تاریخچۀ موضوع

در زیر تاریخچۀ مختصری از متغیرهای مورد مطالعه در پژوهش آورده می‌شوند.

۲-۲-۹ تاریخچۀ مواد مخدر منجمله شیشه

نژاد انسانی همیشه به دنبال چندین هدف در زندگی خود از قبیل رهایی از درد، تسلط بر دیگران و مواردی از این قبیل بوده است. ‌در مورد رهایی از درد، او به ارزش موادی که او را از این درد و رنج می رهاندند پی برد. (برایسون و فراست^[۳۰۶]، ۲۰۱۲) در کتاب خود در بارۀ تاریخچۀ مواد مخدر اینگونه بیان می‌کنند:

اپیوم^[۳۰۷] یا تریاک احتمالاً اولین ماده ای بوده است که در سومر^[۳۰۸] (قدیمی‌ترین تمدن شناخته شده) در حدود ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به کار می رفته است، سومریان این اجازه را داشته اند که محصولات زیاد که بدون شک تریاک یکی از آن ها بوده است کشت و ذخیره کنند، این ماده نه تنها برای درد بلکه برای لذت و خواب هم به کار می رفته است…. تریاک در طی سال‌های ۱۲۹۲ تا ۱۵۵۰ قبل از میلاد مسیح به مصر آورده شد، گفته می شود که فراعنه آن ها را در باغ های خود می کاشتند و این ماده در نقاشی های باستان به تصویر کشیده شده است، کاربرد «پاپی»^[۳۰۹] برای کاهش رنج و فراموشی غم ها در ایلیاد و اودیسه هومر^[۳۱۰] هم شرح داده شده است…. پزشکان یونان هم کاربرد این ماده را در آثار خود شرح داده‌اند. (صص ۴-۳)

با گذشت زمان انواع مختلف مواد مخدر و با اثرات جدید روی کار آمدند. بنا به گفتۀ برایسون و فراست (۲۰۱۲)، به تدریج و با گذشت زمان پزشکان بخصوص در ارتش ‌به این نکته پی بردند که انرژی و تحمل از ماده ای به نام کوکائین ایجاد می شود و از آن برای خود و سربازان استفاده کردند، البته پزشکان دیگری هم بودند که با دسترسی عمومی افراد به اینگونه مواد جنگیدند.

اشنایدر^[۳۱۱] (۱۹۷۴، به نقل از کرینگ و همکاران، ترجمه شمسی پور، ۱۳۸۸)، در بارۀ تاریخچۀ تولید آمفتامین ها چنین بیان می‌کند:

در دهۀ ۱۹۲۰، داروشناس آمریکایی چینی تبار به نام کو کیوئی چن^[۳۱۲] در جستجوی درمانی برای آسم، توصیف داروها را در چین باستان مطالعه کرد. وی دریافت که از برگ های یک درختچۀ بیابانی به نام ماهو آنگ^[۳۱۳] (از خانواده افدرا) به عنوان دارویی مؤثر بارها تمجید شده است. چِِن پس از تلاش نظام مند توانست الکالوئیدی به نام افدرین را از این گیاه جدا کند که واقعاً در درمان آسم بسیار مؤثر از آب درآمد. اما اتکا ‌به این درختچه برای به دست آوردن دارو چندان ثمربخش قلمداد نشد، و به همین دلیل تلاش ها برای ساخت جایگزین مصنوعی شروع شد. آمفتامین ها نتیجۀ این تلاش ها بود. اولین آمفتامین، یعنی بنزدرین^[۳۱۴] در سال ۱۹۷۲ به طور مصنوعی ساخته شد و آمفتامین های دیگر مدت کوتاه پس از آن ساخته شدند…. (ص ۳۹۴)

ترکیبات آمفتامین و از جمله متامفتامین از انواع جدید مواد مخدر هستند که به صورت جهانی و منجمله در ایران به معضل بزرگی تبدیل شده است. بر اساس گفتۀ کرینگ و همکاران (۲۰۰۷، ترجمۀ شمسی پور، ۱۳۸۸)، «مت آمفتامین در شکل کریستالیِ شفاف خود، معمولاً «مت کریستالی» یا «یخ^[۳۱۵] » گفته می شود که هَوَس آن بسیار شدید است و اغلب چند سال پس از قطع مصرف آن ادامه می‌یابد» (ص ۳۹۶). بنا به گفتۀ سادوک و سادوک (ترجمه رضاعی، ۱۳۸۷)، «آمفتامین ها در بریتانیا، استرالیا، آسیا، و چندین کشور اروپای غربی پس از حشیش و ماری جوانا رایج ترین داروی غیرمجاز هستند» (ص ۵۰۹). کاربرد متامفتامین مشکل رو به گسترش و قابل توجهی در آمریکا است (آنجلینا و همکاران، ۲۰۰۰) و یا مؤسسه‌ ملی راهکارهای کنترل مواد مخدر^[۳۱۶] (۲۰۰۳) اعلام می‌دارد که کاربرد متامفتامین در آمریکا به صورت اپیدمی درآمده و هم اکنون مشکل برجسته در بین مواد مخدر دیگر است که بیشتر هم بر نواحی روستایی و نیمه روستایی تأثیر گذاشته است. فارل و همکاران (۲۰۰۲)، در کتاب خود ‌در مورد تاریخچۀ مت آمفتامین در نواحی آسیا اینگونه بیان می‌کنند:

…. گذشته از ژاپن، امروزه در دیگر نواحی از قبیل چین، اندونزی، مالزی، فیلیپین، سینگاپور و تایلند هم مصرف مت آمفتامین به معضل اجتماعی تبدیل شده است…. در تایلند، مت آمفتامین اولین بار به صورت فرآوردۀ دارویی به نام «متدرین»^[۳۱۷] در دسترس بوده است که به تدریج در بین رانندگان کامیون، کارگران کارخانه، و دیگر ‌گروه‌های حرفه ای به نام «یاما»^[۳۱۸] با نقش سر اسب بر روی قرص محبوب شد و در نهایت منجر به کنترل های حکومتی بر روی این ماده شد. (صص ۱۱-۱۰)

یکی از عوامل شیوع باور نکردنی مصرف مت آمفتامین در سطح جهانی سهولت ساخت آن است. بر اساس گفتۀ کرینگ و همکاران (ترجمه شمسی پور، ۱۳۸۸)، «زمانی مواد شیمیایی لازم برای ساخت مت آمفتامین مانند افدرین به راحتی در دسترس بود، تصویب قوانینی مانند حکم سال ۱۹۹۶ در بارۀ کنترل مت آمفتامین باعث کاهش عرضۀ این ماده شد اما افدرین کاذب^[۳۱۹]، مادۀ مشترک در بسیاری از داروهای ضد احتقان بدون نسخه، جایگزین آن شد که به راحتی در دسترس عموم می‌باشد» (ص ۳۹۷).

۲-۲-۱۰ تاریخچۀ ذهن آگاهی

خلاقیت از دیدگاه روانشناسی، پدیدار شدن تلفیقی از اندیشه­ های نو به وسیله شهودگرایی از منابع ناشناخته تعریف شده است. از تعریف­های عنوان شده درباره خلاقیت ‌می‌توان نتیجه گرفت که درمورد مفهوم خلاقیت، یک توافق عمومی، ولی کند در شرف ظهور است. علی­رغم توافق عمومی محدود، درمورد تعریف نظری و عملیاتی خلاقیت، این اعتقاد که خلاقیت مفهومی چند بعدی است در حال تکوین است، ‌می‌توان خلاقیت را تولید ایده­ ها، رهیافت­ها و مفاهیم اصیل، بدیع و جدیدی دانست که از رفتار­ی انطباق پذیر برخوردار باشد. پاره­ای از محققان می­گویند: تاکنون کوشش­های بسیاری برای تعریف خلاقیت صورت گرفته است.

در جهان بینی مازلو از «نیاز به شکوفایی» به عنوان بالاترین نیاز یاد شده است؛ سقراط ، توانایی یک شاعر را نه هنر، بلکه الهام می­داند؛ جان دیویس در توصیف تفاوت و تشابه کار دانته و هنرمند می­گوید: در هر دو گروه، تفکری عاطفی و احساساتی وجود دارد که خمیر مایه آن ها، دربرگیرنده ایده­ ها یا معانی قابل تحسین است. هر دو به الهام یعنی آمیختگی نهایی ایده­ ها در ذهن نیمه آگاه متکی هستند، توماس کارلایل معتقد است که بخشی از فعالیت­های ذهنی دربرگیرنده تفکر عقلانی و بخش دیگر شامل فعالیت­های ذهن ناخودآگاه است که به طور مبهم درک شده یا در برابر آن کنترل نداریم. وی می­گوید: « ناحیه تعمق در زیر ناحیه بحث ‌و استدلال آگاهانه قرار داشته، در عمق ساکت و اسرارآمیز این ناحیه، نیرویی حیاتی نهفته است. اگر چیزی بخواهد خلق بشود، باید در این ناحیه قرار داشته باشد. بروستر می­گوید: فرایند خلق و ابداع همان فرایند تغییر، فرایند رشد و فرایند تکامل است که در حیات ذهنی ما رخ می­دهد( باباپور،۱۳۷۸ص۳۷).

۲-۱۷-۲-۲- خلاقیت از دیدگاه سازمانی

خلاقیت در فرهنگ مدیریت و سازمان؛ یعنی به کارگیری توانایی ذهنی برای ایجاد یک تغییر هدفدار در جهت بهبود یا ارتقای کمی و کیفی فعالیت­های سازمانی است. به لحاظ شتاب تغییرات فنی و رقابت جهانی توانایی سازمان در توسعه و ارائه محصولی جدید، دارای تأثیری مهم بر عملکرد بلندمدت سازمان است و خلاقیت می ­تواند نقش مهمی رادر این عرصه ایفا کند. همچنین ، خلاقیت در سازمان دارای نقش و تأثیراتی نظیر افزایش کیفیت راه حل مسائل تحریک و ارتقای نوآوری، افزایش انگیزه و تعهد در سازمان و افزایش عملکرد مؤثر تیم­هاست. چنین تصویری از آینده، ما را به سوی شناخت خلاقیت و تسری آن در سازمان رهنمون می­ کند(مام فورد،۲۰۰۰،ص۱۵۸ ).

خلاقیت یعنی ارائه فکر و طرح نوین برای بهبود و افزایش کمیت یا کیفیت فعالیت­های سازمان؛ برای مثال افزایش بهره ­وری، افزایش تولیدات یا خدمات، کاهش هزینه­ ها ارائه تولیدات یا خدمات از روش بهتر، رسیدن به تولیدات یا خدمات جدید و ….

روبرت جی اسنبرگ و لینداای اوهارا در بررسی­ های خود، شش عامل را در خلاقیت افراد مؤثر دانستند؛

الف) دانش: داشتن دانش پایه­ای در زمینه­ای محدود و کسب تجربه و تخصص در سالیان بسیار

ب) ‌توانایی عقلانی: توانایی ارائه ایده خلاق از راه تعریف مجدد و برقراری ارتباطات جدید در مسائل؛

ج) سبک فکری: افراد خلاق معمولا در برابر روش ارائه شده از سوی سازمان و مدیریت ارشد، سبک فکری ابداعی را برمی­گزینند.

د)انگیزش: افراد خلاق برای به فعل درآوردن ایده­های خود برانگیخته می­شوند.

ه) شخصیت: افراد خلاق ویژگی­های شخصیتی­ای مانند؛ پی­گیر بودن، مقاوم بودن در برابر فشارهای بیرونی و داخلی و نیز مقاوم بودن در برابر وسوسه­های هم رنگ جماعت شدن دارند.

و) محیط کار: افراد خلاق در داخل محیط­های حمایتی بیشتر امکان ظهور می­یابند.

این محققان مشخص کردند که عمده­ترین دلیل کارایی نداشتن برنامه ­های آموزش خلاقیت، تأکید صرف این برنامه­ ها بر اندیشه خلاق به عنوان یکی از شش منبع مؤثر در خلاقیت است(اسحاقی، ۱۳۸۷،ص۱۴و۱۵). اما به هر حال استنبرگ، خلاقیت را شامل برقرار کردن ارتباطات جدید، دیدن چیزها با روشی جدید و تعریف جدید مسائل می­داند.

جورج اف نلر در کتاب هنر و علم خلاقیت برای خلاقیت، مراحل چهارگانه آمادگی، نهفتگی، اشراق و اثبات را ذکر ‌کرده‌است از این دید افراد خلاق نخست با مسئله یا یک فرصت آشنا شده و سپس از راه جمع ­آوری اطلاعات با مسئله یا فرصت موردنظر درگیر می­شوند. در مرحله بعد، افراد خلاق روی مسئله تمرکز ‌می‌کنند. در این مرحله فعالیت سودمندی صورت نمی­گیرد و فرد در نظم دادن به اندیشه­ ها، تجربه ها و زمینه ­های پیشین خود با هدف رسیدن به یک ایده نو می­ کوشد. درگیری ذهنی عمیق فرد، خودآگاه و ناخودآگاه فراهم کردن فرصت برای اندیشیدن بر هر مسئله به خلق و ظهور ایده­های نو می­انجامد. در نهایت، فرد خلاق درصدد بر­می ­آید صلاحیت و پتانسیل ایده خویش رابه اثبات برساند (اسحاقی،سیدحسین،۱۳۸۷،ص۱۵).

صاحب نظران مدیریت توافق جمعی ‌در مورد چیستی این موضوع ندارند و هر کدام به زعم خود تعریف متفاوتی از خلاقیت ارائه کرده ­اند. اگرچه هنگامی که این تعریف در حیطه سازمان انجام می­ شود، در مفهوم دانشی که منجر به تولید کالا، فرایند یا ارائه خدمات جدید به منظور اقزایش سود رقابتی و تامین نیاز مشتری می­ شود مشترک است.

بر اساس برآیند این تعاریف، ‌می‌توان خلاقیت را نوعی تفکر به شمار آورد که برآیند نیروهای تعقلی و تخیلی فرد است و محدودیت­های موجود را در می­نوردد؛ تا ایده­های نو ابداع کند؛ به تولید کالا، فرایند یا خدمات جدید می­انجامد و موجب سودآوری سازمان شده و بقای آن را تضمین می­ کند(قرانی پور و پولادی،۱۳۸۵).

۱۸- ۲- ۲- نظریه­ های خلاقیت

تاکنون به اجمال پیرامون ماهیت خلاقیت و مفاهیم مرتبط، مطالبی ارائه شد و اکنون مناسب است به طرح دیدگاه­ های مربوط به خلاقیت بپردازیم. دیدگاه یا نظریه، معمولاً نقطه نظر و دانشی است که درباره یک موضوع شکل گرفته است. در خلاقیت دیدگاه ­ها یا نظریه­ های متفاوتی وجود دارد که هر یک به جوانب مختلف خلاقیت پرداخته­اندکه عبارتند از(نلر،ترجمه مدد،۱۳۶۹):

1. نظریه های فلسفی خلاقیت

   1. نظریه­ های جهان باستان

الف- آفرینش­گری(خلاقیت) به عنوان الهام خدایی: یکی از قدیمی­ترین مفاهیم آفرینش­گری دایر بر این است که آفرینش­گر، از الهام خدایی برخوردار است. این مفهوم عمدتاًً به وسیله افلاطون عنوان شد که اعلام داشت، هنرمند در لحظه آفرینش، به دلیل این که در کنترل خود نیست عامل نیرویی برتر می­ شود و…

ب- آفرینش­گری به عنوان دیوانگی: سنت دیگری که به دوران باستان برمی­گردد آفرینش­گری را طبیعتاً شکلی از دیوانگی تلقی می­ کند. این دیدگاه خودجوشی و غیرعقلایی بودن ظاهری آفرینش­گری را نتیجه جنون می­داند.

۲-۱ نظریه­ های جدید فلسفی

۱-۱۰- اختلال احتکار

اختلال احتکار یا ذخیره کردن با مشکل مداوم دور انداختن اموال یا دل کندن از آن ها، صرف نظر از ارزش واقعی آن ها، در نتیجه نیاز خیالی نیرومند به ذخیره کردن اجناس و ناراحتی مرتبط با دور انداختن آن ها مشخص می شود. اختلال احتکار با جمع کردن طبیعی تفاوت دارد. برای مثال، نشانه های اختلال احتکار به انباشته شدن تعداد زیادی اموال منجر می شود که به قدری مکان های زندگی را پر می‌کند و به هم می ریزد که از مصرف آن ها به طور قابل ملاحظه ای چشم پوشی می شود. نوع اکتساب افراطی اختلال ذخیره کردن، که اغلب اما نه همه افراد مبتلا به اختلال ذخیره کردن را توصیف می‌کند، از جمع‌ آوری، خریدن، یا دزدیدن بیش از حد اجناس تشکیل می شود که مورد نیاز نیستند یا جایی برای نگهداری آن ها وجود ندارد(انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۱۳).

برای سنجش احتکار از مقیاس بعدی صفات احتکار که شامل پنج سوال است و تجمع اشیا که به نظر افراد دیگربیش از حد است و مشکل در دور انداختن اشیا را می سنجد از ازمودنی خواسته می شود که به هر سوال با بهره گرفتن از یک مقیاس پنج درجه ای (صفر=اصلا تا چهار=بی نهایت)پاسخ دهد. دامنه نمرات این پرسشنامه صفر تا بیست می‌باشد ونمره بیش از هشت نشان دهنده ی تمایلات شدید احتکار است.

۱-۱۱- باورهای وسواسی

باور وسواسی شامل کمال گرایی و انعطاف ناپذیری می‌باشد. افراد دارای صفات وسواسی اشتغال فکری قابل توجه با جزئیات، نظم قوانین و برنامه ها دارند. آن ها علاقه و تعهد شدید به کار احساس می‌کنند. اما کمال گرایی آن ها اغلب مانع تکمیل کارها می شود. آن ها اشتغال فکری با الگوهای غیر قابل کنترل از افکار و اعمال را دارند و این اشتغال فکری گاهی در عملکرد اجتماعی و شغلی دخالت می‌کند(برهمند، ۱۳۸۷).

در پژوهش حاضر باورهای وسواسی نمره ای است که فرد در پرسشنامه ی باورهای وسواسی لیتون^[۲۴](۱۳۸۸)، در زیر مقیاس های مسئولیت، کمال گرایی و کنترل افکار کسب می‌کند. نمرات بین ۵/۱ تا ۵/۲ انحراف معیار به عنوان سطح زیاد و بالاتر از ۵/۲ به عنوان سطح شدید باورهای وسواسی در نظر گرفته شده است.

۱-۱۲- عدم تحمل بلاتکلیفی

عدم تحمل بلا تکلیفی به صورت باورهایی در زمینه ضرورت یقین و قطعیت، پتانسیل مقابله با تغییرات غیر قابل پیش‌بینی، و کارایی مناسب در موقعیت هایی که ماهیت گنگ و مبهمی داشته باشد تعریف شده است(ربیعی و خرم دل، ۱۳۹۳). عدم تحمل بلاتکلیفی به عنوان یک سوگیری شناختی تعریف شده است. که بر چگونگی دریافت، تفسیر و پاسخ دهی به موقعیت های نامطمئن در یک سطح شناختی، هیجانی و رفتاری تاثیر می‌گذارد. به طور اختصاصی، عدم تحمل بلاتکلیفی خود را از طریق تمایل بیش از اندازه به پیدا کردن راه حل های فشارزا و عذاب آور نشان می‌دهد. باور به اینکه وقایع غیر منتظره، منفی هستند، باید مورد اجتناب واقع شوند و فکر اینکه، نامطمئن بودن ‌در مورد آینده، چندان هم بد نیست. علاوه بر این عدم تحمل بلاتکلیفی، وقتی که با یک موقعیت نامطمئن مواجه هستیم، منجر به ناتوانی در انجام کار می شود(ابوالقاسمی، ۱۳۹۲).

در این پژوهش برای سنجش تحمل بلاتکلیفی از مقیاسی که توسط فریستون^[۲۵] و همکاران(۱۹۹۴)، برای سنجش میزان تحمل افراد در برابر موقعیت های نامطمئن و حاکی از بلاتکلیفی طراحی شده است استفاده می شود.این ابزار۲۷ سوال دارد و بر روی یک مقیاس ۵ درجه ای به سوالها پاسخ داده می شود. در پژوهش حمیدپور، اندوز و اکبری اعتبار با روش آلفای کرونباخ برابر ۸۸/۰ واعتبار بازآزمایی برابر ۷۶/۰ به دست آمد. همسانی درونی در این پژوهش برای این پرسشنامه ۸۹/۰ برآورد شده است.

۱-۱۳- باورهای فراشناختی

فلاول(۱۹۷۹)، فراشناخت را به عنوان هر گونه دانش یا فرایند شناختی که در ارزیابی، نظارت یا کنترل شناخت مشارکت دارد تعریف می‌کند(ربیعی و خرم دل، ۱۳۹۳). فراشناخت یک مفهوم چند بعدی است که شامل دانش(مانند باورهای مثبت و منفی)، پردازش و راهبردها(نشخوار فکری، نگرانی، سرکوبی و یا ارزیابی مجدد) می شود که ارزیابی، نظارت یا کنترل شناخت را بر عهده دارند. نظریه پردازان فراشناختی بین دو جنبه فراشناخت تمایز قائل اند. این دو جنبه عبارتند از:۱) دانش فراشناختی ۲) تنظیم فراشناختی.

دانش فراشناختی، باورهایی است که افراد درباره معنای شناخت و افکار خود دارند. دانش فراشناختی ذر حیطه اختلالات هیجانی می‌تواند مثبت یا منفی باشد. تنظیم فراشناختی، به دامنه ای از راهبردها اشاره دارد که فرایند پردازش اطلاعات را تسهیل و یا با مشکل مواجه می‌کند، به عبارت دیگر پاسخ هایی هستند که افراد برای کنترل فعالیت های سیستم شناختی شان به کار می‌برند(ربیعی، ۱۳۹۰).

در این پژوهش برای سنجش باورهای فراشناختی در نمونه مورد نظر از پرسشنامه فراشناختی ولز که یک مقیاس ۳۰ سوالی خود گزارشی است که حیطه های فراشناختی زیر را در پنج مقیاس جداگانه اندازه گیری می‌کند:۱)باورهای مثبت درباره ی نگرانی ( مانند نگرانی به من کمک مکند تا با مسائل مقابله کنم ).باورهای منفی دربارۀ نگرانی که با کنترل ناپذیری و خطر مرتبط هستند ( برای مثال,وقتی نگرانی ام شروع می شود نمی توانم جلوی آن را بگیرم ). ۳) اطمینان شناختی ضعیف ( برای مثال,حافظه ضعیفی دارم). ۴) لزوم کنترل افکار ( برای مثال,ناتوانی در کنترل افکارم نشانه ی ضعف من است) ۵) خوداگاهی شناختی( برای مثال به نحوه کارکرد ذهنم توجه زیادی دارم). سوالات برروی یک مقیاس لیکرتی از موافق نیستم=۱ تا کاملا موافقم=۴ پاسخ داده می شود. استفاده می شود.

فصل دوم:

مبانی نظری پژوهش

در این فصل ابتدا به بررسی اختلال وسواسی-اجباری و اختلالات مرتبط با آن یعنی اختلال وسواسی-جبری،اختلال بدریخت انگاری بدن واختلال احتکارخواهیم پرداخت..سپس بعد از تشریح کامل این سه اختلال به بررسی سه مفهوم روان شناختی یعنی باورهای وسواسی،عدم تحمل بلاتکلیفی و فراشناخت که رابطه عمیقی با اختلالات وسواس دارند می پردازیم.

۲-۱ – اختلال وسواسی-جبری

همه ما حداقل گاهی اوقات افکار ناگوار و نامعقولی داریم.افراد بسیاری گاهی اوقات افکاری این چنین دارند:(ممکن است نسبت به کسی که دوستش دارم خشونت نشان دهم)، (آیا کاملا مطمئن هستم که تمام درها و پنجره ها را قفل کرده ام؟)، (آیا شیر آب را بستم؟)ما اکثرا وقتی این افکار واقع می‌شوند،توجه کمی به آن ها می‌کنیم و در صورت وقوع آن ها،فورا آن ها را از سر بیرون می‌کنیم.ولی افراد مبتلا به اختلال وسواسی-جبری(OCD) این گونه نیستند.خصیصه اصلی اختلال وسواسی-جبری وجود وسواس های فکری یا عملی مکرر و چنان شدید است که رنج و عذاب قابل ملاحظه ای برای فرد همراه دارد.این وسواس های فکری یا عملی سبب اتلاف وقت می‌شوند و اختلال قابل ملاحظه ای در روند طبیعی زندگی فرد،کارکرد شغلی،فعالیت های معمول اجتماعی،کارکرد تحصیلی یا روابط فرد ایجاد می‌کنند.بیمار مبتلا به اختلال وسواسی-جبری ممکن است فقط وسواس فکری،فقط وسواس عملی و یا هر دوی آن ها را با هم داشته باشد.

۷٫ پیشگویی منفی: پیش‌بینی می کنید که اتفاقات بدی برای شما خواهد افتاد. اعتقاد دارید که فاجعه و چیزهای بد همین حالا قرار است اتفاق بیفتند.

۸٫ مبالغه کردن: اشتباهاتتان را بیشتر از آنچیزی که هستند می بینید در حالی که جنبه‌های خوب را کمتر برآورد می کنید. مثلا من اشتباه بزرگی کردم و دوستم هرگز مرا نخواهد بخشید!(نیلین،۲۰۰۲).

۹٫ جدی گرفتن شدید احساسات: فکر می کنید احساسات شما عین واقعیت هستند

۱۰٫ بایدها: مثلا من باید شخص خوبی باشم، باید همه مرا دوست داشته باشند.

۱۱٫ برچسب زدن: من بازنده هستم! من شخص کسل کننده ای هستم!

۱۲٫ سرزنش کردن خود: برای چیزهایی که کنترل آن ها به دست خودتان نبوده، خودتان را سرزنش می کنید. اگر فرزندتان شیطنت می‌کند به خود می گویید من بلد نبودم چطور تربیتش کنم(نیلین،۲۰۰۲).

• 1. سلسله مراتب تفکر

معمولا در شناخت درمانی ،سه سطح شناخت مورد ارزیابی قرار می‌گیرد: (فرهودیان،۲۰۰۲).

۲-۱۹-۱- افکار خود آیند : اینافکارزمانیکهشخصدریکچهارچوبذهنیمنفیقراردارد،سریعابهطورخودکاروغیرارادیبه ذهن می‌آیند.افکار خود ایند می‌توانند توسط وقایع بیرونی (دیررسیدنبهیکجلسه : آنهادرموردمنبدفکرخواهندکرد .نظرمراموردتوجهقرارنخواهندداد.مناحتراممراازدستخواهمداد )،یاوقایعدرونی (تپشقلب :مندارمدچاریکحملهقلبیمیشوم،بهزودیخواهم مرد ،وای خدای من!)،برانگیخته شوند .از طریق پرسیدن ” اکنون در ذهن شما چه می گذرد ” می توان به افکار خود آیند فرد دسترسی پیدا کرد.

۲-۱۹-۲- فرض ها / قوانین زیر بنایی :مجموعه ای از استاندارد ها هستند که قوانین ما را ایجاد می‌کنند.

فرض مثبت : اگر سخت کار کنم در زندگی موفق خواهم بود ، فرضمنفی : اگرمندریکزمینهضعیفعملکنم،فردیشکستخوردهخواهمبود.

فرض های زیر بنایی اغلب با ساختار “اگر ….. پس ” یا ” اگرنه ….. پس ” شناختهمیشوند (اگرمنمورداحترامدیگرانواقع نشوم،هرگزنمیتوانمبهخودماحترامبگذارم ).

تا زمانی که مفاد این قوانین ،استانداردها و فرضیه های مثبت ،برآورده می‌شوند ، افراد با ثبات و سازنده باقی می مانند و ‌به این ترتیب از فعال کردن باورهای مرکزی منفی خود درآخرکاراجتنابمیکنند.فرضهایزیربناییمربوطبهیکموقعیتخاصنمیشوند.

۲-۱۹-۳- باورهای مرکزی ( طرحواره ها) : اینهاباورهایزیربناییمادرموردخودمان،دیگرانوجهانپیرامونمانهستندکهبهماکمکمیکنندتاتجربیاتزندگیمانرادرککنیم . معمولاباورهایمرکزیازطریقتجربیاتیادگیریاولیهفردشکلمیگیرندوتبدیلبهوسیلهایبرای شکل گیری دیدگاه های ما می‌شوند.

بک^[۴۰](۱۹۹۵) پیشنهاد می‌کند که باورهای مرکزی می‌توانند به دو طیف گسترده ی درماندگی (من ضعیف هستم ) و منفور بودن (من ناخواستنی هستم) تقسیم شوند(فرهودیان،۲۰۰۲).

۲-۲۰- روش های فراخوانی افکار خودآیند(اتوماتیک) منفی

۱٫سوالات مستقیم:پرسش مستقیم به صورت« در ذهن شما چه می گذشت؟» و نه پرسش هایی مثل: « در آن موقع به چه فکر می کردید؟»، به طور آشکار، ساده ترین شیوه برای نتوجه ساختن بیمار به جریان پردازش اطلاعات به طور غیر هوشیارانه درونی و فراخوانی افکار خودآیند منفی است(لطافتی بریس،۱۳۸۹).

۲٫پرسش گری سقراطی:اگر سوالات مستقیم برای آشکار کردن افکار منفی و کلیدی مفید نباشد، از سوالات استقرایی که گاهی اوقات «اکتشاف هدایت شده» نیز نامیده می شود، استفاده می‌گردد. درمانگر باید به دقت عمل کند ‌و سوالات عمل کند و سوالات مناسبی را مطرح سازد بدون این که بیمار را به طرف پاسخ راهنمایی کرده باشد.

۳٫بحث و گفت و گو درباره ی تجربه ی هیجانی اخیر: موقعیتی را که با اضطراب یا افسردگی او بوده است و آن را به خوبی به خاطر دارد، یادآوری می‌کند. بیمار واقعه را توصیف می کند و درمانگر افکاری را که با شروع و دوام آن مرتبط اند شناسایی می‌کند. این کار از طریق پرسش سوالاتی نظیر آن چه در زیر آمده است امکان پذیر است.

• • در آن موقع چه چیزی به ذهنتان آمد؟

• فکر خاصی به ذهنتان رسید؟

– وقتی شدیداً مضطرب شدید، بدترین چیزی که فکر می کردید ممکن است اتفاق بیافتد، چه بود؟(لطافتی بریس،۱۳۸۹).

۴٫افزایش شدید تنش جسمی:به بیماران میتوان آموزش داد از طریق تمرین آرام سازی، از تشدید تنش جسمی یا شروع حمله ی ناشی از وحشت زدگی، مطلع گردند، بیمار می‌تواند از این افزایش تنش همانند تغییر حالات روانی، به عنوان نشانه هایی برای توجه و وارسی افکار غیر ارادی خود استفاده کند درمانگر با مشاهده ی افزایش تنش در جسله ی درمان می‌تواند به افکار اتو ماتیک بیمار پی برد.

۵٫تصویر سازی ذهنی یا تخیل: چنان چه سوالت استقرایی در جهت شناسایی افکار غیر ارادی سودمند نباشد، استفاده از تصویر سازی ذهنی برای باز آفرینی یک موقعیت می‌تواند مفید باشد. بیمار باید یک موقعیت را تا جایی که می‌تواند، به وطر صریح در ذهن خود، باز آفرینی کند و پس از چند دقیقه، درمانگر ‌در مورد افکار همراه با یان تجسم ذهنی سوال نماید(لطافتی بریس،۱۳۸۹).

۶٫ تغییر خلق در جلسه:در جلسه درمان، معمولا خلق منبع مفیدی برای افکار منفی است. وقتی در جلسه، تغییری در خلق منبع مفیدی برای افکار منفی است. وقتی در جلسه، تغییری در خلق بیمار به وجود آمد، درمانگر این تغییر را به بیمار خاطر نشان می‌کند سپس از او می پرسد:

– چه فکری به ذهنت رسید؟

– یا راجع به چه موضوعی یا مطلبی فکر می کردی؟

۷٫ ایفای نقش^[۴۱]: برای باز آفرینی یک موقعیت به طور زنده، به منظور دسترسی به افکار منفی مربوط به آن، ایفای نقش از تجسم ذهنی مناسب تر است. از این روش می توان در موقعیت روابط مشکوک با دیگران نیز استفاده کرد. در این حالت، درمانگر نقش کسی ررا که مراجع مشکلات را با او تجربه ‌کرده‌است، باز ی می‌کند.

۸٫ محقق کردن معنای^[۴۲] یک رویداد: بیماران اغلب چنان ‌در مورد رویداد ها صحبت می‌کنند که گویی این رویدادها سبب بروز ناراحتی و احساس های نا خوشایند در آن ها شده است. درمانگر با مشخص ساختن معناهای شخصی، افکار مربوط به موقعیت را فراخوانی می‌کند. مثلا وقتی که کار فرما، با توجه به روش اهانت آمیز صحبت می‌کند برای تو چه معنی دارد؟(لطافتی بریس،۱۳۸۹).

۹٫ ثبت افکار روزانه(DTR^[43]): کار کردن با این جدول به مراجع اجازه می‌دهد تا انواع افکار خود را باز بینی کند.

۱۰٫ پیشنهاد معکوس(متضاد)^[۴۴]: تکنیکی که برای آشکار سازی افکار مربوط به عزت نفس پایین کمک می‌کند، عبارت است از مطرح کردن پیشنهاد مخالف و متضاد اعتقاد یا فکری که بیمار ‌در مورد حادثه ها یا پدیده‌های مشخص دارد(لطافتی بریس،۱۳۸۹).

۲-۲۱-مراحل تشخیص افکار خودآیند( اتو ماتیک) منفی

به طور کلی برای تشخیص افکار اتو ماتیک منفی، لازم است سه مرحله ی زیر را طی کنیم: (لطافتی بریس،۱۳۸۹).

۱٫تشخیص هیجان های ناخوشایند.

۲٫ تشخیص موقعیتی که این هیجان ها در آن اتفاق می افتد.

۳٫ تشخیص افکار اتو ماتیک مربوط به آن هیجان(لطافتی بریس،۱۳۸۹).

بخش چهارم:

پیشینه پژوهش

۲-۲۲-تحقیقات انجام شده در داخل

ثانیاًً –مسئولیت تضامنی ظهرنویس به تبعیت متعهد فوت شده تبدیل به حال نمی شود ولی اگر ظهرنویس فوت نمایددین فقط نسبت به اوحال می‌شود وحال شدن دین ظهرنویس هم تاثیری در مسئولیت متعهد ندارد و در صورتی که دارنده سفته پس از فوت ظهر نویس طلب خود را از ترکه متوفی دریافت نماید فقط در تاریخ سررسید می‌تواند واخواست عدم تأدیه به نام متعهد بنماید».( امیرهوشنگ ساسان نژاد، مجموعه کامل قوانین ومقررات چک، چاپ چهاردهم، انتشارات فردوسی، سال۱۳۸۹، ص۲۰۰). ↑

1. 1. – معاونت آموزش قوه قضائیه، رویه قضایی ایران در ارتباط بادادگاههای عمومی حقوقی، چاپ اول، تهران، انتشارات جنگل، سال ۱۳۸۷، جلد ۷ ،ص۲۳۴٫ ↑

1. 1. 1. – «مرجع رسیدگی‌: شعبه ۲۷دادگاه تجدید نظر استان تهرانتجدید نظر خواه‌: حاج اصغر…تجدید نظرخوانده:حاج رحیم…

         تجدید نظرخواسته‌: دادنامه شماره ۲۶۴ در تاریخ ۳۰/۲/۸۲ صادره از شعبه ۱۳دادگاه عمومی شهر ری

         گردش کار: دادگاه بابررسی اوراق ومحتویات پرونده ختم دادرسی را اعلام وبه شرح زیر رأی صادرکرد:

         «رأی دادگاه»

         در خصوص تجدید نظر خواهی آقای دکتر مصطفی. .. به وکالت از آقای حاج اصغر. ..به طرفیت آقای حاج رحیم. … نسبت به دادنامه شماره ۸۲-۲۶۴ صادر شده در شعبه ۱۳دادگاه عمومی شهر ری که به موجب آن دعوی تجدید نظرخواه بر مطالبه مبلغ یکصدوهفتاد میلیون ریال وجه ۱۷ فقره سفته منتهی به صدور قرار عدم استماع دعوی شده و در فرجه قانونی تجدید نظرخواهی واعلام داشته تجدید نظرخوانده به ‌عنوان ضامن ظهرسفته ها را امضا نموده است. واو خود نیز به امراقرار دارد با این وصف روشن نیست چرا دادگاه وی را ظهرنویس توصیف وبه لحاظ عدم رعایت مهلت های مقرر در قانون تجارت قرار رد دعوی صادر نموده ولذا خواهان خواستار نقض دادنامه شده است تجدید نظرخوانده با ابلاغ قانونی اخطاریه بر تبادل لوایح دفاعی به عمل نیاورده است، دادگاه تجدید نظرخواهی را وارد نمی داند چه سفته وقتی سند تجاری است که مقررات قانون تجارت درباره آن جاری شده باشد. وماده ۱۲۸۰از قانون تجارت مقرر داشته دارنده برات بایستی ظرف مدت ده روز از تاریخ وعده به وسیله نوشته‌ای که اعتراض عدم تأدیه نامیده می‌شود امتناع از تادیه وجه برات را اعلام دارد. وحسب ماده ۳۰۹ از قانون مذبور مقررات برات تماماً شامل سفته نیز می‌شود. حال آن که در پرونده طرح شده تجدید نظرخواه در وعده اقدام به واخواست ننموده ‌بنابرین‏ سفته های ضمیمه دادخواست وصف سفته تجاری را ندارد وحقوق دارنده آن ها نسبت به ضامن یا ظهرنویس مطابق قانون تجارت ساقط شده ولذا با توجه به جهت خواسته خواهان که تجدید نظر خوانده را به ‌عنوان ضامن طرف دعوا قرارداده وجاهت قانونی نداشته با رد تجدید نظر خواهی دادنامه بدوی تأیید می‌شود. این رأی قطعی است. رئیس شعبه ۲۷ دادگاه تجدید نظر استان تهران حسین ابراهیمی، مستشار دادگاه محمد شفیق».( محمدرضا زندی، اسناد تجاری، رویه قضایی دادگاه های تجدید نظر استان تهران در امور مدنی ، تهران، انتشارات جنگل،سال۱۳۹۰، ص ۲۲۳ و ۲۲۴). ↑

   

1. 1. – ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۴، ش۷۱۵٫ ↑

1. 1. – بهرام بهرامی، حقوق تجارت کاربردی، ص ۴۲٫ ↑

1. 1. – سوره بقره، آیه ۲۸۰٫ ↑

1. 1. – مفسرین دنیای اسلام در تفسیر این آیه فرموده‌اند‌: «اگربدهکار دارای سختی وگرفتاری باشد او را تاهنگام توانایی مهلت دهید(وان کان ذوعسره فنظره الی میسره). در اینجا یکی از حقوق بدهکاران را بیان می‌فرماید که اگر آن ها از پرداختن اصل بدهی خود(نه سود) نیز عاجز باشند نه تنها نباید به رسم جاهلیت سود مضاعفی برآنها بست وآنها راتحت فشارقرارداد، بلکه باید برای پرداختن اصل بدهی نیز به آن ها مهلت داده شود واین یک قانون کلی در باره تمام بدهکاران است.حتی در قوانین اسلام که در واقع تفسیری است برای آیه فوق، تصریح شده که هیچگاه نمی توان خانه و وسایل زندگی ضروری افراد را به خاطر بدهی آن ها توقیف کرد یا از آن ها گرفت، بلکه طلبکاران تنها از مازاد آن می‌توانند حق خود را بگیرند واین حمایت روشنی است از حقوق قشرهای ضعیف جامعه.در پایان آیه می‌فرماید (وچنانچه قدرت پرداخت ندارند) ببخشید برای شما بهتر است اگر بدانید(وان تصدقواخیرلکم ان کنتم تعلمون).

      این در واقع گامی فراتر از مسائل حقوقی است، این یک مسئله اخلاقی وانسانی است که بحث حقوقی سابق را تکمیل می‌کند وبه طلبکاران می‌گوید: در این گونه موارد که بدهکاران سخت در مضیقه‌اند اگر بدهی آنان بخشوده شود، از ‌هر نظر برای شمابهتراست، احساس کینه توزی وانتقام را به محبت وصمیمت مبدل می‌سازد وافرا ضعیف جامعه را به فعالیت مجددی که نتیجه اش عاید همگان می‌شود، وا می‌دارد ‌و اضافه بر این ها صدقه وانفاقی در راه خدا محسوب می‌شود که ذخیره روز بازپسین است» ↑

1. 1. – محمد حسین طباطبائی، تفسیر المیزان، جلد دوم، صفحه ۶۴۹٫ ↑

1. 1. – محمد رضا زندی، مجموعه قانون و آئین نامه نحوه اجرای محکومیت های مالی، (تألیف و تدوین معاونت قضایی تحقیقات علمی دادگستری استان تهران)، چاپ اول، انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۸، ص ۲۴٫ ↑

1. 1. – محمد جعفر جعفری لنگرودی، دانشنامه حقوقی، ص ۶۸۹٫ ↑

1. 1. – همان، ۶۸۹٫ ↑

1. 1. – همان، ص ۶۹۴٫ ↑

1. 1. – ماده ۹۵۷ قانون مدنی: حمل از حقوق مدنی متمتع می‌گردد مشروط براینکه زنده متولد شود. ↑

1. 1. – ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی: کسی که نگاهداری یا مواظبت مجنون یا صغیر قانوناً ما بر حسب قرار داد بعهده او می‌باشد در صورت تقصیر در نگاهداری یا مواظب مسئول جبران زیان وارده از ناحیه مجنون یا صغیر می‌باشد و در صورتی که استطاعت جبران تمام یا قسمیت از زیان وارده را نداشته باشد از مال مجنون یا صغیر جبران خواهد شد… ↑

1. 1. – پرسش‌: با توجه به ماده ۲قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب ۱/۸/۱۳۷۷ مجلس شورای اسلامی که می‌گوید: هرکس ‌محکوم به پرداخت مالی به دیگری شود… وآن را تأدیه ننماید، دادگاه او را الزام به تأدیه نموده وچنانچه مالی از او در دسترس باشد آن را ضبط وبه میزان محکومیت از مال ضبط شده استیفاء می‌کند و در غیر اینصورت به تقاضای محکوم له، ممتنع را در صورتی که معسر نباشد تا زمان تأدیه حبس خواهد کرد. وبا عنایت به ماده ۳همین قانون که بیان داشته‌: هرگاه محکوم علیه مدعی اعسارشود (ضمن اجرای حبس) به ادعای وی خارج از نوبت رسیدگی و در صورت اثبات اعسار از حبس آزاد خواهد شد وچنانچه متمکن از پرداخت به نحو اقساط شناخته شود، دادگاه متناسب با وضعیت مالی وی حکم بر تقسیط ‌محکوم به را صادر خواهد کرد.این سوال مطرح است که:۱-آیا ماده ۲ اصل را بر معسر بودن نهاده، چون تصریح نموده در صورتی که معسر نباشد؟

      ۲-در صورت مثبت بودن پاسخ یک، در مقام معارضه با ماده ۳که قید نموده است «ضمن اجرای حبس به ادعای وی رسیدگی و درصورت (اثبات اعسار) آزاد خواهد شد»، چگونه قابل توجیه وتفسیر است‌؛ زیرا در این ماده اصل بر معسر نبودن است؟

      پاسخ‌:

      نظر اکثریت: