هزینه سرمایه برای یک سرمایه ­گذاری خاص همان هزینه فرصت (هزینه صرف نظر کردن از بهترین گزینه بعدی^[۵۸] برای سرمایه ­گذاری) ‌می‌باشد. در واقع اشاره­ای ‌به این اصل جانشینی در علم اقتصاد دارد که «سرمایه­ گذار تا زمانی که جانشین بهتر و جذاب­تری برای سرمایه ­گذاری نیابد، در یک پروژه خاص سرمایه ­گذاری نمی­کند». هزینه سرمایه عمدتاًً به صورت درصد (%) بیان می­ شود که برابر است با مقدار پولی که سرمایه­ گذار انتظار دارد کسب نماید. به عبارت ساده، همان­گونه که هزینه هر چیز قیمتی است که فرد در قبال به دست آوردن آن باید پرداخت نماید، هزینه سرمایه نیز همان بازدهی است که شرکت تضمین می­ نماید تا بتواند سرمایه (سمت چپ ترازنامه مشتمل بر بدهی­ها و حقوق صاحبان سهام) را از بازار اخذ نماید (پرات،۲۰۰۲).

۲-۱۸-کاربرد مفهوم هزینه سرمایه

هر شرکتی دارای ریسک و بازده مخصوص به خود است (البته مقصود شرکتی است که هدف آن تحصیل سود باشد) هر یک از گروه‌های سرمایه‌گذار مثل دارندگان اوراق قرضه، سهام ممتاز و سهام عادی، خواهان میزانی از نرخ بازدهی هستند که درخور ریسک مربوط به آن باشد. هزینه سرمایه عبارت است از حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید به دست آورد تا بازده مورد نظر سرمایه‌گذاران در شرکت تأمین شود.

شاید بتوان مهمترین کاربرد مفهوم هزینه سرمایه را به طریق زیر بیان کرد:

اگر نرخ بازده سرمایه‌گذاری یک شرکت از هزینه سرمایه آن بیشتر باشد و اگر بدون بالا رفتن درجه ریسک این میزان بازده افزایش یابد، ثروت سهام‌داران افزایش خواهد یافت. دلیلی که در این خصوص اقامه می‌شود این است که اگر نرخ بازده شرکت از هزینه سرمایه آن بیشتر شود دارندگان اوراق عرضه و سهام ممتاز به نرخ بازده ثابت مورد نظر خواهد رسید باقیمانده نرخ بازده در اختیار صاحبان سهام عادی قرار خواهد گرفت که از نرخ بازده مورد توقع آنان بیشتر خواهد بود. ‌بنابرین‏ می‌توان سود مازاد را به چندین طریق به مصرف رسانید:

۱-شرکت از طریق پرداخت سود سهام بیشتر این مبلغ را بین سهام‌داران عادی تقسیم کند.

۲- شرکت این سود را مجدداً در شرکت سرمایه‌گذاری کند و بدین طریق نرخ بازده دوره های بعد را افزایش دهد.

۳- ترکیبی از این دو روش

در نتیجه مطلوبیت سهام عادی (از نظر سهام‌داران) بیشتر می‌شود و افزایش تقاضا منجر به افزایش قیمت سهام عادی در بازار می‌گردد. بدین طریق ثروت سهام‌داران افزایش خواهد یافت و هدف شرکت تأمین می‌گردد.

اگر بین هزینه سرمایه و موضوع به حداکثر رسانیدن ثروت سهام‌داران ارتباط برقرار گردد، مى‌توان هزینه سرمایه را به طریق دیگرى تعریف کرد. براى مثال، مى‌توان هزینه سرمایه را ‌به این طریق تعریف کرد: حداقل نرخ بازدهى که شرکت باید تحصیل کند تا اینکه در ارزش شرکت تغییرى صورت نگیرد، یعنى ارزش شرکت کماکان حفظ گردد. در چنین تعریفى که از هزینه سرمایه داده مى‌شود، مسئله نرخ ”سربه‌سر“ مورد توجه قرار مى‌گیرد. اگر شرکت به هزینه سرمایه دست نیابد، ارزش اوراق بهادار شرکت کاهش خواهد یافت. برعکس، اگر نرخ بازده شرکت از هزینه سرمایه بیشتر شود، ارزش بازار شرکت افزایش خواهد یافت. در این متن، ارزش بازار برابر است با مجموع ارزش‌هاى بازار اوراق بهاداری که آن شرکت منتشر ‌کرده‌است. چنین تعریفى از هزینه سرمایه را به‌ این صورت بیان مى‌کنند: نرخ بازدهى که مانع تغییر ارزش سهام عادى شرکت گردد.

‌بر اساس دومین تعریفى که از هزینه سرمایه داده مى‌شود، هزینه سرمایه با فرایند بودجه‌بندى سرمایه‌اى شرکت ارتباط پیدا مى‌کند. هزینه سرمایه به عنوان نرخ تنزیلى که براى ارزیابى و قضاوت ‌در مورد پروژه‌هاى مختلف ‌سرمایه‌گذاری به کار مى‌رود تعریف مى‌شود. اگر پروژه‌هایى مورد قبول شرکت قرار گیرند که نرخ‌هاى بازده آن‌ ها از هزینه سرمایه شرکت بیشتر است، ارزش شرکت افزایش خواهد یافت. به همین نحو، اگر نرخ بازده پروژه هایی از هزینه سرمایه شرکت کمتر باشد، ارزش شرکت کاهش خواهد یافت. ‌بنابرین‏، کاربرد دیگر هزینه سرمایه ارزیابى پروژه‌هاى سرمایه‌اى است.

آیا می‌توان در تخمین‌های میانگین موزون هزینه سرمایه تفسیر ایجاد نمود؟

برای ایجاد درجه تغییرات زیاد در میانگین موزون هزینه سرمایه شرکت‌ها تحلیلگر باید قضاوت را به هنگام انتخاب تخمین نهائی هزینه یاد شده به کار گیرد. برای مثال تحلیلگر ممکن است میانگین ساده‌ای از تخمین‌های مختلف میانگین موزون هزینه سرمایه را در نظر گیرد. از لحاظ نظری این فرایند میانگین‌گیری ممکن است منجر به ایجاد تخمین نهائی دقیق‌تری از میانگین موزون هزینه سرمایه شود زیرا خطاهای یک روش تخمین ممکن است به وسیله خطاهای قابل انتساب به روش دیگر بی‌اثر شوند. به عنوان یک روش جایگزین تحلیلگر ممکن است اجرای تجزیه‌و تحلیل‌های حساسیت را با بهره گرفتن از هر یک از تخمین‌های متفاوت میانگین موزون هزینه سرمایه در انجام دهد. تحلیلگر ممکن است داخل یک مدل تصمیم خاص مانند مدل بودجه‌بندی سرمایه‌ای به روش جریان وجوه تنزیل شده در مدل مورد نظر با حد زیادی به وسیله انتخاب تخمین‌های بالا پایین یا متوسط تحت NPV است دریابد که محاسبه خالص ارزش فعلی تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد. در این حالت وی ممکن است احساس اطمینان بیشتری در خصوص تصمیم بودجه‌بندی سرمایه‌ای و تخمین ارزشیابی داشته باشد. به هر حال وقتی که تخمین‌های مختلف میانگین موزون هزینه سرمایه منجر به علائم متفاوت با اهمیتی از مدل ارزشیابی می‌شود مشکل بغرنجی پیش می‌آید در این حالت افشای حساسیت مدل ارزشیابی ‌در مورد انتخاب روش میانگین موزون هزینه سرمایه ممکن است مناسب باشد. برای مثال وقتی که تخمین‌های مدل ارزشیابی نسبت به انتخاب میانگین موزون هزینه سرمایه شدیداًً حساس هستند تحلیلگر می‌تواند تخمین‌های ارزشیابی حداقل و حداکثر را گزارش کند تا به درجه اهمیت حساسیت اشاره شود (طاهر منش گرجی،۱۳۹۳).

۲-۱۹- نقش هزینه سرمایه در تصمیمات سرمایه‌گذاری و تأمین مالی

۲- ابطال گواهی الکترونیکی

۲-۱ شرایط ابطال ^[۲۰۷]

برای حفظ تمامیتِ PKI در یک سازمان ممکن است لازم شود که CA گواهی‌ها را قبل از تاریخ انقضاءشان باطل کند. برای مثال، اگر شخصی که برای او گواهی صادر شده سازمان را ترک کند، باید گواهی او باطل گردد. یا اینکه کلید خصوصیِ یک گواهی کشف شود، و یا یک حادثه امنیتی بر اعتبار یک گواهی تاثیر بگذارد.

مرکز صدور گواهی الکترونیکی در صورت وقوع هر یک از شرایط زیر، گواهی صاحبان امضاء را باطل می‌کند:

الف)در خطر افشا قرار گرفتن کلید خصوصی مرکز صدور گواهی ریشه یا کلید خصوصی مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی؛

ب )نقص قوانین این آیین‌نامه‌ی قرارداد صاحبان امضاء، توسط صاحب امضاء؛

ج)هر گونه تغییر در اطلاعات گواهی صاحب امضاء؛

د)تشخیص اینکه گواهی بر اساس قوانین این آیین‌نامه یا قرارداد صاحبان امضاء صادر نشده است.

ر)هر دلیلی که تمامیت، امنیت و اعتماد به گواهی صاحبان امضاء یا گواهی مرکز صدور گواهی الکترونیکی را زیر سؤال ببرد؛

ز)درخواست ابطال گواهی توسط یک سازمان ناظر بر صاحب امضاء یا مراجع قضایی؛

ه)مرکز صدور گواهی الکترونیکی ریشه یا مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی به فعالیت خود پایان دهد.

در صورت توقف سرویس‌دهی مرکز صدور گواهی الکترونیکی، کلیه گواهی‌های صادر شده توسط این مرکز باطل می‌شود. برای به حداقل رساندن تأثیرات خاتمه فعالیت، مرکز صدور گواهی الکترونیکی باید:

الف) صاحبان امضاء را از این امر آگاه کند و این مطلب را حداقل یک ماه قبل از خاتمه فعالیت مرکز، در مخزن اعلام کند.

ب) کلیه گواهی‌های باطل شده و اطلاعات ثبت شده را مطابق با خاتمه کمیسیون گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی با حفظ امانت تسلیم کند.

صاحب امضاء در صورت وقوع هر یک از موارد زیر، می‌بایست ابطال گواهی خود را درخواست کند:

۱-در خطر افشا قرار گرفتن کلید خصوصی صاحب امضاء؛

۲-تغییر اطلاعات موجود در گواهی ؛

در صورت ابطال گواهی صاحب امضاء، دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی باید از طریق آدرس پست الکترونیکی یا تلفن صاحب امضاء را از این امر آگاه کند.

مراجع قانونی ذیصلاح و صاحبان امضاء الکترونیکی می‌توانند شخصا” در خواست ابطال گواهی را بکنند.

پس از اینکه یک گواهی باطل شد، به پوشه گواهی‌های باطل شده منتقل می‌شود. و گواهی‌های باطل شده در نوبت بعدی انتشار CRL در لیست قرار می‌گیرد.

۲-۲ روال ابطال گواهی الکترونیکی

صاحب امضاء باید شخصا” برای ابطال گواهی خود به یکی از دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی مراجعه نماید. دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی، احراز هویت درخواست کننده ابطال گواهی را انجام می‌دهد. سپس از مرکز صدور گواهی الکترونیکی درخواست ابطال گواهی را می‌کند. مرکز صدور گواهی الکترونیکی باید در عرض ۲۴ ساعت پس از دریافت درخواست ابطال با قراردادن شماره سریال لیست گواهی‌های باطل شده، گواهی مورد نظر را باطل کند. در صورت ابطال گواهی صاحب امضاء، دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی باید از طریق آدرس پست الکترونیکی یا تلفن صاحب امضاء را این امر را آگاه سازد.

۲-۳ مهلت ابطال

این دستورالعمل هیچ مهلتی برای ابطال قائل نشده است و مرکز صدور گواهی الکترونیکی، گواهی‌ها را به سرعت پس از دریافت صحیح؛ باطل می‌کنند.

همچنین صاحبان امضاء باید به محض تشخیص در خطر افشا قرار گرفتن کلید خصوصی خود، از دفاتر ثبت‌ نام گواهی الکترونیکی درخواست ابطال گواهی را بنمایند. ^[۲۰۸]

در صورت ابطال گواهی الکترونیکی دفتر ثبت گواهی الکترونیکی باید ابطال آن را به مراجع زیر اطلاع بدهد:

1. 1. کمیسیون گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی

1. 1. مرکز دولتی صدور گواهی الکترونیکی ریشه

1. 1. دفاتر ثبت نام مربوطه

1. 1. صاحبان امضاء

1. مراکز صدور گواهی خارجی و داخلی که به مرکز صدور گواهی الکترونیکی(از طریق توافق دوجانبه) اعتماد کرده‌اند.

1. 1. ۱- La prevue lieterale ↑

1. 1. – عباس زراعت، محشای قانون آیین دادرسی مدنی(تهران: نشر ققنوس، ۱۳۸۶)ویراست دوم، ص ۴۸۱٫ ↑

1. 1. – حمید ابهری وعلی سرخی، نقش اسناد عادی در معاملات و املاک (تهران: کر سازان، ۱۳۸۷)، ص۲۰٫ ↑

1. 1. – علی حایری شاه باغ، شرح قانون مدنی (تهران: نشر گنج دانش، ۱۳۷۶)، جلد دوم، ص ۱۵۸٫ ↑

1. 1. – Vienna convention on the law of treaty concerning the international law on treates between states, 22 May 1969, and amended 1980, Article 13. ↑

1. 1. – ناصرکاتوزیان، قانون مدنی در نظم کنونی (تهران: نشر میزان، ۱۳۸۲ )، چاپ هشتم، حاشیه ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی. ↑

1. 1. – محمد معین، فرهنگ معین دوره شش جلدی (تهران: نشر امیرکبیر، ۱۳۸۱)واژه سند. ↑

1. 1. – محسن صدرزاده افشار، ادله اثبات دعوی درحقوق ایران (تهران: نشر جهاد دانشگاهی ۱۳۶۹)، ص ۶۱٫ ↑

1. 1. – عبدالله شمس، ادله‌ اثبات دعوا(تهران: نشر دراک، ۱۳۸۸)، ص۸۰٫ ↑

1. 1. – عبد الرسول دیانی،ادله اثبات دعوا در امور مدنی و کیفری(تهران، نشر جهاد دانشگاهی، ۱۳۶۹)، ص۳۷ ۱٫ ↑

1. 1. – authenticity ↑

1. 1. – Reliability ↑

1. 1. – integrity ↑

1. 1. – Usability ↑

1. 1. – بقره/۲۸۲٫ ↑

1. 1. – عبدالرسول دیانی، پیشین، صص ۱۳۸-۱۳۷٫ ↑

1. 1. – عباس قمی، کلیات مفاتیح الجنان (قم: نشر قدس، ۱۳۸۶ )، دعای جوشن کبیر، فراز ۲۹، ص ۱۵۲٫ ↑

1. 1. – Acte authentique ↑

1. 1. – Acte sous-seing prive ↑

1. 1. – علی شایگان، حقوق مدنی ایران (تهران: نشر طه، تهران، ۱۳۷۵)، ص ۲۳۳٫ ↑

1. 1. – ناصر کاتوزیان، قانون مدنی در نظم کنونی، پیشین، حاشیه ماده ۱۲۸۵، ص ۷۸۳٫ ↑

1. 1. – محمد جعفر جعفری لنگرودی، دانشنامه حقوقی(تهران: نشر امیرکبیر، ۱۳۷۵ )، چاپ دوم، ج ۴، صص ۴۷۱ و ۴۷۲؛ ناصر کاتوزیان، اثبات و دلیل اثبات، (تهران: نشر میزان، ۱۳۸۰)، صص۲۷۵و ۲۷۶٫ ↑

1. 1. – عباس زراعت، محشای قانون آیین دادرسی مدنی، پیشین، ص ۴۸۱٫ ↑

1. 1. -عبدالله شمس ، ادله‌ اثبات دعوا، پیشین، ص ۹۰٫ ↑

1. 1. – قدرت الله مؤمنی، پیشینه دادگستری و ثبت اسناد و املاک(خرم آباد: نشر شاپورخواست، ۱۳۸۷)، ص ۱۵۴٫ ↑

1. 1. – عبد الرسول دیانی، ادله اثبات دعوا در امور مدنی و کیفری، پیشین، ص ۱۴۰٫ ↑

1. 1. – سید حسن امامی، حقوق مدنی (تهران: کاویان، نشر ابوریحان، ۱۳۴۶ )، ج ۶، ص ۷۶٫ ↑

با توجه به آنچه گفته شد اگر در عین مستاجره عیبی وجود داشته باشد که باعث نقصان منفعت یا صعوبت در انتفاع نباشد، مستاجرحق فسخ ندارد. مانند آنکه مستاجر اتومبیلی را کرایه کند و بعد معلوم شود که گلگیر آن تصادفی است وجود این عیب نه باعث نقصان منفعت است نه صعوبت در انتفاع، لذا مستاجر حق فسخ ندارد.

بند پنجم : عدم رفع عیب توسط مستأجر

ذیل ماده ۴۷۸ ق.م بیان می‏دارد« …. ولی اگر موجر رفع عیب کند به نحوی که به مستاجر ضرر نرسد، مستاجر حق فسخ ندارد». با توجه به ذیل این ماده می‏توان گفت که یکی از شرایط اختصاصی خیار عیب در عقد اجاره آن است که موجر، عیب عین مستاجره را رفع ننماید. حکم مذبور مبتنی بر قاعده حقوقی است که حق فسخ عقد اجاره در اثر عیب، به کسی داده می‏ شود که از عیب متضرر شود تا به وسیله اعمال حق فسخ بتواند از ضرر خود جلوگیری بنماید( امامی، ۱۳۷۷: ۴۵).وقتی موجر، از عین مستاجره به نحوی رفع عیب کند که هیچ مقدار از منفعت مورد اجاره تفویت نشود یعنیضرر که منشأ خیار است از بین برود، به تبع آن خیار هم ساقط می‏ شود و در این امر فرقی نمی‏ کند که عیب در حین عقد موجود باشد یا پس از عقد حاصل گردد، خواه قبل از قبض باشد و یا در اثناء مدت. ‌بنابرین‏ چنانچه موجر در اسرع وقت و بی‏آنکه ضرری متوجه مستاجر شود، رفع عیب کند؛ موجه تر آن است که بگوییم مستاجر حق فسخ نخواهد داشت؛ زیرا دلیل حق فسخ، ضرر وارد شده بر مستاجر است که در این فرض اصولاً ضرری محقق نشده است تا جبران شود(خوانساری، ۱۳۸۷: ۹۸). ‌بنابرین‏،وجود عیب در عین مستاجره در صورتی سبب ایجاد خیار می‏ شود که موجر حاضر به رفع عیب نباشد والاّ چنانچه موجر، عیب عین مستاجره را برطرف کند، مستاجر حق فسخ نخواهد داشت.

بند ششم: عدم تبری از عیوب

ممکن است موجر ضمن عقد، از عیوب عین مستاجره، تبری کرده باشد.چنانچه در زمان عقد به اجمال یا به تفصیل اعلام نماید که ملکی را به تو اجاره دادم، با همه عیب‏های ظاهری و باطنی آن، ‌به این معنا است که عین مستاجره هر عیبی داشته باشد، موجر خود را مسئول نمی‏داند. تبری از عیوب گاهشامل تمام عیوب پنهان و آشکاراست،و یا ممکن است فقط نسبت به عیب خاصیتبری بجوید کهفقط در صورت ظهور آن عیب، مستاجر حق فسخ ندارد ولی نسبت به سایر عیوب، حق فسخ دارد.اگر چه قانون مدنی، در مبحث اجاره در خصوص تبری از عیوب، سخنی به میان نیامده ولی می‏توان با وحدت ملاک از ماده ۴۳۶ ق.م که بیان می‏دارد: « اگر بایع از عیوب مبیع تبریکرده باشد به اینکه عهده عیوب را از خود سلب کرده یا با تمام عیوب بفروشد، مشتری در صورت ظهور عیب حق رجوع به بایع را نخواهد داشت و اگر بایع از عیب خاصی تبری کرده باشد، فقط نسبت به همان عیب، حق مراجعه ندارد». این ماده به تبعیت از فقه، شرط تبری از عیوب را نوعی اسقاط حق مالی تلقی کرده و آن را جایز دانسته است. در نتیجه می‏توان تبری از عیوب در اجاره را هم پذیرفت. دلیل بر صحه این تبریو سقوط خیار، به وسیله عموم آیه:« المومنون عند شروطهم» است. زیرا همان‌ طور که بایع برای مشتری شرط کرده که خیار برای او نیست و شرط هم اقتضاء می ‏کند که او حق فسخ ندارد. پس خیاریبرای او نیست(انصاری، ۱۳۷۵: ۲۵).در خصوص مفهوم تبری از عیوب برخیدو احتمال را در نظر گرفته‏اند بدین گونه که ممکن است منظور از برائت جستن از عیوب، برائت جستن از عهده دار شدن عیوب باشد یا برائت جستن از ضمان عیوب، ‌در مورد احتمال اول؛ منظور از برائت جستن از عهده دار شدن عیوب یعنی فروشنده نسبت به سلامت مبیع، تعهد نمی‏ کند. ‌بنابرین‏، فروشنده ملتزم به سلامت مبیع نیست و چنانچه عیبی در مبیع به وجود آید، خریدار حق رد و مطالبه‏ی ارش را نخواهد داشت و ‌در مورد احتمال دوم؛ منظور از برائت جستن از ضمان عیوب، یعنی خریدار اختیار می‏یابد تا معامله را رد کند یا به همان صورت و بدون گرفتن ارش قرارداد را بپذیرد، زیرا برائت به ارش عیب تعلق نمی‏گیرد و برائت ازعیب به معنایآن نیست که خیار عیب را اسقاط می ‏کند تا خیار وی به کلی ساقط گردد در نتیجه حق مطالبه ارش ساقط می‏ گردد( انصاری، ۱۴۲۰: ۳۲۳).فرق این دو حالت در این است که در احتمال اول فروشنده مبیع را باتمام عیوب احتمالی آن می‏فروشد نه بر مبنای سلامت آن یعنی مسؤلیت بد و خوب کالا به عهده خریدار است. پس اگر عیبی در آن ظاهر شود، مانند این است که خریدار ازآن آگاه بوده است و نمی‏تواند قرارداد را فسخ کند یا از بابت آن ارش بخواهد در حالی که در حالت دوم بر خلاف حالت اول فروشنده خیار عیب را از عهده خود ساقط نمی‏ کند و در صورت معیوب درآمدن، خریدار اختیار می‏یابد تا معامله را رد کند یا به همان صورت و بدون گرفتن ارش قرارداد را بپذیرد.به نظر می‏رسد که معنای اول نزدیکتر به معنای برائت جستن از عیوب باشد که به موجب آن حق فسخ، و مطالبه ارش ساقط می‏ گردد. ولی شمول و نفوذ شرط تبری از عیوب، نسبت به عیبی که بعد از عقد حادث می‎گردد و به طور معمول بر عهده فروشنده قرار می‏ گیرد مورد تردید است( روحانی، ۱۴۱۸: ۱۲۵). در خصوص این موضوع که تبری از عیب، تبری از عیب سابق است یا حادث، حسب مورددر هر دعوی مطابق با تراضی طرفین باید تصمیمی متناسب اتخاذ گردد(مامقامی، ۱۳۴۴: ۲۳۵). پس می‎توان گفت با توجه به توافق طرفین، تبری از عیوب، می‏تواند شامل تبری از عیوب موجود در هنگام عقد، بعد از عقد و قبل از قبض یا بعد از عقد و قبض شود.

گفتار دوم: تاثیر عیب مورد اجاره در فقه

در فقه نظریاتی که در خصوص تاثیر عیب مورد اجاره در عقد اجاره وجود دارد، عموماً تفاوت چندانی با هم ندارد یعنی تفاوت نظرات فقها، چنان نیست که با انتخاب یک نظر، نتایج و آثار آن به کلی متفاوت با نظرات دیگر باشد. با این حال، نظرات به طور کامل هم یکسان نیستند. لذا به ذکر مواردی که طرفین در آن حق فسخ دارند و آنچه موجب فسخ و بطلان اجاره خواهد شد، خواهیم پرداخت.

بند اول: فسخ اجاره

با توجه به تحقیقات انجام شده، چودلی و روتر(۲۰۰۴، ۲۰۰۵ به نقل از اسچرودر) بیان کردند که تقریبا ۷۰% از دلایل درخودماندگی توسط عامل ارث تیین می شود. به عبارتی آن ها گفته اند که درخودماندگی چند ژنی است و بیش از بیست کروموزم را شامل می شود که بیشتر، کروموزم های ۱و ۲و ۴و ۷و ۱۳و ۱۵و ۱۶ درگیرند و اما عامل های محیطی را تاثیر والدین الکلی، تالیدومیک و فشارهای درون رحمی عنوان کرده‌اند.

گیلبرگ^[۵۴]( ۱۹۹۱ به نقل از اسچرودر، ۲۰۱۰) درباره رشد گذرگاه های عصبی یک کودک درخود مانده پیشنهاد می‌کند که دو گذرگاه عصبی رشد سبب شناسی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اولین گذرگاه در زمان بارداری رشد می‌کند( بین هفته ۴ و۸) که شامل ارتباط های مخ، ساقه مغز و مخچه است.گذرگاه دوم، گیجگاهی – پیشانی است که این گذرگاه درنقایص اجتماعی و ارتباطی فرد درخودمانده نقش داشته است.

تشخیص درخودماندگی ۵ ماه زودتر از دیگر اختلالات فراگیر رشد مشخص می شود، ‌به این دلیل که نشانه های درخودماندگی نسبت به دیگر نشانه ها شدیدتر بوده و لذا آسان تر می توان آن را تشخیص داد. تعداد نمونه های استاندارد شده ای که از طریق ابزار شناسایی اختلال طیف درخودماندگی به دست آمده، تقریبا نسبت مرد و زن را ۳ به ۱ دانسته است(ماتسون^[۵۵]، ۲۰۱۱). نشانه های طیف درخودماندگی معمولا در دوران نوزادی و اوایل دوران کودکی آشکارتر می شود( جنسدوتیر، سیموندسن، آنتوسدوتیر، سیگیرداردوتیر، السون^[۵۶]، ۲۰۱۱). انجمن روان پزشکی آمریکا(۲۰۰۰) اولین آسیب مشاهده شده در کودک را قبل از سه سالگی عنوان ‌کرده‌است. والدین گرایش دارند که به نشانه های درخودماندگی در سنین خیلی پایین توجه کنند. اکثر والدین (۲/۷۶%) نگرانی هایی قبل از سه سالگی داشته اند. ۲/۸۳% تصور می‌کردند که فرزندشان نشانه ها را قبل از دو سالگی داشته اند( کیشور و باسو^[۵۷]، ۲۰۱۱ به نقل از ماتسون، ۲۰۱۱).

از سال ۱۹۴۳ تاکنون روش های درمانی متفاوتی همچون روش های زمان چیرگی^[۵۸] (شکست)، داستان های اجتماعی^[۵۹]، روش ارتباطی تبادل تصویر^[۶۰]، روش دالاکتو^[۶۱]، روش یکپارچگی حواس^[۶۲]، دارودرمانی و ویتامین درمانی،هیگاشی^[۶۳] و روش لوواس^[۶۴] و… مورد آزمون قرار گرفته و هرکدام به نحوی در درمان این کودکان مؤثر بوده است، و وجه ای از این اختلال را بهبود بخشیده است. با توجه به پیشرفت علم روان شناسی و حیطه های درمانگری، تکالیف تازه ای ابداع می شود که تجربه و آزمون آن در تأیید یا عدم تأیید کارایی آن ها می‌تواند مؤثر باشد که یکی از این تکالیف بازی درمانی شناختی رفتاری است.

۲-۶- سبب شناسی

عوامل متعددی منجر به درخودماندگی می­ شود که از جمله آن ها ‌می‌توان به عوامل ژنتیکی، عوامل محیطی، عوامل روانی، عوامل عصب شناختی و عوامل شناختی اشاره کرد.

۲-۶-۱- عوامل ژنتیکی

اکنون بسیاری از محققان معتقدند که درخودماندگی به دلیل تعاملات ژن­های مختلف و ترکیب­های متفاوت آن ها به وجود می ­آید و نوع ترکیب ژن­ها خفیف و یا شدید بودن درخودماندگی را مشخص می­سازد. تحقیقات اخیر احتمال تعامل ۱۰ تا ۱۵ ژن را عامل به ­وجود آمدن درخودماندگی می­دانند. معتبرترین مدارک برای وراثتی بودن درخودمانگی، از بررسی درقلوها و خانواده­ی این افراد به­دست آمده اند. دربررسی دوقلوها، شیوع درخودمانگی در ۶۰ درصد و شیوع طیف درخودماندگی در ۹۰ درصد دوقلوهای همسان دیده می­ شود. در حالی که کمترین میزان بین ۰ تا ۱۰ درصد میان دوفلوهای دو تخمکی دیده می­ شود. بررسی خانواده ­ها نشان می­دهد که ۳ تا ۷ درصد کودکان ازدواج های خانوادگی و ۸ درصد خانواده­هایی که سابقه درخودمانگی در فامیل داشتند، کودکانشان در طیف درخودمانگی قرار می­گرفتند( مش، ۲۰۰۶).

پژوهش های موجود سرنخ­های امیدوارکننده­ای ‌در مورد ژن­های احتمالی درگیر در بروز درخودمانگی به دست داده ­اند. این تحقیقات نشان می­ دهند که مناطقی از کروموزوم­های ۷، ۲، ۴، ۱۵ و ۱۹ احتمالا در ژنتیک درخودماندگی نقش دارند( ساودک، ۲۰۰۷؛ ترجمه رضاعی، ۱۳۸۸).

شواهدی نیز در دست است که نشان می­دهد خانواده­های دارای کودک درخودمانده ممکن است صفات کودکان درخودمانده مانند انزواطلبی یا گرایش به رفتارهای تکراری را داشته باشند( لندریگن^[۶۵]، ۲۰۱۰).

۲-۶-۲- عوامل محیطی

درحال حاضر دانشمندان بر این باورند که هم ژن­ و هم محیط در ارتباط با یکدیگر علت درخودماندگی هستند. ‌بر اساس این نظریه، کسی که مبتلا به درخودماندگی است باید در معرض برخی از ژن­های درخودماندگی و همچنین برخی از عوامل محیطی قرار گرفته باشد. برای مثال یک محیط سمی شامل مسمومیت­هایی و یا ضربه­های شدید در دوران جنینی ‌می‌باشد. ادوین کوک^[۶۶] در دانشگاه شیکاگو معتقد است که محیط قبل از تولد و همجنین عوارض ناشی از هنگام تولد بعد از تولد ممکن است یک عاملی برای رشددرخودماندگی باشد. بر طبق گفته دکتر کوک تعامل پویا بین ژن و محیط می ­تواند یک پایه­ای برای درخودماندگی باشد طبق نظر وی علت اتیسم را ‌می‌توان به دو قسمت تقسیم کرد. علت اول ایدیو پاتیک ‌به این معنی که علت آن ناشناخته است و دوم عامل محیط و ژنتیک و تعامل بین آن ها بیشتر افراد درخودمانده با عامل ایدیو پاتیک این اختلال شناسایی می­ شود(هیدر بانت^[۶۷]، ۲۰۱۰).

در حال حاضر بسیاری از تحقیقات نقش محیط که شامل عفونت­ها، آنی­بیوتیک­ها، واکسن­ها، آلرژی و سموم است را در بروز درخودماندگی دخیل می­دانند. اگه چه عفونت­ها به طور مستقیم باعث درخودماندگی نمی­ شود، ولی درمان این عفونت­ها به وسیله­ آنتی بیوتیک برای از بین بردن بعضی از عفونت­ها باعث تخریب فلور مفید در دستگاه گوارش شده است و این باعث به وجود آمدن نشانه­ های درخودماندگی در بعضی افراد می­ شود(یاپکو^[۶۸]،۲۰۰۳).

بر اساس مطالعات متیل مرکوری که بر روی مواد سمی داشت ‌به این نتیجه رسید که این مواد بر روی مغز انسان به خصوص در دوران جنینی و به خصوص در سه ماه اول خیلی خطرناک است و آسیب جدی را بر روی مغز انسان می­ گذارد. از جمله این مواد ‌می‌توان به سرب، بی فنیل­های پلی کلرینه و جیوها اشاره کرد(لندریگن^[۶۹]، ۲۰۱۰).

به تازگی توجه زیادی به واکسن­ها به عنوان ایجاد کننده­ اختلال در افراد درخودمانده شده است. این مسئله از سال ۱۹۹۰ ناشی می­ شود که یک متخصص گوارش به نام اندرو واکفلد^[۷۰] در لندن بر روی ۱۲ کودک مبتلا به درخودماندگی تحقیقی انجام داد، این کودکان تا ۱۸ ماهگی رشد عادی داشتند پس از دریافت واکسن سه گانه(آبله، اوریون و سرخک) به التهاب روده ای مبتلا شدند و همچنین پس­رفت در توانایی­هایشان نشان دادند و بعد از آن ‌به این کودکان تشخیص درخودمانده داده شد. وی تحقیقات خود را در یک مجله­ی پزشکی چاپ کرد وبعد از آن والدین گزارش­های مشابهی دادند و بحث و تحقیق ‌در مورد این موضوع آغاز شد( یاپکو، ۲۰۰۳).

۲٫ ام اس پیش‌رونده اولیه^[۱۰]

بیماران با این نوع بیماری به‌تدریج و در طول زمان بدون دوره ­های بهبودی وضعیت وخیم­تری را تجربه ‌می‌کنند و هیچ تمایزی بین بهبودی و وخامت نشانگان وجود ندارد (هرندان^[۱۱]، ۲۰۰۳). بیماران با این نوع ام‌اس معمولاً در زمان شروع علائم، بالای ۴۰ سال سن دارند (احمدی آشتیانی و همکاران،۱۳۹۱). این نوع ام‌اس حدود ۱۵ درصد از افراد مبتلا را تحت تأثیر قرار می­دهد. برخلاف ام‌اس عودکننده – بهبود یابنده مردان و زنان به یک اندازه در معرض ابتلا ‌به این نوع ام‌اس هستند (انجمن ام‌اس، ۲۰۰۸).

۳٫ ام اس پیش‌رونده ثانویه

بیش از نیمی از بیماران ام‌اس نوع عودکننده – بهبود یابنده نهایتاًً وارد یک مرحله پیشرفت مداوم به نام ام‌اس پیش‌روندۀ ثانویه می­شوند (احمدی آشتیانی و همکاران،۱۳۹۱). در این نوع نشانگان بیماری به‌تدریج بدتر می­ شود که ممکن است در این نوع ام‌اس، وهله­های عود و یا حداقل بهبودی وجود داشته باشد یا نداشته باشد. (هرندان، ۲۰۰۳). در این نوع ممکن است عودهای ناگهانی بر سیر مداوم تخریبی که مشخصه این نوع ام‌اس است اضافه شود (احمدی آشتیانی و همکاران،۱۳۹۱).

۴٫ ام اس پیش‌رونده- عودکننده^[۱۲]

نوع پیش‌رونده – عودکننده یکی دیگر از انواع این بیماری است که در واقع همان نوع پیش‌رونده اولیه است که در دوره ­های ناگهانی، علائم جدید یا بدتر شدن علائم قبلی به آن اضافه می­ شود. این نوع تقریباً نادر است. بیمارانی که ‌به این نوع ام‌اس دچار می­شوند از ابتدا دچار ضایعات پیشرفته­ای هستند اما در طی آن دچار حملات حاد نیز می­شوند که علائم آن ظاهر شده و بعد از مدتی از بین می­رود. حدود ۶ تا ۱۰ درصد بیماران ‌به این نوع دچار می­شوند (احمدی آشتیانی و همکاران،۱۳۹۱).

۲-۵ فیزیولوژی و علت­شناسی بیماری ام ‌اس

در پیرامون رشته­ های عصبی دستگاه اعصاب مرکزی، ماده مهمی به نام میلین وجود دارد که از سلول­هایی با عنوان الیگودنروسیت تشکیل‌شده است. این سلول­ها چندین بار در اطراف یاخته­های عصبی (آکسون­ها) می­تابند تا یک غلاف محافظتی میلین شکل گیرد. میلین باعث افزایش سرعت انتقال سیگنال­های عصبی در آکسون­ها می­ شود و به حرکت سریع­تر و آسان­تر پیام­های عصبی از مغز به دیگر جاهای بدن کمک می­ کند. میلین در ام‌اس توسط سیستم ایمنی بدن مورد حمله قرار ‌می‌گیرد. ام‌اس یک بیماری خود ایمنی است. این بدان معنا است که دستگاه ایمنی بدن که به‌طورمعمول کارش مبارزه با عفونت­هاست بافت­های خودی را با اجسام خارجی همچون باکتری­ ها اشتباه گرفته و به آن‌ ها حمله می­ کند. در ام‌اس دستگاه ایمنی به پوشش میلین پیرامون رشته­ های عصبی یورش می­برد. این وضع سبب آسیب دیدن میلین شده و بخشی از آن یا همه آن از روی رشته عصبی کنده شده و زخم­هایی به‌جا می­ماند که به آن‌ ها ضایعه، پلاک یا اسکلروز نیز می­گویند. آسیب وارد آمده بر میلین منجر به اختلال حرکت پیام­ها در راستای رشته عصبی می­گردد. ممکن است پیام آهسته یا نامفهوم گردیده یا از یک رشته عصبی به دیگری منتقل شود (اتصالی کند)، یا کلاً رد شود (انجمن ام‌اس، ۲۰۰۸).

علت ام‌اس ناشناخته است، ولی مدارک نشان می­ دهند که این بیماری به طور ژنتیکی در افرادی که بیشتر با عامل­های محیطی مواجه هستند، پیشرفت می­ کند (پارسا و حسینی، ۱۳۹۱).

ام‌اس مستقیماً به ارث نمی­رسد و برخلاف برخی عارضه­ها تنها یک ژن به بروز آن نمی­انجامد. این احتمال وجود دارد که آمیزه­ای از ژن­ها برخی از افراد را برای ابتلا به ام‌اس بیشتر مستعد سازد؛ ولی این ژن­ها در میان همه افراد جمعیت نیز وجود دارد. پس ژن­ها تنها بخشی از ماجرا هستند. ام‌اس در مناطق دور از استوا شایع­تر است. در کشورهایی همچون مالزی و اکوادور ام‌اس تقریباً ناشناخته است؛ ولی در انگلستان، آمریکای شمالی، کانادا و اسکاندیناوی به نسبت شایع­تر است. دلیل این امر مشخص نیست ولی این امکان دارد که یک عامل محیطی که شاید باکتری یا ویروس باشد در این زمینه نقش بازی کند. تاکنون هیچ ویروسی که در ام‌اس تأثیرگذار باشد شناخته‌نشده است. برخی تحقیقات نیز نشان داده ­اند که ویتامین D، که عموماً از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید حاصل می­ شود، می ­تواند یکی از عوامل باشد (انجمن ام‌اس، ۲۰۰۸).

۲-۶ مدل زیستی- روانی- اجتماعی ام ‌اس

مدل زیستی– روانی– اجتماعی بر این فرض استوار است که عوامل متعددی درکنش متقابل با یکدیگر، بیماری را به وجود آورده و بر واکنش­ها نسبت به آن تأثیر می­گذارند؛ ‌بنابرین‏ مدل زیستی– روانی– اجتماعی اشاره ‌به این دارد که ذهن و بدن در کنار یکدیگر، سلامت و بیماری را تعیین ‌می‌کنند. این مدل بر پایۀ تحلیلی نظام­مند بناشده که مسائل بیمار را در شرایط خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی که از آن‌ ها جدایی‌ناپذیر است، در نظر ‌می‌گیرد (شفعتی و زاهدی، ۱۳۹۱). انگل (۱۹۸۰)، پیشگام مدل زیستی– روانی– اجتماعی بیماری بود. در این مدل فرد به عنوان یک سیستم از عناصر بیولوژیکی، روانی و اجتماعی در نظر گرفته می­ شود. ‌بنابرین‏ در هنگام درمان فرد مبتلا به یک بیماری پزشکی، باید این بیماری در چارچوب روابط پیچیدۀ تجربه ­های جسمی، روانی و اجتماعی هر فرد در نظر گرفته شود (کلانسی^[۱۳] ،۲۰۱۳).

فردی که به بیماری ام‌اس مبتلاست نشانگان مختلف فیزیکی، شناختی و هیجانی را تجربه می­ کند. علاوه بر این، متغیرهای فردی در افراد مبتلا توسط سیستم­ها و دیگر اتفاقات مهم زندگی که بیمار نیز بخشی از آن است تحت تأثیر قرار ‌می‌گیرد. روابط شخصی، محیط فیزیکی و ارتباطی باید در تجربیات کلی سازگاری و زندگی فرد مبتلا به ام‌اس نیز در نظر گرفته شود. سازگاری مثبت در افراد مبتلا به ام‌اس با عواملی مانند پذیرش بیماری، سبک کنار آمدن متمرکز بر مشکل، سطوح بالای خوش‌بینی و اعتمادبه‌نفس بالا با توجه به مدیریت بیماری و زندگی روزمره، دریافت حمایت اجتماعی و روابط مثبت با یک دوست یا خانواده مرتبط است (آرنت و راندولف، ۲۰۰۶؛ دنیسون و همکاران؛ موهر و همکاران؛ پاکنمن، ۲۰۰۶،۱۹۹۹، به نقل از کلانسی). ازاین‌رو، فاکتورهای روانی– اجتماعی می ­توانند تأثیرگذار باشند یا تحت تأثیر پیامدهای فیزیکی یا شناختی مرتبط با بیماری قرار گیرند (کلانسی،۲۰۱۳). ‌بنابرین‏ در نظر گرفتن مؤلفه‌های فیزیولوژیکی، روانی-اجتماعی و همین‌طور شناختی در توانبخشی بیماران مبتلا به اسکلروز متعدد عودکننده – بهبود یابنده بااهمیت است.

۲-۷ مؤلفه­ های شناختی در بیماری ام ‌اس