین‌المللی وجود دارد(آقازاده، ۱۳۸۵).

“عوامل مهم در بازاریابی گردشگری ورزشی در ایران” عنوان پژوهشی است که هنرور و همکاران در سال ۱۳۸۵ به انجام رسانیده اند، این محققان اهداف خود را از انجام این پژوهش اینگونه بیان می دارند، که با بررسی نظرات مدیران، ورزشکاران و دست اندرکاران امر گردشگری و ورزش درباره بازاریابی گردشگری ورزشی و نیز مرور یافته های حاصل از پژوهش های مختلف در زمینه گردشگری ورزشی و تطبیق این یافته ها با شرایط و ویژگی های ایران عوامل مهم در بازاریابی گردشگری ورزشی شناسایی شد و راهکارهایی در این زمینه مطرح گردید. نتایج نشان داد از دیدگاه آزمودنی ها، علاقه به فرهنگ، هنر، معماری و مکان های باستانی؛ بازاریابی و خدمات مناسب آژانس های گردشگری؛ وجود تفریحات شبانه در کشور میزبان؛ و … از عوامل مهمی اند که بازاریابان گردشگری ورزشی باید در انتخاب بازارهای هدف و تهیه آمیزه های بازاریابی به آن ها توجه کنند. همچنین، لزوم توجه به نیازهای مختلف گردشگران و برنامه ریزی درازمدت در بازاریابی گردشگری ورزشی از دیگر نتایجی است که در بسیاری از پژوهش ها بر آن ها تأکید شده است. در تمام موارد و عوامل شناسایی شده در این پژوهش و سایر پژوهش ها، نقش مدیریت علمی در موفقیت در برنامه های بازاریابی بسیار مهم است. در انتهای مقاله، راهکارهایی برای بازاریابی اثربخش گردشگری ورزشی مطرح شده است(هنرور، ۱۳۸۵).

“تحلیل سیاست خصوصی سازی در ورزش کشور با تأکید بر ورزش قهرمانی” عنوان رساله‌ای ‌است که در سال ۱۳۸۳ توسط رضوی به رشته تحریر درآمده است. در این تحقیق، محقق آهنگ رشد و ضرورت خصوصی سازی در جهت منطقی کردن ساختار اقتصادی جوامع، کاهش بار مالی دولت‌ها ،‌افزایش کارایی‌ ،‌گسترش فعالیت‌ها و اشتغال زایی و استفاده کارامد از امکانات و منابع توصیه کرده و یادآور شده که مهمترین هدف خصوصی سازی، تمرکز زدایی در اقتصاد و جلب مشارکت بیشتر مردم در فعالیت‌های تولیدی،‌ خدماتی و ارتقاء رشد اقتصادی در هر کشور می‌باشد. بررسی تجارب ملل از اعمال سیاست خصوصی سازی و بهره‌مندی از آن در جهت درآمد زایی و کاهش بدهی‌ها و قروض بنگاه‌های دولتی در نزد دولت‌های انگلستان، آلمان، آرژانتین، مکزیک و … مؤید این واقعیت می‌باشد. در این پژوهش ابزار اصلی ‌جمع‌آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته‌ای است که در میان مدیران ورزشی کشور توزیع شده است. نتایج تحقیق در هشت محور اصلی متمرکز شده که این محورها عبارتند از: ضرورت خصوصی سازی در ورزش ،‌ هماهنگی اصول خصوصی سازی با تحولات ورزشی،‌ ‌تأثیر خصوصی سازی بر کارایی ورزشی،‌ ‌تأثیر خصوصی سازی بر اصلاح ساختار ورزش، ‌تأثیر خصوصی سازی بر افزایش بهره‌وری،‌ ‌تأثیر براصلاح قوانین و مقررات بهره‌وری، ‌خارج شدن تمرکز ورزش قهرمانی از بخش دولتی به غیر دولتی ،‌انتقال ورزش قهرمانی از سازمان تربیت بدنی به کمیته ملی المپیک. نگاهی گذرا به هریک از محورهای مورد اشاره مؤید این واقعیت است که، خصوصی سازی و محورهای مختلف آن از تأثیرات عمیق و قابل ملاحظه ای در راستای تبیین و اجرای استراتژی‌های مختلف در میان سازمان‌های ورزشی برخوردار می‌باشد (رضوی، ۱۳۸۳).

“بررسی تطبیقی شیوه های بازاریابی ورزش دانشگاهی ایران و ترکیه” عنوان پژوهش دیگری است که توسط محرم‌زاده در سال ۱۳۸۲ و با هدف بررسی شیوه های بازاریابی دانشگاهی با رویکردی تطبیقی میان دانشگاه‌های ایران و ترکیه انجام شده‌است. در راستای تحقق این هدف، محقق در مطالعه خویش موارد مختلفی را در ارتباط با شیوه های بازاریابی ورزش دانشگاهی در این دو کشور مورد بررسی قرار داده است که از آن جمله می‌توان به بررسی تولید ناخالص داخلی و سهم ورزش،‌ شناخت وضعیت عرضه و تقاضای خدمات ورزش دانشگاهی،‌ مطالعه صنعت ورزش و مطالعه اجزای آن در این کشورها، بررسی ارتباط میان تبلیغات و بازاریابی ورزشی،‌ تعیین شرایط مکان یابی ارائه خدمات ورزش دانشگاهی، شناخت نقش رسانه های گروهی ،‌ تماشاگران و حامیان مالی در بازاریابی خدمات ورزشی ، مطالعه فرصت‌های ممکن در زمینه بازاریابی توریسم ورزشی و بررسی نقش بازاریابی ورزشی در مدیریت سازمان‌های ورزشی اشاره کرد، که محقق ‌بر مبنای‌ این بررسی ها به نتایج و دستاوردهای نسبتا جدیدی دست یافته و توصیه های مختلفی را در این زمینه ارائه نموده است (محرم زاده، ۱۳۸۲).

“وضعیت و روش بازاریابی ورزشی در ایران و چند کشور منتخب و ارائه الگوی کاربردی” عنوان مطالعه ای است که جمشیدیان در ارتباط با بررسی جنبه‌های مختلف بازاریابی ورزشی در ایران در سال ۱۳۸۵ انجام داده‌ است. در این مطالعه محقق سعی در بررسی روش‌های به کار گرفته شده بازاریابی ورزشی در ایران و مقایسه این روش‌های مورد استفاده با روش‌های مورد استفاده در سایر کشورها می کند. بر این اساس و به دنبال مطالعات مقدماتی انجام شده توسط محقق ۲۰ مورد از روش‌های بازاریابی در کشورهای منتخب (آمریکا، انگلستان، ایرلند شمالی، کانادا و استرالیا) مورد شناسایی قرار می‌گیرد. نتایج حاصل از بررسی های صورت گرفته نشان می‌دهد که از این ۲۰ مورد سه مورد از آن ها در ایران مورد توجه و استفاده چندانی قرار نمی‌گیرد. که عبارتند از مشارکت سهام‌داران و سرمایه‌گذاران، توریسم ورزشی، و تشکیل کلاس‌های آموزشی ورزشی‌مختلف برای مردم. همچنین بر اساس بخش دیگری از یافته های این بررسی از نظر مدیرا‌ن ورزشی در کشور ما اولویت ‌های اصلی در استفاده از شیوه های نوین بازاریابی ورزشی به ترتیب شامل،‌ حق پخش تلویزیونی، ‌حمایت‌های مالی‌(اسپانسرشیپ) و برگزاری همایش‌های علمی ورزشی می‌باشند (جمشیدیان، ۱۳۸۵).

این تکنیک برای کنترل درد، کاهش هیپرتنسیون و هیپوتنسیون عضلانی، تطابق جریان خون در موارد سر درد، کمک به فعالسازی عضلات درگیر در فلج نسبی سکته مغزی، فلج صورت، مدیریت استرس، کاهش اضطراب و افسردگی، مشکلات روده ای معده ای، بی اختیاری ادرار و یبوست، بالا بودن فشار خون، صرع اپتیک، اختلال عملکردی تمپورومندیبولار و … کاربرد دارد [۵].

بیوفیدبک بهبودی مستمر و مؤثری در فعالیت های بدنی در افراد با مشکلات حاد و مزمن ایجاد می‌کند و تقریبا برای بهبود حرکتی فیزیکی در هر کس که دچار اختلال عملکرد عضلات است، موثراست. بیوفیدبک در نوع خود درمان قدرتمند و مؤثری است که در بهبود جابجایی^[۱۰۷]، پوسچر^[۱۰۸]، استقلال در فعالیت های روزمره زندگی و دیگر فاکتورهای فیزیکی تاثیر مثبت دارد [۱۳]. بیوفیدبک بیشتر نواحی مغز و بدن را در جهت بهبودی تحت تاثیر قرار داده و وسعت آن تا حدیست که در عملکردهای مختلف بدن مثل گفتار، بینایی، تعادل، حافظه، هوش، هماهنگی، مهار و تحریک بین مخچه و کورتکس ونیز راه های حرکتی آوران و وابران بین عضلات و مغز که می‌تواند عملکرد مخچه را بهبود بخشد، استفاده می شود [۵].بیوفیدبک با دادن فیدبک عمقی که بواسطه برون داد بینایی یا شنوایی تهیه می‌کند، باعث می شود که بیمار با آگاهی تغییرات ارادی در فعالیت واحدهای حرکتی ایجاد کند [۷]. این تاثیر بواسطه ارتباط تنگاتنگ مخچه و مغز، یکپارچگی بین بینایی، ارتباطات زبان و شناخت تاثیر مثبتی بر حرکت دارد. نهایتاً بیوفیدبک به ارتباط مؤثر بین مغز و بدن و کارکرد بهتر آن می‌ انجامد که باعث افزایش تعادل فعالیت عضلانی می‌گردد و درنهایت به عملکرد مطلوب مغز و بالعکس منجر می شود. با این کار تبدیل چرخه معیوب عملکرد ضعیف عضلانی به بهبودی روزافزون منجر می شود. عوامل مهم دیگری مثل تولید و ذخیره انرژی، گردش خون، فعالیت ایمنی، افزایش حرکات فیزیکی و افزایش سلامت کلی از پیامدهای آن خواهد بود [۵].

(۱۵-۲) مکانیسم عملکرد بیوفیدبک

بسیاری از محققان بر روی مکانیسم نوروفیزیولوژی پیچیده بیوفیدبک در بطن تاثیرات حرکتی مطالعاتی داشته اند اما هنوز به چگونگی این مکانیسم به طور واضح دست نیافته اند. اما از مکانیسم های احتمالی آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد: حذف تاثیرات مهاری اکتیو، کشف راه های حرکتی سالم و بلااستفاده و القاء استراتژی های حرکتی جدید، انتقال عملکرد به ساختارهای نورونی دست نخورده، استفاده از مسیرهای جایگزین یا جوانه زدن اکسون ها به شکل سیناپس های جدید [۶]. مکانیسم اثر پیشرفت عصبی با بهره گرفتن از بیوفیدبک به صورت بالینی مشخص نشده است، وجود بازخورد حسی فعال مثل بینایی، شنوایی و پراپریوسپتیو^[۱۰۹] که بواسطه استفاده از بیوفیدبک ایجاد می‌گردد، ممکن است باعث تحریک یا جذب سیناپس های بلا استفاده گردد و برای کنترل حرکتی مؤثر واقع شود و احتمالا باعث ایجاد تحریکات حسی پایدار می‌گردد و در نتیجه بهبودی عصبی عضلانی را در پی خواهد داشت [۵].

(۱۶-۲) تاثیر بیوفیدبک بر عملکرد اندام فوقانی

یکی از مهمترین اختلالاتی که در افراد دچار سکته مغزی به وجود می‌آید فلج اندام فوقانی بویژه عضلات دست می‌باشد که یکی از محوری ترین اعضای بدن برای انجام عملکرد روزمره زندگی می‌باشد؛ عملکرد دست به ساختار صحیح مفاصل، قدرت عضلات، حرکت وهماهنگی بستگی دارد. کاهش حرکت دست ثانویه به فلج نوروماسکولار، صدمات یا اختلالات عضلانی، تاندون یا سیستم عصب مرکزی می‌تواند فعالیت های روزمره زندگی، بهداشت فردی و اجتماعی، اعتماد به نفس، کسب استقلال در زندگی و کیفیت زندگی را به طور چشمگیری کاهش دهد که خود باعث عوامل مخربی مانند: افسردگی و کاهش مشارکت اجتماعی خواهد شد. در این میان اهمیت مفصل مچ به ‌عنوان یک مفصل کلیدی در حرکات اندام فوقانی و بویژه دست می‌تواند بسیار مهم باشد. وجود استابیلیتی در مچ بستری را برای بهبود حرکات انگشتان و شست فراهم می‌کند که فرد را به سمت حرکات ظریف سوق می‌دهد. در افراد همی پلژیک به خصوص افراد دچار سکته مغزی با فلج اندام فوقانی معمولا فرد گرفتار سینرژی فلکسوری می‌گردد. با رفتن اندام در الگوی فلکسیون بویژه در مفصل مچ دست عملکرد دست محدود شده و بسیار مختل می‌گردد [۵۵].

طبق بررسی های موجود مشخص شده تکنیک های توانبخشی در بازگشت عملکرد اندام تحتانی نسبت به اندام فوقانی موثرترند. در تحقیقات انجام شده گزارش شده است که اگر بهبودی بهتر عملکرد اندام فوقانی تا هفته یازدهم اتفاق نیفتد دیگر نمی توان انتظار زیادی برای بهبودی داشت [۶] .بزرگترین مشکل در پیشبرد بهینه توانبخشی بیماران با حوادث مغزی محدودیت عملکرد دست می‌باشد. اگرچه عملکرد معنی داراندام فوقانی بوضوح در بازگشت حرکات شست و انگشتان تجلی می‌یابد ولی این حرکات در افراد سکته مغزی مزمن غالبا وجود ندارد یا محدود است. ولف در پژوهشی به صورت غیر رسمی با یک هزار فیزیوتراپیست در امریکا و کانادا تماس گرفت؛ تنها یک فیزیوتراپیست گزارش داد که یک مورد در سکته مغزی (پس از یک سال) حرکت اکستنسیون انگشتان و ابداکسیون و اکستنسیون شست را پس از پیگیری درمان به دست آورده است [۵۶]. در حال حاضر بخصوص با بهره گرفتن از درمان های صرفا سنتی توانبخشی در این امر کاملا موفق نیست. ‌بنابرین‏ توسعه تکنیک های درمانی و ترکیب درمان های مختلف برای پیشرفت اندام فوقانی همی پلژیک لازم است. در توانبخشی پس از سکته مغزی و بخصوص در کاردرمانی از مدالیته های درمانی و تکنیک های مؤثری در جهت بهبودی و کسب حداکثراستقلال در عملکرد روزمره زندگی استفاده می شود، یکی از این تکنیک های کاربردی بیوفیدبک تراپی است. در توانبخشی بیوفیدبک جایگاه مهمی در درمان اختلالات نورولوژیک اندام فوقانی داشته، بخصوص در بازآموزی عضلات و افزایش ریلکسیشن عضلات اسپاستیک مؤثر است [۶]. لذا بیوفیدبک به ‌عنوان یک درمان مکمل در کنار برنامه های توانبخشی سنتی جایگاه ویژه ای دارد که در این استراتژی توانبخشی، روش جدیدی برای تهیه فیدبک بینایی و شنوایی برای تمرینات قدرتی و عملکردی برنامه ریزی شده است [۵۷].

بیوفیدبک شامل سه گام مهم است: ارزیابی، درمان و حرکت؛ ارزیابی برای شناسایی عضله یا عضلاتی که به درمان نیازمندند. درمان به انقباض عضلانی و عملکرد بهتر کمک می‌کند و حرکت از عضله و ساختارهای مرتبط در جهت عملکرد روزمره زندگی کمک می‌گیرد تا بهبودی عملکرد کلی صورت گیرد و کیفیت زندگی فرد ارتقاء یابد [۵].

۸- نظریه فرانوگرایی:

نظریه پردازان فروانوگرا، ساخت سالمندی و پیری را در گفتمان علمی و عقلانی مطرح کرده‌اند. آن‌ ها ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی زوال سن سالمندی را برجسته ساخته و اظهار عقیده نموده‌اند که در جوامع صنعتی معاصر میانسالی و پیری به لحاظ اجتماعی دگرگون شده است (مهدوی، ۱۳۷۸).

نظریه های روان‌شناختی:

۱- نظریه پیوستگی:

اشلی (۱۹۷۱ و ۱۹۷۲؛ به نقل از میشارا و رایدل، ۱۳۷۱) عقیده دارد که سالمندی آخرین مرحله زندگی ودنباله مراحل قبلی است. موقعیت‌های اجتماعی می‌تواند معرف نوعی عدم پیوستگی باشد اما سازگاری و سبک زندگی اصولاً از طریق سبک‌ها، عادات و ذوق‌هایی که در تمام طول زندگی کسب شده است تعیین می‌شود، مثلا کسانی‌که ماهی‌گیری را به کار ترجیح می‌دهند، به هنگام بازنشستگی، از این که فرصت کافی برای ماهیگیری دارند خوشحالند اما آنان که همیشه سفرهای کوتاه ماهیگیری را به بعد موکول کرده‌اند، از این سرگرمی زود خسته می‌شوند یا به طور نامعقول، در حالی که از بیکاری گله دارند، نه وقت، نه نیرو و نه پولی برای این کار پیدا می‌کنند. ‌بنابرین‏ بر اساس نظریه پیوستگی افرادی که در دوره بزرگسالی زندگی موفقیت‌آمیزی دارند، کسانی هستند که عادات، عملکردها و شیوه های مؤثر زندگی خود را از دوره میانسالی ‌به این دوره منتقل کرده‌اند. مطالعات تحقیقی طولی قابل توجهی این نظریه را حمایت می‌کند. تحقیقاتی که نشان داده‌اند متغیرهایی که در دوره میانسالی اندازه‌گیری شده‌اند، متغیرهای پیش‌بینی قوی برای عملکرد فرد در دوره بعدی زندگی می‌باشد و خیلی از ویژگی‌های روانشناختی و اجتماعی در طول فراخنای زندگی ثابت می‌ماند.

۲- نظریه روانی- اجتماعی اریک اریکسون:

شهرت اریکسون بیشتر به دلیل نوشته های عمیق درباره تحول کودک، تحول مفهوم بحران‌های هویت و تغییر و توسعه نظریه روانی- جنسی فروید است (منصور و دادستان، ۱۳۷۶).

مهم‌ترین اثر اریکسون کتاب جامعه و کودکی است. در این کتاب او هشت مرحله معروف خود را به تفصیل شرح می‌دهد و مشخص می‌کند که چگونه این مراحل به صورت‌های گوناگون و فرهنگ‌های مختلف آشکار می‌شود (فدایی، ۱۳۷۵)

نظریه اریکسون، نظریه یکپارچه‌ای از تاثیرات زیستی، فرهنگی و روانی بود. که در شکل مطلوب آن رشد فرد در هر مرحله زندگی به صورتی هماهنگ با نیازهای نسل‌های دیگر را ‌در برمی گرفت. ‌بر اساس این نظریه رشد روانی در بزرگسالی با توجه فرد به هویت (Identify) و تعلق (Intimacy) که لازمه ورود به زندگی بزرگسالی است شروع می‌شود. سپس مرحله زایایی که تولیدمثل و پرورش کودک در آن مرحله از وظایف اصلی هستند ادامه می‌یابد و سرانجام به مرحله کمال خود (Ego-integrity) در پایان زندگی خاتمه می‌پذیرد. (استورانت و واندن بوس، ۱۳۷۳). اریسکون آخرین مرحله از مراحل تحول روانی اجتماعی را مرحله شکفتگی و رشد یافتگی در مقابل نومیدی می‌دانست. به اعتقاد اریکسون، افرادی که احساس می‌کنند زندگی خود را به طور کامل سپری کرده‌اند از صفا و آرامش بیشتری برخوردارند، در حالی که فرد نومید علی‌رغم نفرت ظاهری نسبت به زندگی، خواستار آن است که بار دیگر بخت یک زندگی دوباره به او داده شود تا همه چیز را از سرگیرد (منصور، دادستان، ۱۳۷۶).

به اعتقاد اریکسون هدف از آخرین مرحله تحول، کسب معرفت و دانایی، در برخورد با مرگ، احساس مثبت داشتن و در زندگی وارسته بودن است. معرفت ‌و دانایی از طریق یکپارچه ساختن بینش‌هایی که فرد در گذشته داشته و اکنون کسب ‌کرده‌است با توجه به جایگاهی که در جریان زندگی دارد کسب می‌شود. آن‌هایی که به طور مؤثر با این مرحله برخورد نکرده باشند ممکن است شدیداًً نسبت به مرگ احساس ترس داشته یا احساس نومیدی کنند. تلخی و تنفر شدیدی را از خود بروز داده و احساس می‌کنند زمان بیش از اندازه کوتاه است. چنین افرادی در طول سال‌های پایانی زندگی خود مستعد ابتلا به افسردگی، هیپوکندری و پارانویا هستند (کامرا، ۱۹۹۵).

اریکسون با تحلیل شخصیت‌هایی چون هیتلر و ماکسیم گورکی به اهمیت رویدادهای زندگی و تاثیر تعاملی تجربیات با ساخت‌های زیستی- روانی و انتقال تصویر والدینی به تصویر انسانیت در فرد توجه ‌کرده‌است (اریکسون، ۱۹۶۳).

افسردگی

افسردگی چیست؟

ما در زبان روزمره، از کلمه « افسردگی » جهت توصیف ترکیبی از احساسات غمگینی، ناکامی، نا امیدی، و شاید رخوت و ‌بی‌حالی استفاده می‌کنیم اما زمانی که در می یابیم پزشکان، روانپزشکان، و روانشناسان بالینی این کلمه را به شیوه ای متفاوت به کار می‌برند. سر در گم می‌شویم. از دید آنان افسردگی، حالتی است که به درمان ویژه ای نیاز دارد. .

بعضی افراد ممکن است چنین تصور کنند که افراد افسرده تن پرور، خود خواه و یا اهل تمارضند. و آنان را با چنین عباراتی نصیت می‌کنند: « سعی کن خودت را جمع و جور کنی» یا « خودت را از این حالت خارج کن، به آن بدی که فکر می کنی نیست.» ( بلاک برن، ۱۳۸۰).به طور کلی افسردگی رایجترین اختلال روانی است که در سال‌های اخیر به شدت افزایش داشته است.افسردگی یک حالت خلقی و پایدار است که می‌تواند جنبه‌های مختلفی از زندگی فرد را در برگرفته و در آن ها تداخل نماید.افسردگی با احساس بی ارزشی وگناه افراطی و تنهایی یا غمگینی و تردید در کفایت خود مشخص می‌گردد.افکار خودکشی نیز ممکن است وجود داشته باشد.افسردگی معمول ممکن است از چند دقیقه تا چند روز طول بکشد.همه افراد گاهی احساس دلتنگی و غم می‌کنند.این احساس جزء طبیعی موجود انسانی است.از سوی دیگر نوعی از افسردگی که تشدید یافته و برای دوره های زمانی بیشتری تداوم می‌یابد می‌تواند شکل ناسازگارانه ای از افسردگی بوده و متفاوت با افسردگی ((روزمره)) باشد. افسردگی عللی نظیر فقدان های قابل توجه و انتظارات غیر واقع بینانه و یا فقدان کنترل برمحیط و نهایتاً ناکامی درک شده می‌تواند داشته باشد.(رزنهان و سلیگمن ۱۹۹۸٫).

تاریخچه افسردگی :